Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
Tom Holland Rubicon. Het einde van de Romeinse Republiek 424 p. Athenaeum-Polak & Van Gennep, € 19,95 Tom Holland is 36 jaar oud, studeerde in Cambridge Latijn en Engels, en kan schrijven. Ik bedoel: goed schrijven. Luisteraars naar de BBC weten dat, indien ze een van zijn radiobewerkingen van Herodotus, Homerus, Thucydides en Vergilius hebben gehoord. Maar connaisseurs van horrorboeken weten dat al veel langer. De gothic novels van Holland, zoals The Vampyre uit 1995 (ook bekend als Lord of the Dead), of Supping with Panthers uit 1997 (ook bekend als Slave of My Thirst), dan wel Deliver Us from Evil en The Sleeper in the Sands zijn met de juiste dosis wansmaak vervaardigd en steken bepaald uit boven het gemiddelde van het genre. Dit laatste wordt nergens vermeld bij de zojuist verschenen vertaling van Rubicon. Het einde van de Romeinse Republiek, Hollands voor geheel andere lezers bedoelde geschiedverhaal over deze cruciale periode van de Eeuwige Stad. Evenmin wordt gewag gemaakt van het feit dat hij al eerder een historisch boek over Rome publiceerde. Dat was Attis, uit 1995, een van Hollands eerstelingen in de categorie ‘bloed, seks en geweld’, en een regelrechte slasher novel over moord en intrige ten tijde van Julius Caesar en Cicero. In dit boek had de fantasie echter de overhand, hetgeen blijkt uit postmoderne literaire trucs zoals de aanwezigheid van faxmachines, auto’s en opgravingen in het oude Rome. Rubicon is een spiegelbeeldig boek: hier heeft het historisch onderzoek de overhand, hoewel Holland ook met graagte zinnen gebruikt in de trant van: ‘Het bloed dat in de straten vergoten was, kon gemakkelijk worden weggeschrobd.’ De ondergang van de Romeinse Republiek en de opkomst van het principaat in de eerste eeuw voor onze jaartelling is en blijft een intrigerend geschiedkundig onderwerp. Dit is de periode waarin Rome veranderde van een regionale macht in een wereldrijk, en de periode waarin de politieke elite zijn via de senaat gekoesterde meritocratische heerschappij min of meer bewust overdroeg aan één persoon (die wij ‘keizer’ noemen). Ook in de handen van de Romeinse historici is dit een tijdperk vol intriges, staatsgrepen (zoals die van Caesar toen hij de Rubicon overstak), bloederige burgeroorlogen en ontzagwekkende persoonlijkheden (zoals Pompeius, Marcus Antonius en Octavianus, die zou eindigen als Augustus, de eerste ‘verhevene’). Dus zonder dat Holland moeite hoeft te doen, gaat het al om geschiedenis vol chaos, geweld en moordpartijen. Maar het gaat ook om geschiedenis vol tegenstrijdigheden, onzichtbare structurele ontwikkelingen en kleine evenementen met grote gevolgen. Bovenal gaat het om geschiedenis waaromtrent het contemporaine bronnenmateriaal mager is. Wat wij ervan weten, komt grotendeels uit de pen van Romeinen die eeuwen later terugkeken. Om zo’n verhaal in de hand te houden, moet je een vaardige pen hebben. En die heeft Tom Holland. Rubicon is als leesbaar, modern getoonzet, maar niet al te gesimplificeerd historisch relaas over het einde van de Republiek waarschijnlijk het beste dat voorhanden is, hoewel ik vrees dat het voor de gemiddelde Nederlandse academicus geen lichte kost is. Het boek heeft (na een te lange aanloop, een euvel dat ook in Hollands horrorboeken te vinden is) vaart, panache en levendigheid te over, maar blijft tegelijkertijd subtiel en intelligent. Dit wil echter niet zeggen dat Rubicon als geschiedkundig betoog waterdicht is. Noodgedwongen steunt Holland voor de verhaallijn grotendeels op de brieven en redevoeringen van Cicero. Die was een briljant orator, maar zijn werk is uitgesproken partijdig, enigszins pompeus, en in niet-geringe mate opportunistisch, hetgeen onvermeld blijft. En hoewel Holland in de inleiding waarschuwt dat omtrent de meeste gebeurtenissen verschillende, soms tegenstrijdige overleveringen bestaan, komt hij hier in zijn verhaal nergens op terug. Steevast kiest hij voor de bron (doorgaans zonder die te noemen) met de sappigste details, hoe onbetrouwbaar die ook is. Zo gebruikt hij gretig dialogen en monologen die anderhalve eeuw na het einde van de Republiek werden opgetekend door Suetonius, zonder te melden dat deze zijn hoofdfiguren maar wat in de mond legde. Kort gezegd: Rubicon is een knap en aanbevelenswaardig geschiedverhaal, maar het is geen geschiedschrijving.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Bloed in de straten van Rome
Bloed in de straten van Rome
Artikel

Bloed in de straten van Rome

Tom Holland Rubicon. Het einde van de Romeinse Republiek 424 p. Athenaeum-Polak & Van Gennep, € 19,95 Tom Holland is 36 jaar oud, studeerde in Cambridge Latijn en Engels, en kan schrijven. Ik bedoel: goed schrijven. Luisteraars naar de BBC weten dat, indien ze een van zijn radiobewerkingen van Herodotus, Homerus, Thucydides en Vergilius hebben...

Lees meer
Verhouding tussen volk en regenten in de zeventiende eeuw
Verhouding tussen volk en regenten in de zeventiende eeuw
Artikel

Verhouding tussen volk en regenten in de zeventiende eeuw

De gebroeders De Witt werden in 1672 op gruwelijke wijze vermoord door boze Hagenaars. Het was niet de enige keer dat regenten de allesverscheurende haat opriepen van het ‘grauw’. Wat was de oorzaak van deze haat? En waarom richtte die zich nooit op de prinsen van Oranje? Jacob de Witt, de vader van de gebroeders,...

Lees meer
Artikel

LEZERSENQUETE

Historisch Nieuwsblad bestaat vijftien jaar. Voor ons jubileumnummer willen wij graag uw mening weten over actuele geschiedenisthema’s als de Canon en het Nationaal Historisch Museum. De lezersenquete is inmiddels gesloten, de uitkomsten leest u in het jubileumnummer dat op 20 december verschijnt. Wij danken de lezers hartelijk voor deelname!Redactie Historisch Nieuwsblad Dit artikel is exclusief voor abonnees...

Lees meer
Artikel

Historisch Nieuwsblad presenteert: Maarten van Rossem: in het Parooltheater

Net als voorgaande jaren sluit Historisch Nieuwsblad in het Parool Theater het jaar af met Maarten van Rossem. Hoe was de Toestand in de Wereld in 2006? Maria van Haperen en Frans Smits praten op donderdag 7 december met Van Rossem over de Tweede Kamerverkiezingen, de opkomst van de VOC-mentaliteit, het tumult rond de Canon,...

Lees meer
Artikel

Menno Steketee (red.)Was het anders gelopen… Speculatieve Nederlandse geschiedenis174 p. Nieuw Amsterdam, € 14,95

Laten we eens aannemen dat deze recensent een fijnbesnaarde en beleefde historicus was die het geduld kon opbrengen tijd te besteden aan boeken met ‘wat als-geschiedschrijving’. Dan zou hij zonder twijfel nu uitleggen dat er onlangs gelijktijdig twee boeken met beschouwingen over het ‘virtuele verleden’ in Nederland zijn verschenen. Vervolgens zou hij melden dat de...

Lees meer
Onderzoek

Het zwaard van Cabeliau

Het verhaal over Cabeliau en zijn zwaard speelt zich af tijdens de succesvolle verdediging van Alkmaar tegen de Spanjaarden in 1573. Na moeizame beginjaren van de Opstand keren de kansen van Willem van Oranje en de gewesten Holland en Zeeland in hun strijd tegen koning Filips II. Jacob Cabeliau (1527-1574), ook wel gespeld als Cabeljauw,...

Lees meer
Opkomst en ondergang van de DAF-personenauto
Opkomst en ondergang van de DAF-personenauto
Onderzoek

Opkomst en ondergang van de DAF-personenauto

Door een gebrek aan opdrachtgevers worden er bij VDL Nedcar geen Volvo’s, Mini’s en Dafjes meer gemaakt. In de jaren zestig groeiden de DAF-personenauto’s uit tot een begrip.

Lees meer
Herodotus schrijft over demagoog
Herodotus schrijft over demagoog
Onderzoek

Hoe ‘demagoog’ een nare betekenis kreeg

De Griekse elite zorgde er in de Oudheid voor dat het woord 'demagoog' de nare betekenis kreeg die het nu nog heeft.

Lees meer
Mohammad Reza Pahlavi
Mohammad Reza Pahlavi
Artikel

De zoon van de laatste sjah wil terugkeren op de Iraanse troon

Jimmy Carter prees hem, enkele weken voor het begin van de Iraanse revolutie, om zijn ‘verlicht leiderschap’. Zijn vrouw verleidde het Westen met culturele festivals waarbij in het openbaar seks werd bedreven. Maar de Iraniërs zelf waren beduidend minder te spreken over Mohammed Reza Pahlavi, de laatste sjah van Iran. Voor een man die niets...

Lees meer
Waffen-SS: de vechtmachine van nazi-Duitsland
Waffen-SS: de vechtmachine van nazi-Duitsland
Onderzoek

Waffen-SS: de vechtmachine van nazi-Duitsland

Wat was de Waffen-SS, wie waren er lid van, wat deden ze en hoe fout waren ze? De Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP), opgericht in 1919 onder leiding van Adolf Hitler, was zeker geen homogeen geheel. Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam, was wel duidelijk waar de nazi’s tégen waren: communisme, socialisme, de Weimar...

Lees meer
Portret van Erwin Rommel.
Portret van Erwin Rommel.
Artikel

Erwin Rommel (1891-1944)

Erwin Rommel is een van de bekendste Duitse generaals uit de Tweede Wereldoorlog. Hij was een kundig generaal en een dappere vechtjas, gevreesd en bewonderd aan beide zijden van het front. Maar hij was ook ijdel, politiek naïef en trouw aan de Führer. Portret van een veelzijdig militair.

Lees meer
Coalities tussen sociaaldemocraten en confessionelen
Coalities tussen sociaaldemocraten en confessionelen
Artikel

Coalities tussen sociaaldemocraten en confessionelen

Nu is het de VVD onder leiding van Dilan Yesilgöz die gruwt van een coalitie met sociaal-democraten, honderd jaar geleden gold hetzelfde voor de Rooms-Katholieke Staatspartij.  Fractieleider Willem Nolens wilde alleen met links samenwerken als het echt niet anders kon. De zogeheten Nolens-doctrine werd ook later door het CDA nog dikwijls van stal gehaald. Op...

Lees meer
Loginmenu afsluiten