Alle artikelen
Napoleon Bonaparte en zijn oosterse knecht, Roestam, waren jarenlang onafscheidelijk. Jos Gabriëls beschrijft hun intieme band, die toen het erop aankwam toch niet zo hecht bleek.
In de achttiende eeuw omringden aristocraten zich graag met exotische bedienden. Na de Franse Revolutie leek daar een einde aan te komen, maar Napoleon en zijn vrouw Joséphine zetten die gewoonte voort. Joséphine was een verzamelaar van personeel uit verre streken; ze had zelfs een Chinese dwerg. Napoleon pronkte graag met Roestam, een jongen die hij in 1799 had meegenomen van zijn expeditie in Egypte. Roestam was een mammeluk, een niet-Arabische slaafsoldaat. Napoleon liet hem prachtig kleden in een soort oriëntaliserend operettekostuum met een witte tulband. De van oorsprong Georgische Roestam had een onopvallend mediterraan uiterlijk, maar zijn kleding maakte hem tot een uitheemse bezienswaardigheid. Hij werd Napoleons persoonlijke bediende en sliep ’s nachts op een veldbed voor zijn deur. Roestam vergezelde Napoleon overal. Op tientallen schilderijen en tekeningen van de Franse veldheer duikt hij op, altijd herkenbaar aan zijn tulband. In het onderhoudende boek van Gabriëls zijn vele voorbeelden daarvan te zien.
Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Jaren na zijn dienstverband schreef Roestam zijn Souvenirs, waaruit Gabriëls naast vele andere bronnen put. Zo wordt duidelijk hoe de veldheer omging met zijn knecht. Napoleon kon bulderend boos op hem worden, tegelijk deed hij zijn best Roestam te behouden, want hij hield van regelmaat en zag graag dezelfde gezichten om zich heen. Daarom overlaadde hij Roestam met geld en geschenken. Ook zorgde hij dat de jongen goed werd verpleegd toen hij een ongeluk had gehad, hielp hij hem een vrouw uitzoeken en leefde hij mee met de geboorte van Roestams zoon. Maar hoe vriendelijk hij soms ook deed, de verhouding was natuurlijk ongelijkwaardig, zoals Gabriëls overtuigend laat zien. En Roestam voelde dat haarfijn aan. Toen Napoleon in 1814 zijn macht verloor en naar Elba werd verbannen, was hij voor zijn knecht niet langer interessant. Roestam weigerde mee in ballingschap te gaan. Hij ging liever rentenieren van het geld dat hij had gespaard en verkocht de dure cadeaus. Napoleon heeft hem zijn ondankbaarheid nooit vergeven.
De man met de witte tulband. Roestam de Mammeluk, de oosterse bediende van Napoleon
Jos Gabriëls
520 p. Boom, € 39,90
Bestel bij Libris.
Openingsafbeelding: Roestam – met witte tulband – staat achter het paard van Napoleon, 1810. Bron: Getty Images.
De pronkbediende van Napoleon
Napoleon en zijn oosterse knecht Roestam waren jarenlang onafscheidelijk. Maar toen het erop aankwam, bleek hun band toch niet zo hecht.
Nuttige adviezen uit de Middeleeuwen
Vroegmiddeleeuwse manuscripten staan vol ‘keukentafelkennis’, zoals recepten tegen misselijkheid of adviezen voor de beste dagen om te reizen. Ria Paroubek-Groenewoud en Carine van Rhijn bundelden deze praktische kennis in De inventieve middeleeuwen.
Willi Lages: een ‘groot, grijs insect’ dat op Joden joeg
Willi Lages' biograaf Sytze van der Zee schetst het beeld van een fanatieke dienstklopper, die vol overtuiging ‘de vijand’ probeerde te vernietigen.
Krankzinnigen nooit opzettelijk gedood
Duitse nationaal-socialisten vermoordden psychiatrische patiënten. Gebeurde dat tijdens Tweede Wereldoorlog ook in Nederland?
De moord op premier Lumumba
In 1961 werd de premier van Congo vermoord. Door de CIA veranderde het land daarna van een nogal linkse democratie in een pro-westerse dictatuur.
Jan de Koning: nuchtere en aimabele bruggenbouwer van het CDA
CDA-politicus Jan de Koning voelde zich meer op zijn gemak als ‘tweede man’. Toch speelde hij in de Nederlandse politiek jarenlang een belangrijke rol op de achtergrond.
Amsterdam maakt excuses voor rol Holocaust. De tram werkte mee aan de deportaties van Joden
De documentaire 'Verdwenen stad', die nu in de bioscopen draait, werpt licht op de rol van het vervoerbedrijf GVB bij de deportatie van duizenden Amsterdamse Joden.
Nieuwkomer tegenover de elite
Hoe je van een landbouwpionier een eenzame westernheld maakt, is te zien in het Deense historische drama The Promised Land.
Alamayou: het gestolen Ethiopische prinsje
Ethiopië wil dat hij thuiskomt, maar prins Alamayou ligt nog steeds begraven in Windsor Castle. Hij was pas zeven, toen de Britten hem in 1868 meenamen.
‘Met de Oudheid kun je alle kanten op’
In zijn nieuwste boek neemt oudhistoricus Fik Meijer anderhalf millennium antieke staatsvormen door. ‘We zeggen graag dat onze democratie is geënt op de Oudheid, maar dat is natuurlijk apekool.’
Ruslands koloniale avontuur in Alaska
Rusland beweert dat het nooit een koloniale macht is geweest. Toch opereerde in Alaska de Russisch-Amerikaanse Compagnie volgens hetzelfde model als haar Britse en Nederlandse evenknieën. Russische handelaren verdienden kapitalen aan het ‘zachte goud’, de bonthandel. De Deense ontdekkingsreiziger Vitus Bering stond al vele dagen op het dek van zijn schip de Sint-Peter, in de...
Siam was kleurig, vrij en puissant rijk
In het zuiden van Thailand zijn tientallen auto’s en winkels in brand gestoken. In de getroffen provincies woedt al jaren een conflict over onafhankelijkheid. Tussen de veertiende en achttiende eeuw maakte Thailand – toen nog het koninkrijk Siam – een bloeiperiode door. Dankzij zijn gunstige ligging ontwikkelde Ayutthaya zich tot belangrijke haven en multiculturele stad.
