Uitholling van de Amerikaanse democratie
Een goed functionerende democratie vereist dat burgers kunnen stemmen. Dat is een vanzelfsprekendheid die in Amerika onder druk staat. Veel staten maken het minderheidsgroepen steeds moeilijker hun stem uit te brengen. Doelbewust zoeken Republikeinse politici naar wettelijke sluipwegen om stembarrières op te werpen voor deze burgers, die overwegend op de Democratische Partij stemmen. Voorbeelden van...
Leven na de slavernij
Hoe ging het met voormalige slaven in Suriname nadat de slavernij was afgeschaft? En hoe werkte de slavernij op lange termijn door in de samenleving? Om die vragen te beantwoorden digitaliseren historici samen met vrijwilligers de Surinaamse burgerlijke stand van 1828 tot en met de eerste decennia van de twintigste eeuw. ‘In hun eenvoud vertellen...
Steun voor muzikanten
Vooraanstaande vrouwen in de Nederlandse Republiek droegen serieus bij aan het muziekleven. Ze huurden bijvoorbeeld muzikanten in om composities te schrijven, zetten een orkest op, of betaalden mee aan de aanschaf van orgels. Hoewel de meeste vrouwen geen geld mochten uitgeven zonder toestemming van vader of echtgenoot, ondersteunden weldoensters de muziek op eigen initiatief. Dat...
Autobiografische schelmenroman
Chas Gerretsen was krokodillenjager, cowboy en soldaat. Maar ook een legendarische fotograaf. Hij noteerde zijn herinneringen in een wonderlijk boek. Voluit heet hij Charles Arthur Gerretsen, geboren in 1943 in Groningen. Tijdens zijn eerste omzwervingen door Australië en de Verenigde Staten noemde hij zich ‘Tex’. Hij wilde leven ‘als in de film’ en die naam...
Abdul Khan stal atoombomplannen uit Nederland
Spionage, kernwapens, intimidatie en kwijtgeraakte dossiers: het zijn de perfecte ingrediënten voor een spannende geschiedenis. Maar wel een geschiedenis met een zwarte rand. In Splijtstof reconstrueert Dirk van Delft hoe uraniumverrijkingstechnieken in de jaren zeventig via Nederland naar Pakistan en Iran konden lekken. Aan de hand van de hoofdrolspelers − spion Abdul Khan en klokkenluider...
Mussolini was niet lachwekkend
Vooral Italianen zetten Mussolini graag neer als een clown, als een oplichter die nauwelijks serieus te nemen valt. Hans Woller toont aan dat dit onterecht is: de Duce kon meedogenloos optreden. Het liberalisme en het socialisme ontstonden in de negentiende eeuw, maar het fascisme – dat zich presenteerde als een ‘derde weg’ – was een...
Wetenschap zonder toeters of bellen
De veertiende-eeuwse William van Ockham liet zien hoe wetenschappers eenvoudig en helder konden redeneren. Met één haal sneed hij overbodige uitweidingen weg en schiep hij duidelijkheid. Volgens zijn biograaf Johnjoe McFadden ligt deze aanpak ten grondslag aan alle wetenschappelijke doorbraken. Het begon met een weinig spectaculair bijzinnetje in een middeleeuws commentaar op een religieus traktaat...
Fictie over de zeventiende eeuw
Luuc Kooijmans schreef een intrigerend boek over een Italiaanse wetenschapper. Deze figuur is verzonnen. Kooijmans gebruikt hem om cruciale ontwikkelingen en religieuze dilemma’s in de Republiek ten tijde van de Gouden Eeuw te demonstreren. Soms doet zich na het lezen van een boek een probleem voor: waar berg ik het op? Nu lijkt dat bij...
Getrouwd met haar talent
Jeanne Bieruma Oosting moest veel weerstand overwinnen om te worden wie ze was: kunstenares. Ze werd daarin belemmerd door haar vader en de maatschappelijke conventies. Jolande Withuis schetst haar strijd om onafhankelijkheid en erkenning. Op de cover van de biografie van Jeanne Bieruma Oosting prijkt haar Zelfportret in werkkiel uit 1938. We zien een vrouw...
Op zoek naar vergeten soldaten
Nederland heeft veel historici die zich buiten de rand van hun directe werkveld en discipline bewegen. Er zijn er die zich in het publieke debat mengen, meedenken met musea, hun steentje bijdragen aan analyses voor politieke partijen en ook regionale en landelijke overheden adviseren. Maar anders dan in bijvoorbeeld Duitsland, België of het Verenigd Koninkrijk...
Waar blijft de Boeing met zonnepanelen?
Exact een eeuw geleden begon een revolutie die gek genoeg in vrijwel geen enkel geschiedenisboek te vinden is. En dat terwijl de hele wereld er rigoureus door veranderde. Waar anders dan in het zo rebelse Frankrijk vloog een piloot in september 1921 voor het eerst flink harder dan 300 kilometer per uur? Een prestatie die...
Sandra Langereis wint de Libris Geschiedenis Prijs 2021
Sandra Langereis ontvangt de Libris Geschiedenis Prijs 2021 voor haar boek Erasmus: dwarsdenker. Een biografie. ‘Een boek dat’, aldus de jury, ‘op alle fronten uitblinkt. Een boek dat stoelt op briljant wetenschappelijk onderzoek, dat ondanks zijn omvang tot aan het eind toe meeslepend is, een boek dat je omver blaast.’ Juryvoorzitter Khadija Arib maakte de...