Geertje Dekkers

Vier eeuwen immigratie in Nederland

Textielarbeiders werden met open armen binnengehaald, maar Duitse lutheranen mochten hun klokken niet luiden en joden werden zelfs stelselmatig gediscrimineerd. Miljoenen immigranten vestigden zich de afgelopen eeuwen in Nederland. Tot spanningen met de lokale bevolking leidde dat zelden. Rond 1590 vluchtte de protestantse lakenbereider Frans Franszoon Hals met zijn vrouw Adriana en zoontje Frans uit...

De ontdekking van DNA zorgde voor grote maatschappelijke onrust

In april 1953 publiceerden de natuurwetenschappers Watson en Crick een opzienbarend artikel in het tijdschrift Nature. Hun ontrafeling van de structuur van DNA stond aan de basis van het moderne genetisch onderzoek. Emeritus hoogleraar genetica Dirk Bootsma volgde de ontwikkelingen in het vakgebied op de voet: ‘We hebben veel aan voorlichting gedaan; ik denk dat...

Nederlanders consumeerden er in de Gouden Eeuw lustig op los

Glanzende stoffen en nieuwe artikelen uit Azië waren erg populair in de republiek. In de achttiende eeuw bezat vissersvrouw Cornelia Pietersdochter acht zilveren lepels, een zilveren tabaksdoor en enkele paren schoengespen. Voor exotisch aardewerk hoefden de inwoners van Maassluis toen al niet meer naar de grote stad. Meer dan ooit staat ons leven in het...

De vooruitgang: `Nuyens gaf de katholieken een identiteit’

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Albert van der Zeijden onderzocht hoe de negentiende-eeuwse arts en historicus W.J.F. Nuyens het katholieke volksdeel een eigen identiteit gaf. In de negentiende eeuw schreven veel historici nationale geschiedenissen, die moesten bijdragen aan een nieuw gevoel van nationale eenheid. In Nederland stond daarom...

De vroegste geschiedenis van Nederland

Hunebedden, knotsen en Neanderthalers, dat is wat we voor ogen hebben bij de vroegste geschiedenis van Nederland. Maar meer dan zevenduizend geleden ging men hier al over op landbouw. En al in het vierde millennium voor Christus beschikten we over schepen waarmee we naar Helgoland konden varen om vuursteen te halen. Leken weten weinig van...

De vooruitgang: `De meeste arbeiders kozen voor aanpassing’

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. In zijn inaugurele rede laat Lex Heerma van Voss zien dat arbeiders bewuste keuzes maakten om hun positie in de samenleving te handhaven. `Kapitalisme leidt vanzelf tot socialisme’ – dat was lang het uitgangspunt van veel sociaal-historici. Maar de revolutie bleef uit, zelfs...

Veertig jaar geleden: Katholiek schrijver Michel van der Plas over het Tweede Vaticaanse Concilie

Revolutionaire plannen had paus Johannes XXIII met het Tweede Vaticaanse Concilie, dat veertig jaar geleden begon: meer openheid en democratie in de katholieke kerk. Maar zijn vroegtijdige dood riep een conservatieve tegenbeweging op, die in Rome nog steeds de macht heeft. Katholiek schrijver Michel van de Plas woonde het concilie bij: `Volgens mij denken veel...

Een halve eeuw strijd tussen beleidsmakers en scholen

Na vijftig jaar onderwijshervormingen waren leraren in 2002 toe aan rust. Mammoetwet en basisvorming doorbraken het standenonderwijs, maar dat ging wel ten koste van het niveau. Gelukkig is de onderwijspraktijk altijd weerbarstiger gebleken dan de plannen uit Zoetermeer: `Docenten bleven in de praktijk gewoon doorgaan met hun oude manier van lesgeven.’ Met fusies, basisvorming en...

De vooruitgang: `De meeste ruziënde ouders hielden rekening met hun kinderen’

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Dini Helmers laat in haar proefschrift zien dat scheiden ook in de achttiende eeuw goed mogelijk was. Scheiden was in de achttiende-eeuwse Republiek alleen mogelijk wanneer overspel bewezen was, of als een partner de ander `kwaadwillig verlaten’ had. In alle andere gevallen waarin...

De vooruitgang: Een keizer met slechte pers

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Olivier Hekster onderzocht de beeldvorming rond de Romeinse keizer Commodus, en concludeerde dat die minder leidde aan grootheidswaanzin dan altijd werd gedacht. Commodus staat bekend als een wrede, gekke keizer, die zo arrogant was zich te identificeren met de god-held Hercules. Bovendien hing...

De wortels van Fortuyns gedachtegoed

Hij vergeleek zichzelf met de achttiende-eeuwse patriotten. Zijn tegenstanders noemden hem de Mussert van deze eeuw. Hij vond dat ‘aanzetten tot haat’. Maar in welke politieke traditie hoort Pim Fortuyn thuis? ‘Alles wat er tans ondernomen wordt ter redding van ons waarlyk byna onherstelbaar verloren vaderland is vergeefsch, zo Gylieden, O Volk van Nederland, langer...

Waterbouwkundige Leen Becu over de Deltawerken

In 1962 werd het eerste deel van de Deltawerken voltooid: Zeeland was weer veilig voor het water. Leen Becu was meer dan twintig jaar betrokken bij Nederlands knapste staaltje waterbouwkunde: ‘Er is wel eens ’s nachts op de dijken met grote witte letters “Deltamoordenaars” geschreven.’ Op 12 mei 1962 wordt de laatste van de vier...