Home Heinekenprijs voor Amerikaan Joel Mokyr

Heinekenprijs voor Amerikaan Joel Mokyr

  • Gepubliceerd op: 14 juli 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Martijn Lak

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2006 toegekend aan professor Joel Mokyr. Hij krijgt de prijs van 100.000 euro voor zijn onderzoek naar het ontstaan van de moderne industriële economie.

door Martijn Lak

Mokyr zegt vanuit Amerika ‘overrompeld’ te zijn geweest toen hij hoorde dat de Heinekenprijs aan hem is toegekend. Hij ziet de prijs, die sinds 1990 bestaat, als kroon op zijn werk. Bijzonder is dat hij in Nederland werd geboren en het land nog jaarlijks bezoekt. Mokyrs wieg stond in Leiden, maar al op jonge leeftijd emigreerde hij naar Israël en vervolgens naar de Verenigde Staten.

Mokyr promoveerde in 1974 aan de universiteit van Yale op een proefschrift over de economische geschiedenis van de Lage Landen. Nu is hij hoogleraar economie en geschiedenis aan de Northwestern University in Illinois. Mokyr was geïnteresseerd in economische geschiedenis, ‘maar in Amerika moest je kiezen tussen economie en een beetje geschiedenis of andersom. Ik koos voor het eerste, en heb dus jarenlang econometrie en economische theorie gestudeerd’.

Dat komt terug in zijn werk. Mokyr wordt beschouwd als een van de grondleggers van de New Economic History, een terrein dat put uit meerdere wetenschapsgebieden, zoals demografie en aardrijkskunde. ‘Dertig jaar geleden was dat nieuw, nu is het conventional wisdom: als je economische geschiedenis wilt doen, moet je wel economisch onderlegd zijn. Mijn laatste boek, The Enlightened Economy, kun je niet begrijpen als je niet een beetje gevoel hebt voor economie.’

Centraal in Mokyrs werk staan de oorzaken van de moderne industriële groei in Europa, die ongeveer na de Slag bij Waterloo in 1815 begon. Deze duurt nu al twee eeuwen en is volgens Mokyr sustainable. ‘Ook in de Republiek was er economische groei, maar tegen het midden van de achttiende eeuw stopte die. Sinds het begin van de negentiende eeuw is economische groei normaal geworden, en dat is een uniek historisch verschijnsel.’ Volgens Mokyr staan technologie, kennis en de toegang daartoe centraal. Niet alleen wetenschappelijke kennis, maar ook landbouwinzichten en zeemanschap. ‘De Europeanen wisten waar ze de grondstoffen moesten halen.’

Wat Mokyr met het prijzengeld doet, weet hij nog niet. ‘Een aanzienlijk gedeelte gaat naar de Amerikaanse fiscus. Over het algemeen vind ik dat Amerikanen te weinig belasting betalen, maar het is wel wrang dat mijn geld voor een groot deel naar Bush gaat om er Irak mee plat te gooien.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer