Bas Kromhout

Mussert of Moskou? Crisis in de Nederlandse democratie

In 1935 kozen de Nederlanders nieuwe volksvertegenwoordigers voor de provincies en gemeenten. Daarbij stemden velen op extreme partijen, die het politieke bestel omver wilden blazen. Was de democratie in gevaar? Hoe reageerde de gevestigde orde? ‘Landgenooten! Ook in ons land streven verschillende groepen naar het invoeren van een dictatorialen regeeringsvorm. Zoowel communisten als fascisten en...

‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’

Na lang onderhandelen is er op de klimaattop in Egypte een akkoord bereikt. De mens en klimaatverandering zijn al eeuwen met elkaar verbonden, zegt historicus Wybren Verstegen.

Forum: ‘We zouden hem dankbaar moeten zijn’

‘Niemand kiest zijn voorouders,’ schrijft R. van der Veen, een van de 208 deelnemers aan het forum van afgelopen maand. Daarvan luidde de stelling: ‘Nederland moet zich schamen voor de daden van Jan Pieterszoon Coen.’ Hiermee was 16 procent het eens; 71 procent voelt zich niet aangesproken. In 1621 veroverde Coen de havenstad Jakarta op...

Lessen uit het verleden: ‘De SER is geen schaduwkabinet’

De invloed van de SER wordt overschat. Als de economische toestand dwingt tot ingrijpende maatregelen, volgen kabinetten hun eigen koers. Zo ging het in de jaren vijftig en tachtig, en zo gaat het nu weer bij het AOW-dossier. De Sociaal-Economische Raad (SER) wordt vaak gezien als het paradepaardje van het Nederlandse poldermodel. Hierin zouden werkgevers...

Forum: ‘Hoezee voor de VOC-mentaliteit!’

Buitenlandse handel is belangrijker dan een politiek van schone handen. Dat is grofweg de conclusie van de 221 forumdeelnemers die zich bogen over de stelling: ‘Zolang de communisten er aan de macht zijn, moet Nederland geen handeldrijven met China.’ Slechts 7 procent is het daarmee eens. Maar liefst 89 procent verkiest de rol van koopman...

Edwin Klijn en Robin te Slaa, ‘De NSB’

In de zomer van 1935 viel het Nederlandse kabinet. Premier Colijn besloot geen nieuwe verkiezingen uit te schrijven, maar in dezelfde samenstelling verder te regeren. De reden: het volk naar de stembus roepen kon leiden tot een monsterzege voor de Nationaal-Socialistische Beweging van Anton Mussert, die het land onregeerbaar zou maken. Bij de Provinciale Statenverkiezingen,...

Schwegman en Withuis over oorlogshelden

Jarenlang waren oorlogshelden verbannen uit de Nederlandse geschiedschrijving. Goed en fout leken niet te hebben bestaan, ‘grijs’ voerde de boventoon. NIOD-directeur Marjan Schwegman en onderzoeker Jolande Withuis geven nu tegengas. ‘Ik vind die lezing nu verouderd.’ ‘Waar zijn de helden?,’ vroeg Marjan Schwegman zich af, toen zij twee jaar geleden directeur werd van het Nederlands...

Forum

‘Een aperte leugen van geschiedvervalsers.’ Zo noemt G. van Schie de stelling: ‘Nederland is altijd een vredelievend land geweest.’ En hij vindt de meerderheid van de 306 deelnemers aan dit forum aan zijn zijde: 76 procent verwerpt de stelling, terwijl slechts 14 procent vindt dat Nederland in de geschiedenis wél een vredelievende rol heeft gespeeld....

‘Een bevel moet worden uitgevoerd’

Hoe verweven moeten krijgsmacht en burgermaatschappij zijn? Over die vraag debatteerden Nederlandse militair deskundigen in de negentiende eeuw. Terwijl de legerleiding beducht was voor de bemoeienis van burgers bij de landsverdediging, was zij op diezelfde burgers aangewezen om een effectieve legermacht te kunnen opbouwen. In Burgerzin en soldatengeest beschrijft Ben Schoenmaker het debat op basis...

Wilhelmina overwoog vlucht naar Canada

Nederlandse schepen lagen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Engeland klaar om koningin Wilhelmina en haar regering in geval van een Duitse invasie te evacueren naar Canada. De regering, die kort tevoren uit Nederland was gevlucht, had geen vertrouwen in de Britse defensie. Dat blijkt uit Amerikaanse archiefstukken. Nadat koningin Wilhelmina in mei...

Forum: strijd voor vrouwenrechten

‘Vrouwen worden nog steeds als ongelijkwaardig aan mannen beschouwd en als hun onderhorigen behandeld.’ Dat schrijft mevrouw A.W. Koopmanschap-Van Langen naar aanleiding van de stelling: ‘De strijd voor vrouwenrechten is nog net zo belangrijk als in de tijd van Aletta Jacobs.’ De meningen hierover zijn verdeeld. Van de 288 forumdeelnemers is 48 procent het ermee...

Lessen

Wie als Leidenaar in de zeventiende eeuw een conflict had met zijn echtgenoot of buurman, kon kiezen uit een scala van juridische instanties. Tegenwoordig is er de Leidse Rechtswinkel om de rechtbank te ontlasten. Ook in de zeventiende eeuw waren de rechtbanken overbelast. Civiele zaken, zoals burenruzies en familievetes, probeerde men daarom zoveel mogelijk te...