Alle artikelen
Er gaat weer wat rond op sociale media waar ik zó moe van wordt. In een korte video vol AI-animatie komt de ene na de andere vieze mythe voorbij. Hoge hakken zijn uitgevonden zodat vrouwen niet in de uitwerpselen stapten, die in de middeleeuwse straten tot aan je enkels kwamen. Parfum is uitgevonden om de geur van diezelfde uitwerpselen te camoufleren, en omdat mensen nooit in bad gingen. Mensen leegden hun po’s gewoon uit het raam, op de hoofden van voorbijgangers. Het is een smerig filmpje, geloof me, u wilt het niet zien.
Ik hoef u hopelijk niet te vertellen dat wat de video beweert, onzin is of tenminste enorm overdreven. Parfum is natuurlijk gewoon uitgevonden omdat mensen van lekkere geurtjes houden. Het bestond ook al lang voor de Middeleeuwen. Hoge hakken hebben altijd dezelfde functie gehad: jezelf langer maken dan je eigenlijk bent. Middeleeuwers droegen een soort houten onderzolen – trippen – om hun schoenen droog en warm te houden, maar de straten in hun tijd waren echt niet zo vies als je zou denken. Er waren goten voor de regen en het gebruikte huishoudwater, niet voor de inhoud van de po. Voor het afvoeren van feces en huisvuil golden strenge regels. Zomaar uit het raam kieperen was verboden en sociaal onacceptabel. Er zijn historische verslagen van ruzies die ontstonden omdat iemand bijvoorbeeld een stukje vis op straat had gegooid. En deze mensen zouden het prima hebben gevonden als het om de haverklap ranzigheid regende?
Meer columns lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Dit soort filmpjes vol vooroordelen, mythes en halve waarheden doen het reuze goed op sociale media. Niet alleen omdat we het fijn vinden om bevestigd te zien wat we geloven, maar ook omdat het leuk is om te horen dat vroeger de dingen slechter waren. En we zijn diep van binnen allemaal kleine kinderen, die verhaaltjes over poep en pies fascinerend vinden. Soms komt er zelfs een beetje racisme bij kijken: het idee dat Europeanen vroeger een stelletje viespeuken waren, is relatief erg populair onder niet-Europeanen die vanwege het verleden nog een appeltje te schillen hebben. Ik kan het ze niet helemaal kwalijk nemen, want Europeanen hebben zelf nogal eens andere bevolkingsgroepen beschuldigd van onbeschaafd en onhygiënisch gedrag. Boontje komt om zijn loontje, zou je bijna zeggen. Maar dat maakt de vieze verhalen nog niet waar.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
En nee, ik zal niet wéér over AI beginnen (nou ja, niet te veel), maar een van de redenen dat de video zo gretig aftrek vindt, is dat het er erg gelikt uitziet. Ik wou dat ik dit op een andere manier kon verwoorden, want likken is geen woord dat je wilt associëren met dit vieze filmpje. Maar we leven in een tijd waarin iemand zonder enige kennis of talent in een paar minuten een indrukwekkende video in elkaar kan zetten. Met animaties, muziek en zelfs de gegenereerde stem van een verteller, kortom een kant-en-klaar product. Nog niet zo lang geleden vergde zoiets veel technische expertise en een klein vermogen.
Het ziet er prachtig uit en het publiek werkt het naar binnen als zoete koek. Maar dat niets wordt onderbouwd met bronnen of referenties, interesseert niemand. Mensen zien iets wat ze willen zien en hup, delen maar. Als een urinevlek verspreid de onzin zich over het internet. Voor je het weet hebben miljoenen mensen zo’n filmpje gezien. Terwijl een documentaire over middeleeuwse hygiëne waar bergen onderzoek voor is gedaan is en dat een kapitaal kostte om te maken, misschien door een paar duizend mensen wordt bekeken. Het is vechten tegen de bierkaai.
En, heeft u het filmpje al gevonden? Ik zei toch, niet naar kijken!
Een vies filmpje gaat viral
De Fake History Hunter ergert zich aan een populair filmpje over het gebrek aan hygiëne in de Middeleeuwen. 'De ene na de andere vieze mythe komt voorbij.'
Hoge belasting op kranten moest kritische pers beteugelen
Regionale kranten roepen het kabinet op om de btw-verhoging op nieuwsmedia te schrappen. In de negentiende eeuw dwarsboomde de overheid de kritische pers met het zogenoemde dagbladzegel.
Het oerconflict tussen Rusland en Polen
In 1610 hing het voortbestaan van Rusland aan een zijden draadje. Het land verkeerde in chaos en werd bijna ingelijfd door het machtige buurland: het Pools-Litouwse Gemenebest. Het is de oorsprong van de rivaliteit tussen Rusland en Polen. Op 4 juli 1610 boekte hetman Stanislaw Zolkiewski een klinkende overwinning. De Poolse legeraanvoerder had van een...
Al een halve eeuw gehannes met het eigen risico in de zorg
Al ruim een eeuw geleden probeerden verzekeraars kosten beheersbaar te houden door patiënten een eigen bijdrage te laten betalen, vertelt historicus Robert Vonk (Universiteit Utrecht). En sinds de zorgkosten ruim een halve eeuw geleden zorgwekkend hard begonnen te stijgen, heeft het onderwerp op de politieke agenda gestaan. Maar experimenten als de ‘medicijnknaak’ en het ‘specialistengeeltje’...
De twee verraders van Arnhem
In 'The traitor of Arnhem' wil journalist Robert Verkaik bewijzen dat de geallieerde luchtlandingen bij Arnhem in 1944 niet door één, maar door twee personen zijn verraden.
Middeleeuwse eekhoorns verspreidden lepra
Rode eekhoorns droegen mogelijk bij aan de verspreiding van lepra. Door de populariteit van het knaagdier kwamen veel middeleeuwers ermee in aanraking.
Geheime dossiers in de achtertuin
De AIVD gaf onlangs een intern rapport vrij over de Nederlandse geheime dienst tussen 1912 en 1947. Het rapport werd in 1968 opgesteld door insider Marinus de Meijer, die documenten van de geheime dienst tijdens de Tweede Wereldoorlog in zijn achtertuin begroef om ze uit handen van de bezetter te houden.
Maakten derde partijen ooit kans in Amerika?
Nog nooit heeft een onafhankelijke presidentskandidaat in de Verenigde Staten de verkiezingen gewonnen. Toch blijven sommigen het proberen. Er is eigenlijk maar één reden dat ze worden gevreesd. Het Amerikaanse politieke systeem is onvriendelijk voor derde partijen. Of, anders geformuleerd: het leidt bijna automatisch tot twee partijen. Bij de presidentsverkiezingen met het kiesmannensysteem win je...
Woonwagenbewoners al bijna een eeuw in de knel
In Kamp Westerbork werd de deporatie van Roma en Sinti herdacht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden de nazi’s het rondtrekkende bestaan van de Roma en Sinti aan banden door hen te vervolgen.
Mundaneum was een voorloper van Google
Amerika wil Google dwingen Chrome te verkopen om een eind te maken aan de online zoekmonopoly van het bedrijf. Eind negentiende eeuw bedacht Paul Otlet al een zoekmachine, het ‘Mundaneum'.
Joodse gevangenen voerden een gedurfde opera op in Westerbork
In Kamp Westerbork mochten Joodse artiesten cabaret opvoeren. Maar toen het zij in 1944 een gewaagde opera lieten horen, werd het stuk meteen verboden en gingen de artiesten op transport.
De wederopstanding van Amsterdam
Een kleine halve eeuw geleden verkeerde Amsterdam in crisis. Hoe de stad vervolgens razendsnel veranderde, vertelt journalist Marcel van Engelen in een nieuw boek.
