Een Hollandse scheepsbouwer in Rusland
Het kabinet wil dat Nederland weer zelf belangrijke schepen gaat bouwen. In de achttiende eeuw hielp de Hollandse scheepsbouwer Cornelis Cruys Rusland aan een machtige vloot.
Romeinse vrouw speelde grote rol in het openbare leven
Vaak is de Romeinse vrouw omschreven als ‘zij sponde wol en zat thuis’. Emily Hemelrijk is vastbesloten dit beeld te nuanceren. In Verborgen levens, publieke figuren laat zij zien dat Romeinse vrouwen niet binnenshuis werden weggestopt, maar zelfs tot ‘moeder van de stad’ konden uitgroeien. Dan moesten ze wel in steden buiten Rome zijn. Waarom...
Dansmarathons in de Roaring Twenties
Het tv-programma De Dansmarathon kwam bedenker John de Mol op veel kritiek te staan: het zou onverantwoordelijk zijn om mensen vijftig uur lang te laten dansen. Honderdduizenden kijkers zagen kandidaten flauwvallen en hallucinerend rondlopen. Talpa noemde het spektakel ‘uniek’, maar een eeuw geleden ontstond er al een ware gekte rondom het ‘marathondansen’. In de jaren twintig van...
Boos over elitejacht
De rechter bepaalde vandaag dat de koning recht heeft op jaarlijkse natuursubsidie voor Kroondomein Het Loo. Onrust over jachtvoorrechten van de elite is bepaald niet nieuw.
Liever een bruine Rembrandt dan een kleurige Van Honthorst
Negentiende-eeuwers hielden evenveel van schilderkunst uit de Gouden Eeuw als wij, maar waardeerden andere kanten ervan. Dat laat Paul Schnabel zien in zijn nieuwe boek Anders gekeken. ‘Kunstliefhebbers gaven toen de voorkeur aan meer monochromie, tinten van bruin en grijs. Wij houden meer van heldere kleuren.’ Aan het eind van zijn middelbareschooltijd ontraadden zijn vader...
Marx was een antisemiet
Karl Marx schold Joden uit voor kapitalistische sjacheraars. Zijn compagnon Friedrich Engels droomde van een uitroeiingsoorlog tegen Slavische volken. Ook andere aartsvaders van de internationale arbeidersbeweging waren behept met antisemitisme en racisme. In de negentiende eeuw kwamen zowel het pseudowetenschappelijke, biologisch ‘gefundeerde’ racisme op als het moderne (niet religieuze) antisemitisme. Hierin gold ‘de Jood’ als...
Een erfenis voor de ‘verheffing den arbeidende klasse’
Hij moet het einde hebben voelen aankomen. Op 12 februari 1871 laat de ongeneeslijk zieke – en ongetrouwde – David Evekink in zijn testament opnemen dat hij 20.000 gulden nalaat aan de Spaarkas; een spaarrekening avant la lettre voor de minderbedeelden. ‘Te besteden uitsluitend ten nutte van den arbeidende stand te Zutphen.’ Een dag later...
Draken bleken niet te bestaan
Vanaf 1500 kwam de wetenschappelijke studie van de natuur op gang. Dat leverde talloze nieuwe inzichten op. Lastig was wel dat steeds meer bevindingen in strijd met de Bijbel waren, zo laat Hans Mulder zien. Eeuwenlang moet de mens de natuur hebben gezien als een tamelijk vijandige omgeving, waar gevaarlijke dieren leefden en onbeheersbare krachten...
Opmerkelijke vorsten
Bijna tweeënhalve eeuw heerste de Plantagenet-dynastie over Engeland. Dan Jones schreef twee pageturners over het turbulente Engelse vorstendom. Op 25 november 1120 voer een groot wit Vikingschip, met vierkant zeil en 50 roeiers, de haven van het Normandische stadje Barfleur uit. Aan boord bevond zich prins Willem, de 17-jarige aetheling ofwel kroonprins van Engeland, de...
Inzicht in de Molukse pijn
Veel Molukkers voelen zich nog steeds slachtoffer. Ze hebben dan ook begrip voor de gijzelingsacties in de jaren zeventig. Zo blijkt uit een knap interviewboek van Coen Verbraak. Afgelopen mei zond de publieke omroep de tv-documentaire Molukkers in Nederland uit, gemaakt door journalist en historicus Coen Verbraak. Hij liet weer eens zien waarom hij tot...
Zutphen ontdekt de nieuwe wereld
Waar kon een kolonist zich voordeliger vestigen: in Noord- of in Zuid-Amerika? In het nieuwste boek van Willem Frijhoff geeft een koopman uit Zutphen het antwoord op die vraag. Net als andere notabelen uit zijn stad ziet hij volop kansen in de Nieuwe Wereld. Het Bloedbad van Zutphen, 16 november 1572, is een van de...
Meer ongelijkheid op de werkvloer
Van pottenbakkers in het oude China tot Russische lijfeigenen en zzp’ers in modern Nederland. Jan Lucassen schreef een alomvattend boek over werk. Hij begint diep in de prehistorie, bekijkt de hele wereld en trekt de lijnen door naar het heden. Tot 10.000 jaar geleden leefden mensen als jager-verzamelaars. Dat leverde een egalitaire maatschappij op: iedereen...