Alle artikelen
Alle banken, verzekeringsmaatschappijen en handelshuizen met wortels in de achttiende eeuw hebben met slavernij te maken gehad. Dat zegt Gert Oostindie, hoogleraar geschiedenis en directeur van het Koninklijk Instituut voor Land-, Taal en Volkenkunde.
Onlangs maakte de ABN Amro bekend dat voorlopers van de Algemene Bank Nederland (ABN) betrokken waren bij het transport en de exploitatie van slaven tussen het midden van de achttiende en midden negentiende eeuw. De bank hanteerde een ruime definitie en onderzocht niet alleen of zijn voorlopers slaven in bezit hadden gehad, maar ook of zij handelden in producten waarbij slavernij betrokken was. Daarbij ging het vooral om suiker, koffie en katoen.
Maar niet alleen de ABN Amro, veel meer Nederlandse bedrijven hebben in het verleden geld verdiend aan de slavernij. ‘Bij ieder internationaal handelsbedrijf met wortels in de achttiende eeuw is er gerede kans dat er slaven bij betrokken waren,’ zegt Oostindie
Oostindie: ‘Een goed voorbeeld is de ING. Die bank heeft enkele jaren geleden Baring Brothers overgenomen, de oudste bank van Engeland die werd opgericht in 1762. Toen ik als doctoraal student onderzoek deed naar de spoorwegaanleg op Cuba, ontdekte ik dat deze spoorweg voor een groot deel was gefinancierd door Baring Brothers. In Cuba werd heel veel geld verdiend met de suikerplantages, die werden bewerkt door slaven. Een ander voorbeeld is Hudig-Langeveldt Verzekeringsmaatschappijen. Hudig zat in de achttiende eeuw tot over de oren in de slavenhandel.’
Veel bedrijven zijn momenteel bang voor schadeclaims of sancties, die in Amerika al veel gebruikelijker zijn dan in Europa. Zo wil Chicago, een overwegend zwarte stad, uitsluitend zakendoen met bedrijven zonder slavernijverleden of bedrijven die daar rekenschap van willen afleggen. Omdat de ABN Amro de La Salle Bank in Chicago wilde overnemen, moest het bedrijf het eigen slavernijverleden wel onderzoeken.
‘Geen big deal’, vindt Oostindie het slavernijverleden van veel grote bedrijven, hoewel hij begrijpt dat zij er geen behoefte aan hebben om aan dat verleden te worden herinnerd. ‘Als historicus vind ik het logisch dat veel internationale bedrijven bij slavernij betrokken waren. Het is een anachronisme om dat de ING nog steeds voor de voeten te werpen.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Meer Nederlandse bedrijven betrokken bij slavernij
Alle banken, verzekeringsmaatschappijen en handelshuizen met wortels in de achttiende eeuw hebben met slavernij te maken gehad. Dat zegt Gert Oostindie, hoogleraar geschiedenis en directeur van het Koninklijk Instituut voor Land-, Taal en Volkenkunde. Onlangs maakte de ABN Amro bekend dat voorlopers van de Algemene Bank Nederland (ABN) betrokken waren bij het transport en de...
Kerk hield segregatie in stand
Afro-Amerikaanse kerkgenootschappen hebben lange tijd bijgedragen aan de rassensegregatie in de Verenigde Staten. Daarnaast ontmoedigden zwarte kerkelijk leiders de protesten tegen discriminatie, om problemen met de blanke bevolking te voorkomen. Dit blijkt uit de oratie die de Britse historicus Adam Fairclough op dinsdag 25 april uitsprak bij het aanvaarden van de leerstoel Amerikaanse geschiedenis aan...
Theater
De Greet-Hofmansaffaire blijft tot de verbeelding spreken. Dit jaar worden twee toneelstukken opgevoerd die erdoor zijn geïnspireerd: Juliana’s Derde Weg van theatergroep De Kern en Juliana van Egmond Theater. Zoals te verwachten was, hebben de schrijvers-regisseurs van de stukken, Jan Joop Jansen en Ger Thijs, een eigenzinnige interpretatie aan de feiten gegeven. Hoe bekijk je...
De stelling
Chávez is een zegen voor Latijns-Amerika Ruth Oldenziel: ‘Ik kan niet beoordelen of Chávez een goed bestuurder is. Maar in deze tijd, waarin het neoliberale denken zo overheerst en van “het einde van de geschiedenis” wordt gesproken, is het belangrijk dat er een tegengeluid bestaat. Dan komt er in elk geval weer discussie.Bovendien vecht Chávez...
Beladen met angst
Nooit werd er in de vroegmoderne tijd over prachtige zonsondergangen gerept, constateert de Amerikaanse historicus Roger Ekirch in zijn Nacht en ontij, een sociaal-culturele ‘geschiedenis van het duister’. De nacht, concludeert Ekirch, was een onheilspellend oord, beladen met angst: oeroud en kinderlijk soms, maar vaak ook voor reële gevaren als diefstal, brand, moord of ongelukken...
Polen met Katyn-moorden naar het Europese Hof
Zo’n zeventig familieleden van Poolse slachtoffers van de massamoord in Katyn tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben Rusland voor het Europese Hof voor de Rechten van de Mens gedaagd. Zij eisen een diepgaand onderzoek naar de omstandigheden waaronder deze misdaad plaatsvond. door Elro van den Burg/ Warschau Direct nadat het Russische leger in september 1939 het...
Rijksmuseum naar Den Haag
Het Rijksmuseum in Amsterdam wil een nevenvestiging beginnen in het hart van Den Haag. Dit wordt een laagdrempelig centrum waarin bezoekers kennis kunnen maken met de Nederlandse democratie. door Annemarie Lavèn Het ‘stokske van Oldenbarnevelt’, het bureau van Willem Drees met de buste van de Franse socialist Jean Jaurès en de portretten van de gebroeders...
Lessen
In zijn proefschrift De gefragmenteerde staat. Een onderzoek naar de relatieve autonomie van de staat onder het moderne kapitalisme stelt de Nijmeegse historicus en politicoloog Bob Bouhuijs dat linkse politiek in Nederland slechts beperkt mogelijk is. SP-Kamerlid Ewout Irrgang blijft optimistisch. In het klassieke marxisme heet de kapitalistische staat een machtsinstrument te zijn van de...
Heinekenprijs voor Amerikaan Joel Mokyr
De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2006 toegekend aan professor Joel Mokyr. Hij krijgt de prijs van 100.000 euro voor zijn onderzoek naar het ontstaan van de moderne industriële economie. door Martijn Lak Mokyr zegt vanuit Amerika ‘overrompeld’ te zijn geweest toen hij hoorde dat...
‘Richt historische genocideteams op’
Omdat de plegers van genocide hun sporen vaak grondig uitwissen, is het van groot belang dat er ‘historisch-archivalische rescue-teams’ worden opgezet. Dergelijke teams zouden korte tijd na een genocide, waar dan ook ter wereld, de bronnen voor onderzoek veilig moeten stellen. Met dit advies besloot historicus Bob de Graaff de rede die hij uitsprak tijdens...
Gebrek aan subsidie nekte schedelonderzoek
Er werd eind negentiende eeuw veel meer fysisch-antropologisch onderzoek gedaan in Nederland dan altijd werd aangenomen. Vooral het onderzoek naar exotische schedels – craniologie – springt hierbij in het oog. Toch kwam dit vakgebied nooit echt van de grond. In zijn proefschrift De bewogen verzamelgeschiedenis van de West-Centraal-Afrikaanse collecties in Nederland (1856-1889) haalt kunsthistoricus en...
Eindexamen geschiedenis 2008 gaat over Europese Oorlogen
Eindexamenkandidaten geschiedenis van het HAVO en VWO krijgen in 2008 te maken met het onderwerp Ten oorlog! Europese oorlogen van 1789 tot 1919. Dat maakte het CEVO, de opdrachtgever voor examenonderwerpen bekend. In de examenstof staan vier conflicten centraal: De Napoleontische oorlogen, de Krimoorlog, de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871 en de Eerste Wereldoorlog. ‘We benaderen...
