Vulkanen bliezen Chinese dynastieën omver
Vulkaanuitbarstingen in China waren niet alleen rampzalig voor omliggende dorpen, maar ook voor Chinese heersers. Onderzoekers hebben een verband gevonden tussen erupties die de afgelopen tweeduizend jaar het klimaat veranderden en de val van Chinese dynastieën. Een donkere hemel, droogte en kou gaven tanende keizershuizen dikwijls het laatste zetje. De wetenschappers, die hun onderzoek publiceerden...
CollectieCentrum wil het fysieke geheugen van Nederland zijn
Een gigantisch gebouw in Amersfoort is gevuld met bijna een half miljoen historische objecten: van schilderijen tot kandelaars en van hertengeweien tot koningstronen. Vier culturele instellingen sloegen de handen ineen en bouwden een gezamenlijk depot voor hun rijkscollecties. De redactie van Historisch Nieuwsblad bracht een bezoek aan dit unieke magazijn. De opslagplaats is niet te...
Spot als antikoloniaal verzet
Tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog maakten de nationalisten gebruik van satire om de bevolking in een anti-Nederlandse stemming te brengen. Historicus Muhammad Yuanda Zara deed hier onderzoek naar en presenteert zijn conclusies in het tijdschrift BMGN. Zodra na de Tweede Wereldoorlog duidelijk werd dat de Nederlanders zouden proberen hun koloniale gezag in Indonesië te herstellen, publiceerden...
Leon & Juliette
Sommige levensverhalen spreken zo tot de verbeelding dat je er meteen een film bij ziet. Zoals dat van Leon Herckenrath, jongste zoon van de baljuw van het Zuid-Hollandse kustdorpje Monster, die in 1818, achttien jaar oud, naar Amerika voer om daar zijn geluk te beproeven. Er bestaat een schilderij van hem waarop je kunt zien...
Geschiedenisleraar van het jaar 2021
Marco van Vemde, docent geschiedenis op het Lingecollege in Tiel, is uitgeroepen tot Geschiedenisleraar van het jaar 2021, een initiatief van het Rijksmuseum, Nationaal archief en NTR. Wat is het geheim van deze leraar? ‘We moeten als geschiedenisdocenten meer beseffen dat we leerlingen trainen om kritische burgers te worden.’ Foto: Wim Kluvers Waarom springt u...
Veel doden in Indonesië door gekozen tactiek
De strijdwijze die de Nederlandse krijgsmacht toepaste om de Indonesische Revolutie neer te slaan leidde tot hoge aantallen (burger)slachtoffers. Zo blijkt uit onderzoek van de Leidse promovendus Christiaan Harinck. Harinck onderzocht voor zijn proefschrift Zoeken, aangrijpen, en vernietigen! welke tactiek het leger in de periode 1945-1950 toepaste tegen de Indonesische Republiek. ‘De Nederlandse legerleiding wilde...
Joden zaten vast aan de Duits-Poolse grens
De Kristallnacht was een door het naziregime georganiseerde landelijke pogrom tegen Duitse Joden. Hitler gaf groen licht voor de gewelddadigheden, nadat hij in de vroege avond van 9 november 1938 bericht had gekregen dat de ambassademedewerker Ernst vom Rath in Parijs was overleden aan de verwondingen, die hij twee dagen eerder opliep bij een aanslag. De...
Ethiopië hakt Italië in de pan
Aan het eind van de negentiende eeuw was bijna heel Afrika verdeeld tussen Europese koloniale machten. Alleen een eeuwenoud keizerrijk in de Hoorn van Afrika bleef weerstand bieden tegen de westerse overheersing. In 1896 versloeg een verzameld Ethiopisch leger een Italiaanse invasiemacht bij de plaats Adwa. Het maakte een voorlopig einde aan pogingen om Ethiopië...
Moderne Devotie
De Moderne Devotie geldt als de belangrijkste religieuze hervormingsbeweging uit de Nederlandse geschiedenis. Vanuit Deventer, de geboorteplaats van de grondlegger Geert Grote, verspreidde de leer zich snel tot ver buiten de huidige landsgrenzen. De navolgers, zowel leken als kloosterlingen, probeerden te leven volgens de ware kern van het christelijk geloof. Om vier uur ’s ochtends...
Rabbijn met een missie
Rabbijn Menasseh ben Israel verwierf in de zeventiende eeuw een invloedrijke positie in de Republiek. Hij stond in hoog aanzien bij Nederlandse geleerden en ook in het buitenland werd hij geroemd. Hij ontpopte zich zelfs tot adviseur van Oliver Cromwell, de Lord Protector van Engeland. In 1290 vaardigde de Engelse koning Edward I een edict...
‘Historische sensaties organiseer ik zelf’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand Luc Panhuysen. ‘Ik begreep ineens waarom Amsterdam...
De vechtlust van prinses Diana
Weer een film over prinses Diana? Ja, maar Spencer verschilt sterk van eerdere films over haar en de serie The Crown. Het drama is geen poging tot realisme, maar een fictief portret van Diana, die zich uit de gevangenis van het Britse koningshuis vecht. Regisseur Pablo Larraín laat in het begin van de film weten...