Alle artikelen
Elke maand een selectie van historisch nieuws in de media. Deze keer: de spijtbetuiging aan Indonesië van minister Ben Bot en een verdwenen boek over de binnenlandse oorlog in Suriname.
‘Minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot zal op 17 augustus aanwezig zijn bij de viering van zestig jaar onafhankelijkheid van Indonesië in Jakarta.’ Met dit bericht openen op 26 julie alle kranten. ‘Een historisch stapje,’ zegt Indië-kenner Cees Fasseur in NRC Handelsblad, want nog nooit was een lid van de regering bij die festiviteiten. Nederland hanteert 27 december 1949 als de dag waarop afscheid werd genomen van de kolonie: toen werd de soevereiniteitsoverdracht ondertekend.
De toespraak van Bot in Jakarta is voorzichtig. Nederland, zegt Bot, bevond zich ‘aan de verkeerde kant van de geschiedenis’ en hij betuigt zijn ‘diepe spijt’ voor al het leed dat de Nederlanders de Indonesiërs hebben aangedaan door de grootscheepse militaire operaties – de zogenoemde politionele acties – die in 1947 begonnen. Geen excuses.
Interessant in dit kader is een artikel in NRC Handelsblad van Gert Oostindie en Henk Schulte Nordholt, directeur en medewerker van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde te Leiden. In 2007 en 2008 is de koloniale geschiedenis in Indië eindexamenstof voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. De stofomschrijving is schrikbarend. Centraal staan de Nederlanders en hun daden; de Indonesiërs zijn gereduceerd tot figuranten. ‘Kunnen wij onze scholieren werkelijk niets beters voorzetten dan een opgewarmde portie koloniaal navelstaren?’
‘Zeker veel reacties gehad?’ vragen we aan Oostindie. ‘Nee. Wel van de commissie-Van Oostrom, die momenteel een canon van de Nederlandse geschiedenis opstelt. Ze vonden dat we gelijk hadden. Van de opstellers van de stofomschrijving niets – maar ja, die waren op vakantie toen ons stuk verscheen. Ik ga ervan uit dat ze zich alsnog melden.’
Nog een kwestie over een voormalige kolonie in de media: tweehonderd exemplaren van het boek Suriname na de binnenlandse oorlog door Ellen de Vries, dat afgelopen zomer verscheen, zijn in Paramaribo spoorloos verdwenen, melden de kranten op 23 augustus. Het boek gaat over de slachtoffers van de strijd tussen legerleider Desi Bouterse en zijn voormalige lijfwacht Ronnie Brunswijk. Tussen 1986 en 1992 kwamen hierbij honderden mensen om het leven. Uitgever Maurits von Heijden tegen Het Parool: ‘Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die er baat bij hebben dat dit boek niet in de boekhandel komt.’
Zijn de boeken inmiddels boven water? Von Heijden: ‘De politie is er nog steeds naar op zoek. Maar inmiddels hebben we een nieuwe zending gestuurd en die ligt nu in de boekhandel.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
In de media
Elke maand een selectie van historisch nieuws in de media. Deze keer: de spijtbetuiging aan Indonesië van minister Ben Bot en een verdwenen boek over de binnenlandse oorlog in Suriname. ‘Minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot zal op 17 augustus aanwezig zijn bij de viering van zestig jaar onafhankelijkheid van Indonesië in Jakarta.’ Met dit...
Pornopropaganda
Duitse propagandisten wisten geallieerde soldaten in de Tweede Wereldoorlog te demotiveren door middel van pornografische propaganda, stelt Gerard Groeneveld in De Boekenwereld van mei 2005. De goed geïnformeerde Duitsers maakten handig gebruik van onderbuikgevoelens om het wantrouwen tussen de verschillende nationaliteiten onder de geallieerden te voeden. Erotische taferelen van thuisgebleven vrouwen die vreemdgingen, vaak gecombineerd...
Turkse nationalisten verstoren herdenking pogrom
Precies vijftig jaar na een pogrom tegen de Grieken waarde de geest van het verleden weer rond in het centrum van Istanbul. Extreem-nationalistische Turken verstoorden op brute wijze een foto-expositie die de gebeurtenissen van 6 en 7 september 1955 herdacht. Terwijl de intellectuele elite van Istanbul rustig stond te keuvelen, begonnen acht mannen vanuit het...
Transparant
Enige tijd geleden kondigde minister van Justitie Donner aan de ‘pedagogische tik’ per wet te gaan verbieden. Ouders mogen hun kinderen niet meer slaan, ook al drijven die hen soms tot wanhoop. Niet het besluit zelf was opmerkelijk, wel dat het kwam van de meest uitgesproken gereformeerde bewindsman van dit kabinet. Gereformeerden, zo maakt de...
Plotseling is het afgelopen
Wij leven in een aangename wereld. En wij weten het. Ongeveer zo begint het boek van bioloog en geograaf Jared Diamond over de ineenstorting van samenlevingen. Om ten onder te gaan heb je geen waanzin nodig die ineens uitbreekt in razernij. Gewoon stug doorgaan met wat je als cultuur al een hele tijd succesvol doet...
100 jaar Noorwegen
Terwijl de rest van Europa probeert met euro en grondwet dichterbij elkaar te komen, viert Noorwegen dat het land zich een eeuw geleden losrukte van de unie met Zweden. Een klein Noors jongetje ziet de sabel van zijn opa en roept enthousiast dat hij soldaat wordt ”om de hoofden van de Zweden af te hakken”....
Historica
‘Wat doet de welgestelde burgervrouw, na de dagelijksche zorg voor het huisgezin? Weinig maatschappelijks, het is hoogstens eene wandeling bij schoon weder of het afleggen van eene visite, om bij gebrek aan iets beters dagelijks met het kwaadspreken, de jaloerschheid en andere nietigheden den tijd, den kostbaren tijd te dooden.’ Die tekst, schrijft historica Maartje...
Ultieme onzin
Er zijn woorden die een historicus beter kan mijden als hij niet wil verzeilen in de schemerzone tussen geschiedschrijving en quasi-intellectuele bluf. Dat geldt bijvoorbeeld voor de termen ‘genie’ en ‘ultiem’. Het is dus geen gelukkige start voor de vertaling van het boek Human Accomplishment van Charles Murray dat precies deze woorden voorkomen in de...
Het Joodse leven in Gronings Sodom
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, een boek over beroemde plaatsgenoten – in heel Nederland houden mensen, archieven en historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. Deze maand: het rijke joodse leven in vooroorlogs Winschoten. Tot 1974 kon je in de Torenstraat in Winschoten de in omstreken beroemde Echte...
Voetbal is cult geworden
Voetbal is cult geworden en de bovenste lagen van de bevolking identificeren zich er graag mee. Daardoor worden beledigende spreekkoren niet meer geaccepteerd. Tot begin jaren negentig traden politie en overheid vooral hard op tegen het fysieke supportersgeweld. Al decennia beledigen supporters scheidrechters en spelers vanaf de tribune. KNVB en overheid deden echter niets. Zij...
Gezien
Tentoonstelling Behendige zeehelddoor Marieke Prins De tentoonstelling Michiel de Ruyter is terug! in het Scheepvaartmuseum begint met een trap. Bovenaan torent de zeeheld boven de bezoeker uit, in een portret door Karel du Jardin. Michiel de Ruyter (1607-1676) is onbetwist een van onze grootste nationale helden. Waarom eigenlijk? Omdat hij dapper was, en behendig, en...
‘De prins weende meer van opluchting dan van blijdschap’
De negentiende eeuw is hard op weg een volwaardige plaats te krijgen in de Nederlandse geschiedschrijving. Werd er vroeger nog wel eens eenzijdig verwezen naar de duffe geest van Jan Salie en vader Stastok om de eeuw te karakteriseren, dankzij groeiend en boeiend onderzoek komt er steeds meer dynamiek in ons beeld van de eeuw...
