Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
Wie denkt aan de stormachtige opkomst van Pim Fortuyn in 2002 en zich de emoties voor en na de afschuwelijke moord voor de geest haalt, vergeet bijna dat degelijkheid, dossierkennis en zelfs saaiheid tot de grondtonen van de Nederlandse politiek behoren. In een boeiend artikel over ‘emoties in de politiek’, waarmee Remieg Aerts het gelijknamige themanummer van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis (2003-5) opent, laat de Nijmeegse hoogleraar zien dat er in de late twintigste eeuw maar twee perioden waren waarin de emoties de politiek geheel en al beheersten: tijdens het kabinet-Den Uyl (1973-1977) en tijdens de opkomst van Fortuyn.
Wie een vergelijkbare emotionele cultuur zoekt moet terug naar de tijd van de verzuiling, toen kopstukken als Abraham Kuyper (antirevolutionair), Herman Schaepman (rooms-katholiek) en Pieter Jelles Troelstra van zich deden spreken. Maar zelfs Troelstra, door rechts zo gevreesd na zijn mislukte revolutiepoging in 1918, sprak in zijn Gedenkschriften over ‘beheersing’. Kopstukken uit de negentiende eeuw als Groen van Prinsterer en Thorbecke voerden ook wel stevige debatten, maar het bleven debatten van heren onder elkaar.
De echte emotie werd veelal losgemaakt door godsdienst – en dan in het bijzonder als de roomse variant in het spel was. Zelfs ‘heer van stand’ Groen van Prinsterer brieste in 1853 van verontwaardiging toen bekend werd dat de paus de bisschoppelijke hiërarchie wilde invoeren. Anti-roomse sentimenten staken tussen ruwweg 1870 en 1925 herhaaldelijk de kop op, maakt Jonn van Zuthem duidelijk in een aardig artikel. ‘De roomsen waren ‘historisch fout’: Nederland zou zijn ontstaan door de strijd tegen Rome en zijn handlanger Philips II. Roomsen zouden ook theologisch fout zijn: de Maria- verering, de ‘zalig- en heiligverklaringen’ en de biecht werden als onchristelijk getypeerd. En ten slotte werd gevreesd dat de roomsen de politieke meerderheid zouden bemachtigen, al was het maar vanwege hun voortplantingsdrift.
In 1925 boekte de anti-roomse lobby een nooit meer geëvenaard succes door het eerste kabinet-Colijn te laten vallen over de vraag of Nederland een gezant moest afvaardigen naar het Vaticaan. Je voelt bijna heimwee naar die tijd nu de strijd tussen Rome en Dordt vervangen is door een grimmiger strijd tussen seculier Nederland en de islam.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Recensie

Tijdschrift: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis

Wie denkt aan de stormachtige opkomst van Pim Fortuyn in 2002 en zich de emoties voor en na de afschuwelijke moord voor de geest haalt, vergeet bijna dat degelijkheid, dossierkennis en zelfs saaiheid tot de grondtonen van de Nederlandse politiek behoren. In een boeiend artikel over ‘emoties in de politiek’, waarmee Remieg Aerts het gelijknamige...

Lees meer
Artikel

Verschenen in maart 2004

2003 ‘Het enige complete jaaroverzicht,’ meldt de uitgever trots. Het aanzien van 2003 (Het Spectrum, euro 14,50) heeft wél de geboorte van Amalia en de arrestatie van Saddam Hoesein. Veel uitgevers van jaaroverzichten misten deze hoogtepunten omdat ze de kerstverkopen verkozen boven volledigheid. Verder in Het aanzien: de vijfde Harry Potter, Jamai wint Idols, maar...

Lees meer
Artikel

Stad en Land

Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, het vastleggen van de verhalen over een verdwenen industrietak, een boek over beroemde plaatsgenoten. In heel Nederland houden historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. ‘Stel je voor wat een kale bedoening het hier moet zijn geweest.’ Gerrie Bisselink van de Heemkundekring Bergh...

Lees meer
Column

Toekomstvoorspellingen

Wie als historicus meewerkt aan radio- en televisieprogramma’s merkt al snel dat programmamakers helemaal niet geïnteresseerd zijn in het verleden. Het gaat ze om de toekomst. Ze willen niet weten hoe de Amerikaanse voorverkiezingen zijn ontstaan, ze willen weten wie aanstaande november de verkiezingen gaat winnen. Daarom deze maand een betrouwbare voorspelling van de veranderende...

Lees meer
Artikel

Beeldgeheim

Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Schrijfster en filosofe Désanne van Brederode en René Gude, filosoof en directeur van de Internationale School voor de Wijsbegeerte, doen een poging. ‘De linkerzwemster is Erica Terpstra,’ roepen beide filosofen eensgezind na één blik op de foto. ‘Dat ziet een kind nog,’ voegt René Gude eraan toe....

Lees meer
Mijn verhaal: Razzia in Amsterdam
Mijn verhaal: Razzia in Amsterdam
Artikel

Mijn verhaal: Razzia in Amsterdam

In ‘Mijn verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij betrokken waren. Johan Krediet (80) was op 22 februari 1941 ooggetuige van een van de grote razzia’s op joden in Amsterdam, die de aanleiding vormden voor de Februaristaking.{C} ‘Niet al te lang voor de razzia hadden de Duitsers bij ons op de gracht een...

Lees meer
Op reis met de revolutionaire patriotten
Op reis met de revolutionaire patriotten
Artikel

Op reis met de revolutionaire patriotten

In 1813 werd Willem I gekroond tot koning van Nederland. De ontwikkelingen die leidden tot deze staatkundige omwenteling werden vreemd genoeg ingeluid door een patriotse revolutie en een bezetting door republikeinse Franse troepen. Reis met Historisch Nieuwsblad langs de overblijfselen van deze roerige periode en zet enkele belangrijke gebeurtenissen op een rij. Nog nooit was...

Lees meer
Artikel

Vrijheid van onderwijs heeft nog nooit geleid tot desintegratie

Er is geen reden om het bijzonder onderwijs als grote schuldige te beschouwen aan de mislukte integratie, vindt onderwijshistoricus Pieter Boekholt. Nederland weet steeds minder raad met de vreemdelingen die hier de laatste decennia kwamen wonen. Zij werden verondersteld na gedane arbeid huiswaarts te keren. Of, als ze bleven, zich op niet al te lange...

Lees meer
De Gaulle met Adenauer
De Gaulle met Adenauer
Artikel

De lotsbestemming van Charles de Gaulle

Charles de Gaulle was een onaangenaam mens: kil, hooghartig, onbeschoft en gereserveerd. Maar geen persoon is in de twintigste eeuw zo bepalend geweest voor Frankrijk als hij. De lastige generaal van 1 meter 96, met 'een hoofd als een ananas en heupen als een vrouw', zag zich door het lot aangewezen om Frankrijk te redden.

Lees meer
In de Oudheid gebruikten soldaten al ‘biochemische’ wapens
In de Oudheid gebruikten soldaten al ‘biochemische’ wapens
Artikel

In de Oudheid gebruikten soldaten al ‘biochemische’ wapens

Oekraïne beschuldigt Rusland van het structurele gebruik van chemische wapens aan het front. In de Oudheid had men al weinig scrupules als het op oorlogvoeren aankwam.

Lees meer
Helmut Kohl.
Helmut Kohl.
Artikel

Helmut Kohl in ‘Bürger fragen – Politiker antworten’

De uitzending Bürger fragen – Politiker antworten veroorzaakte op 22 februari 1979 een rel op de Duitse televisie. Nederlanders onderwierpen CDU-leider Helmut Kohl aan een kruisverhoor en de Duitsers waren woedend. Voor de Nederlanders was het onverteerbaar dat Kohl links-radicalen het leven onmogelijk probeerde te maken, maar vergevingsgezindheid tegenover oude nazi’s predikte, constateerde Volkskrant-correspondent Jan...

Lees meer
Artikel

Prinses Irene en Carlos Hugo

In april treden Johan-Friso en Mabel Wisse Smit in het huwelijk. De liefde heeft dan gezegevierd over troonaspiraties en een discutabel verleden. Ook Johan Friso’s tante, prinses Irene, verruilde ooit haar rechten op de Nederlandse troon voor een romantisch én politiek avontuur, in Spanje. Het mislukte in beide opzichten. Door Protestants Nederland is nog maar...

Lees meer
Loginmenu afsluiten