Home De stelling

De stelling

  • Gepubliceerd op: 14 juli 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Maurice Blessing

Chávez is een zegen voor Latijns-Amerika

Ruth Oldenziel:

‘Ik kan niet beoordelen of Chávez een goed bestuurder is. Maar in deze tijd, waarin het neoliberale denken zo overheerst en van “het einde van de geschiedenis” wordt gesproken, is het belangrijk dat er een tegengeluid bestaat. Dan komt er in elk geval weer discussie.
Bovendien vecht Chávez het idee aan van Latijns-Amerika als “natuurlijke achtertuin” van de Verenigde Staten. Chávez kan de natuurlijke opvolger van Fidel Castro zijn, maar dan met het – belangrijke – oliewapen. Of de gemiddelde Zuid-Amerikaan daar iets mee opschiet weet ik niet. Maar Chávez gaat allianties aan met Argentinië, China en Iran om de Amerikaanse macht in te dammen. En dat is op zich goed. Hij stelt ook de Engelstalige, Amerikaans getinte mediacratie ter discussie. Zo heeft hij zijn eigen televisiestation Telesur opgericht als tegenhanger van CNN.
Het verbaast mij eigenlijk dat de campagne van de Verenigde Staten tegen Chávez niet heviger is. Men heeft wel meerdere malen tevergeefs geprobeerd hem met behulp van de CIA omver te werpen, maar dat is niet gelukt. Waarschijnlijk hebben de Noord-Amerikanen hun prioriteiten sinds 11 september elders liggen. Ik vermoed dat de regering-Bush er bewust voor kiest hem niet te demoniseren, maar hem zoveel mogelijk tracht te negeren.’

James Kennedy:

‘Dat lijkt me een zeer aanvechtbare stelling. Chávez’ verdiensten voor de armen in Venezuela zijn natuurlijk positief. Hij heeft de algemene gezondheidszorg verbeterd, grote stappen gezet in de bestrijding van analfabetisme en aan de basisvoedselvoorziening gewerkt. Dat past ook in het model van linkse populisten als Chávez. Het gaat de kant van Cuba op, maar dan democratischer en met meer middelen vanwege de olie.
De vraag is wel of hij zijn beleid op de langere termijn kan handhaven. Het bruto nationaal product van Venezuela is de afgelopen jaren niet gestegen, ondanks alle olie-export. Ook zullen zijn tegenstanders geneutraliseerd moeten worden, wil hij zijn hervormingen verder kunnen doorvoeren. De belangen van de oude elite en de oude vakbonden staan op het spel. En Chávez is in essentie een “sterke man”: een militarist die de strijd verkiest en niet vanzelfsprekend democratisch handelt. Hij heeft al in 1992 een coup d’état gepleegd.
Mijn eindoordeel over “de zegen van Chávez” is dan ook negatief. Zijn stijl van regeren zorgt ervoor dat zijn verdiensten beperkt zullen blijven vanwege de continue polarisatie, provocatie en intimidatie. Ook zal hij zijn beleid niet succesvol naar andere Zuid-Amerikaanse landen kunnen exporteren, omdat deze nu eenmaal niet over dezelfde middelen beschikken.’

Anton van Hooff:

‘Ik ben het er wel mee eens. Chávez is misschien een blessing in disguise, maar hij zorgt in elk geval voor meer schakeringen in het linkse politieke landschap van Zuid-Amerika. Zo kan hij Fidel Castro uit zijn isolement halen. Hij speelt een beetje de rol van het stoute jongetje, terwijl Lula van Brazilië en Kirchner van Argentinië de gematigde, sussende rol vervullen.
Het is opvallend dat er een links kamp is ontstaan in de achtertuin van de Verenigde Staten. Men stelt zich in Zuid-Amerika nu onafhankelijker op van de Noord-Amerikaanse overheersing. Chávez speelt daarin een belangrijke rol, en dat heeft toch wel mijn sympathie. Ik moet wel lachen om zijn lef. Zoals ik ook altijd bewondering heb gehad voor wie het in de Oudheid heeft opgenomen tegen Rome, bijvoorbeeld Vercingetorix en Arminius.
Je kunt veel denken over Chávez’ oliepolitiek, maar hij wil de inkomsten wel ten goede laten komen aan de Venezolanen zelf, niet alleen aan de grote oliemaatschappijen. Daarin is hij toch een inspiratiebron voor Morales van Bolivia. Ook is er door die meer onafhankelijke opstelling een herwaardering ontstaan voor het “eigene” van Zuid-Amerika, zoals de indianenbevolking.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer