Home Dossiers Tweede Wereldoorlog Filmrecensie: Zwartboek is fictie

Filmrecensie: Zwartboek is fictie

Inspired by true events. Die zin wordt breed over het scherm geprojecteerd voordat de film Zwartboek zich ontrolt. Ruim twee uur spektakel volgt.

Zwartboek filmposter

J.C.H. Blom

Gepubliceerd op: 9 oktober 2006

Update 21 maart 2023

Hitler in de Tweede Wereldoorlog
Dossier Tweede Wereldoorlog Bekijk dossier

Een samenballing van heftig geweld, vechtpartijen, moord, list, verraad, seks, erotiek en liefde. Het verhaal van de strijd tussen een gewapen­de verzetsgroep en de SD biedt het kader voor dit alles.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer lezen over de Tweede Wereldoorlog? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Het is geen verhaal van louter nobele, solidaire en zelfopof­ferende verzetslieden tegen een bende uitsluitend sadistische nazi’s. Dit oude goed-foutkader hebben de makers ver achter zich gelaten. In de verzetsgroep bevinden zich verraders die op het geld en de diamanten van ondergedo­ken Joden uit zijn. Zij deinzen voor geen middel terug. De groep is ook niet vrij van antisemi­tisme. Omgekeerd zijn er ook heel aardige Duitsers, wie het allemaal te gek is geworden. Op een van hen, een postzegels verzamelende en om zijn bij een bombarde­ment op Hamburg omgekomen familie treurende hoge SD’er, wordt het Joodse meisje, dat er door de verzets­groep op uit is gestuurd om hem te verleiden om zo een gevangen kameraad te redden, zomaar verliefd.

De vraag naar de hoofdverrader is de rode draad van het verhaal. Het antwoord komt pas op een heel laat moment en nogal onver­wacht. Subtiel is het allemaal niet; nuance­rend ten opzichte van de oude beeldvor­ming wel. Aan het einde overwint niettemin het goede. De echte verrader komt ellendig aan zijn einde en het Joodse meisje, zelf van verraad beschuldigd en als moffen­hoer met stront overgoten, vindt rust in een kibboets. Goed en fout op individueel moreel niveau dus.

Leidt inspired by true events tot een representatief beeld van de Tweede Wereldoorlog? Voor de meeste scènes is wel een concrete gebeurte­nis aan te wijzen, die er (soms in de verte) op lijkt. Maar steeds veel minder heftig en nooit in deze samenballing. De makers hebben als het ware een reeks gebeurtenissen ieder voor zich eerst ‘op­geblazen’ en daarna in één verhaal samenge­perst. Het resultaat lijkt vervolgens in het geheel niet meer op de werke­lijkheid van toen. Zwartboek is fictie. Daar is niets mis mee. Het levert voor de liefhebbers van het genre een meeslepend resultaat op. Maar laten we niet denken of suggere­ren dat het ‘echt’ zo ging.

Dossier Tweede Wereldoorlog

Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Artikel

Anti-oorlogsactivisten probeerden de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen

De bekladding van het Nationaal Monument op de Dam door vermoedelijk pro-Palestijnse activisten in de vroege ochtend van 4 mei is geen primeur. In 1969 besmeurden activisten niet alleen het Verzetsmonument in Utrecht met rode verf, maar lieten zij ook twee rookbommen afgaan tijdens de Dodenherdenking. Destijds was het Amerikaanse oorlogsgeweld in Vietnam de aanleiding...

Lees meer
Adolf Hitler (links) met Jozef Tiso op het treinstation van de Wolfsschanze, zijn hoofdkwartier in Oost-Pruisen, oktober 1941.
Adolf Hitler (links) met Jozef Tiso op het treinstation van de Wolfsschanze, zijn hoofdkwartier in Oost-Pruisen, oktober 1941.
Artikel

Slowakije was voor Hitler en zijn trawanten een ‘modelstaat’

De Slowaakse Republiek gedroeg zich onder leiding van de geestelijke Jozef Tiso als trouwe vazal van de nazi’s. Tot tevredenheid van Adolf Hitler: ‘Interessant om te zien hoe dat katholieke priestertje ons de Joden aanlevert.’ De Conferentie van München in 1938 is een berucht staaltje internationale diplomatie. Tsjechoslowakije werd op de snijtafel gelegd: nazi-Duitsland mocht...

Lees meer
Engelsen geven zich over aan de Japanners. Singapore, 15 februari 1942.
Engelsen geven zich over aan de Japanners. Singapore, 15 februari 1942.
Artikel

De Britten bleken geen partij voor de Japanners

In februari 1942 veroverden de Japanners de stad Singapore, tot dan toe een Britse kolonie. Volgens premier Winston Churchill was deze nederlaag ‘de grootste ramp in de Britse militaire geschiedenis’. Het zou het einde betekenen van een wereldrijk. Ze staan er nog: de grote naar zee gerichte kanonnen van Fort Siloso op Sentosa, een eilandje...

Lees meer
De Duitse raketgeleerden Wernher von Braun (links) en Kurt Debus voor de Saturn 500F-raket, 26 mei 1966.
De Duitse raketgeleerden Wernher von Braun (links) en Kurt Debus voor de Saturn 500F-raket, 26 mei 1966.
Artikel

Operatie Paperclip: Hitlers geschenk aan de geallieerden

Duizenden wetenschappers uit nazi-Duitsland gingen in de jaren dertig en veertig aan de slag voor de geallieerden. De VS, Canada en het VK profiteerden van deze braindrain, die onder meer leidde tot de ontwikkeling van de atoombom. Op 17 oktober 1933 arriveerde Albert Einstein samen met zijn vrouw en enkele naaste medewerkers met een passagiersschip...

Lees meer
Loginmenu afsluiten