Alle artikelen
In het artikel ‘Spindoctor avant la lettre’ over Joseph Goebbels van de hand van Willem Melching wordt de teneur van het werk van Joachim Fest al in de eesrte alinea volstrekt onjuist weergegeven.
Fest zou de verantwoordelijkheid voor het Derde Rijk primair bij de nazi-elite leggen en in de Duitsers misleide en onderdrukte slachtoffers zien. Tja, zou Fest dat echt menen, dan getuigde dit werkelijk van een tenhemelschreiende onnozelheid die elke weldenkende burger met de diepste bezorgdheid zou moeten vervullen. Die Duitsers, wat moeten we toch met dat volk, als zelfs de geleerdste exemplaren zo’n ondoordringbaar pantser van volstrekt Unbelehrbarkeit dragen?
Gelukkig beweert Fest op tal van plaatsen in zijn indrukwekkend werk totaal wat anders. Al in het voorwoord van zijn Das Gesicht des dritten Reiches schrijft hij dat het weliswaar mogelijk zou zijn geweest zijn biografische benadering aan te vullen door een studie naar collectieve gedragspatronen binnen kerk, bureaucratie, ondernemers, vakbonden et cetera, maar dat hij heel bewust niet voor deze benadering heeft gekozen. Wanneer de schijnwerper gericht wordt op het falen van afzonderlijke groepen, zouden anderen, volkomen ten onrechte, kunnen menen dat zij vrijuit gaan en wordt daardoor het zo noodzakelijke besef dat er wel degelijk sprake is van een schuld van het gehele volk aan wat er in die jaren is gebeurd ernstig aangetast. Hoe kun je het nog duidelijker en gewetensvoller formuleren? Elders in zijn samenvattend hoofdstuk formuleert hij het nog pregnanter: de nationaalsocialistische leiders waren vertegenwoordigers van een type dat je in de hele maatschappij van die dagen kon aantreffen. In die zin is de geschiedenis van het Derde Rijk de geschiedenis van een heel volk.
Dr. Rob de Ruig, Utrecht
Verdun
Deze zomer was ik in Verdun, dus met extra belangstelling heb ik het artikel van professor Wesseling gelezen. Het bijschrift van de foto op pagina 41 klopt niet. Op de achtergrond staat niet fort Douaumont, maar het Ossuarium, een groot herinneringsmonument aan de slachtoffers.
Ruud Baarda, Scheveningen
Archieventest
Met veel belangstelling en soms gevoelens van herkenning heb ik uw ‘grote archieventest’ gelezen. Een aantal van de door u bezochte en becommentarieerde archieven ken ik, omdat ik er heb gewerkt of omdat ik er – soms recent – als bezoeker ben geweest. Een test is natuurlijk afhankelijk van de criteria die worden aangelegd en van de steekproef die wordt genomen. U hebt met de steekproef in dit geval wellicht een beetje pech gehad, en bij uw criteria (te?) veel nadruk gelegd op (bij?)zaken als tentoonstellingen, toiletten en kantines.
Voor een boek en een tentoonstelling heb ik het Rotterdamse archief de afgelopen jaren in de nieuwe behuizing regelmatig bezocht. Ik herken veel in uw commentaar op dit archief, maar wil wel graag een kanttekening plaatsen. Het Rotterdamse archief heeft een aparte studiezaal voor genealogen en voor gebruikers van de krantenklappers. Waar mogelijk heb ik die studiezaal gebruikt, omdat de service er uitzonderlijk goed was. Dat heeft ongetwijfeld te maken met degene die deze studiezaal beheert. Hij is geduldig, onvermoeibaar en inventief voor iedere bezoeker beschikbaar. Ik weet zijn naam niet, maar vind het jammer en onterecht als hij mee moet lijden onder het negatieve beeld van zijn instelling.
Hoe ‘schokkend’ en terecht kritisch en dus nuttig uw test ook is, het commentaar lijkt me soms wat eenzijdig en iets te weinig gedifferentieerd. Ik heb de afgelopen jaren frequent gebruikgemaakt van de Haagse en Schiedamse gemeentearchieven, en ik kan niet anders zeggen dan dat het een feest was om daar in de studiezalen te werken. De medewerkers hadden belangstelling, begrepen mijn vragen, gaven goede suggesties en zorgden voor een snelle bediening en een goede sfeer
Het zou wellicht eerlijk zijn een tweede ronde langs de archieven te maken om die de gelegenheid te geven een iets objectiever oordeel van uw blad te krijgen.
Henk Slechte, publicist en archiefbezoeker
Dit artikel is exclusief voor abonnees
BRIEVEN
Goebbels In het artikel ‘Spindoctor avant la lettre’ over Joseph Goebbels van de hand van Willem Melching wordt de teneur van het werk van Joachim Fest al in de eesrte alinea volstrekt onjuist weergegeven. Fest zou de verantwoordelijkheid voor het Derde Rijk primair bij de nazi-elite leggen en in de Duitsers misleide en onderdrukte slachtoffers...
Filmrecensie: Zwartboek is fictie
Inspired by true events. Die zin wordt breed over het scherm geprojecteerd voordat de film Zwartboek zich ontrolt. Ruim twee uur spektakel volgt. Een samenballing van heftig geweld, vechtpartijen, moord, list, verraad, seks, erotiek en liefde. Het verhaal van de strijd tussen een gewapende verzetsgroep en de SD biedt het kader voor dit alles. Meer...
Na de oorlog. Geschiedenis van Europa sinds 1945
Enerzijds is Na de oorlog een geweldig boek: informatief, polemisch en persoonlijk. Anderzijds is het een gemiste kans. In zijn begrijpelijke begeerte het Europese mirakel van na 1945 zo goed mogelijk te beschrijven, heeft Judt geen maat weten te houden. Hij heeft maar liefst 1056 pagina’s geproduceerd – voor een boek dat expliciet is bestemd...
De Tachtigjarige Oorlog in het kinderboek
De Tachtigjarige Oorlog is nog volop aan de gang, zo ontdekte Aukje Holtrop. Als jurylid van de Thea Beckmanprijs 2006 las zij zes hedendaagse kinderboeken die in deze oorlog spelen. Verschilt het beeld dat daaruit opreist van het beeld dat W.G. van de Hulst schetste? Een van de eerste historische jeugdboeken die ik las, was...
Stasi-spionnen aan de grens
Een uitgebreid netwerk van grensbewakers, leger en politie moest de bewoners van de DDR in het gareel houden. Uit onlangs ontdekte Stasi-dossiers blijkt dat ook die bewakers uitgebreid bespioneerd werden. Hoe de Stasi floreerde dankzij rancune, roddel, achterklap en fanatieke geloofsijver. Spionnen zaten in de DDR overal. In 1989 had het Ministerium für Staatssicherheit (afgekort...
Het geweld van de wederdopers
Wie het Laatste Oordeel dichtbij waant, is tot extreme dingen in staat. De sekte van de wederdopers kreeg nuchtere Nederlanders zover dat ze naakt door de straten van Amsterdam renden en het stadhuis bestormden. Een verhaal van martelaars, martelingen en de allesverwoestende kracht van het geloof. 10 mei 1535, Amsterdam. In het licht van de...
Gezien
Ierse broederstrijd De Engelse regisseur Ken Loach staat niet bekend om zijn subtiliteit, wel om zijn vergaande empathie met de medemens uit het gewone volk. Laat hem zijn gang gaan en geen filmkijker blijft uiteindelijk onberoerd, zoals hij met zijn ‘Schotse trilogie’ (waarvan Ae Fond Kiss het laatste en beste deel was) opnieuw bewees. Na zijn...
Maartje M. AbbenhuisThe Art of Staying Neutral: the Netherlands in the First World War, 1914-1918
Maartje M. Abbenhuis The Art of Staying Neutral: the Netherlands in the First World War, 1914-1918 423 p. Amsterdam University Press, € 39,50 Ismee Tames Oorlog voor Onze Gedachten: oorlog, neutraliteit en identiteit in het Nederlandse publieke debat 1914-1918 300 p. Uitgeverij Verloren, € 28,00 Nu de zorgen over de militaire uitzending...
Hongaarse vluchtelingen in Nederland
Sovjet-tanks maakten op 4 november 1956 een bloedig einde aan de Hongaarse opstand. Tienduizenden Hongaren vluchtten naar het buitenland. Nederland opende zijn grenzen – voor een zeer select aantal vluchtelingen. Helpen wilden we wel, maar de schatkist bleef dicht. Otto Gyula Tánczos uit Hongarije was 24 jaar toen hij op 25 november 1956 via Oostenrijk...
Hoe propagandaminister Joseph Goebbels het Duitse volk bespeelde
Berlijn probeert van een villa van Joseph Goebbels af te komen. Als propagandaminister mocht hij vrijwel nooit meebeslissen over belangrijke zaken, maar hij werd wel het gezicht van het Derde Rijk.
De Slag bij Verdun
Negentig jaar geleden, op 21 februari 1916, begonnen de Duitsers de Slag om Verdun. Een grote aanval moest de Fransen duidelijk maken dat verder vechten zinloos was. Tien maanden lang viel er één dode per minuut. Daarna was het verloren gegane gebied weer in Franse handen. Dit artikel is exclusief voor abonnees Begrijp het heden,...
Simón Bolívar inspireerde revolutionairen
Zijn voorbeeld inspireerde talloze revolutionairen in Europa en Zuid-Amerika; de Venezolaanse oud-president Hugo Chavez zag zich als zijn erfgenaam. Wie was Simón Bolívar, en wat maakte hem zo geliefd, bewonderd – en gehaat? Als ruiterstandbeelden een indicatie zijn voor iemands historische betekenis, dan is die van Simón Bolívar groot en grensoverschrijdend: van Managua tot New York,...