Alle artikelen
Anton van Hooff:
‘Ik heb nooit iets gezien in de plannen voor een Nationaal Historisch Museum, en niet alleen vanwege de chaotische plannenmakerij. De argumenten van initiatiefnemers Verhagen en Marijnissen – dat er behoefte was aan een plek waar de nationale identiteit werd uitgedragen en becommentarieerd – overtuigden mij van begin af aan niet. Hun initiatief is toch vooral een opportunistische reactie geweest op de golf van retro-nationalisme die ons land sinds Fortuyn overspoelt: een Nationaal Historisch Museum als verwerking van de vreemdelingenvrees. Ze speelden in op de algemene heimwee naar “toen Nederland nog Nederland was”.
En dan de voorgestelde hippe uitwerking. Geen historische voorwerpen maar historische beleving door middel van moderne media. Die technische middelen zijn leuk voor een technisch museum als het NEMO, maar voor een historisch museum? Daar zal ik niet voor naar Arnhem afreizen. Ik kijk dan liever thuis op internet, of koop een dvd.
Mijn studenten en leerlingen worden juist enthousiast als ik ze historische voorwerpen laat zien. Dat kan een eenvoudige spijker zijn uit de Romeinse tijd. Juist zo’n voorwerp kan een historische sensatie teweegbrengen, die je niet via internet bewerkstelligt. Het geld voor het NHM kan dan ook beter gebruikt worden om het wat stoffige Rijksmuseum te moderniseren.’
Ruth Oldenziel:
‘Nederland heeft de meeste musea per hoofd van de bevolking ter wereld. Dit zijn vooral musea in de traditionele zin van het woord: een gebouw met spullen erin. En het Rijksmuseum, dat oorspronkelijk een nationaal historisch museum had moeten worden, richt zich uitsluitend op kunst en hoge cultuur. Ik ben er niet zo rouwig om dat we er niet nóg een dergelijk museumgebouw bij krijgen.
De interesse gaat tegenwoordig eerder uit naar het leven van alledag en naar de vraag of er sprake is van een ‘‘nationale cultuur’’. Het Nationaal Historisch Museum heeft blijk gegeven van een frisse benadering van dit onderwerp. Co-directeur Valentijn Bijvanck wil niet alleen objecten gaan presenteren, maar ook door middel van moderne media de vraag aan de orde stellen wat nu precies onze nationale identiteit is. Dit kan heel goed met een virtueel museum op internet. Laten we ons daarom niet blindstaren op het traditionele idee van een museumgebouw.
Ik vraag me wel af in hoeverre de presentatie in een internationaal kader wordt geplaatst. Veel van onze nationale iconen – denk aan Willem van Oranje en Anne Frank – zijn in “het buitenland” geboren. De vraag of we een nationale cultuur hebben kan alleen al hierom nooit in een puur nationale context worden beantwoord.’
James Kennedy:
‘Ik vind het jammer dat het zo is gelopen. Het Nationaal Historisch Museum had de potentie om de Nederlandse geschiedenis op een geheel nieuwe manier onder de loep te nemen. We missen nog steeds een plek waar Nederlanders zich kunnen bezinnen op het nationale verleden. Het Rijksmuseum voldoet in dit opzicht niet: het legt te sterk de nadruk op kunst. Dat heeft niet alleen te maken met de expertise van dit museum, maar ook met de specifieke inrichtingsmogelijkheden van het gebouw.
Ik moet wel zeggen dat ik de inhoudelijke ideeën voor het NHM te abstract, te postmodern vond. Veel liever had ik gezien dat de directie zich van begin af aan had gericht op concrete politiek-maatschappelijke thema’s. Wat hield de veelbesproken Nederlandse tolerantie in het verleden nu in werkelijkheid in? Dat zou een interessante vraag zijn geweest voor een dergelijk museum.
Nu moet men voor een plan B kiezen. Het meest voor de hand liggend lijkt mij dat de directie een coördinerende rol op zich neemt. De Nederlandse historische musea hebben behoefte aan een dergelijke instantie: hun directies hebben er enkele jaren geleden specifiek om gevraagd. De collecties van de individuele musea zouden elkaar dan op structurele wijze kunnen aanvullen in gezamenlijke tentoonstellingen over de Nederlandse geschiedenis.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De Stelling
Anton van Hooff:‘Ik heb nooit iets gezien in de plannen voor een Nationaal Historisch Museum, en niet alleen vanwege de chaotische plannenmakerij. De argumenten van initiatiefnemers Verhagen en Marijnissen – dat er behoefte was aan een plek waar de nationale identiteit werd uitgedragen en becommentarieerd – overtuigden mij van begin af aan niet. Hun initiatief...
‘Eerste natuurbeschermers waren jagers’
Grote grazers in het natuurgebied Oostvaardersplassen mogen deze winter niet van de honger omkomen, vindt staatssecretaris Bleker (CDA) van Landbouw. Op advies van de commissie-Gabor moet Staatsbosbeheer verzwakte dieren afschieten. Daarmee komt Bleker tegemoet aan de wens van veel dierenliefhebbers, die een hongerdood onacceptabel vinden. Een opvallende uitkomst, zegt Dik van der Meulen, schrijver van...
Oud-president laat Napoleon winnen
Wat zou er zijn gebeurd als Napoleon na de inname van Moskou in 1812 niet vijf weken zou hebben gewacht, maar zich direct had teruggetrokken? Daarover heeft de Franse oud-president Valéry Giscard d’Estaing (84) een roman geschreven: La victoire de la Grande Armée. ‘Uchronie’ noemen de Fransen het genre dat Gicard d’Estaing, of kortweg VGE,...
Nieuw blad over Surinaamse geschiedenis
Het gaat goed met de geschiedbeoefening in Suriname. Nadat in april het nieuwe gebouw van het Nationaal Archief Suriname was geopend, heeft het land nu ook een eigen publiekstijdschrift over geschiedenis. His/her TORI is de naam – tori is Sranan voor ‘verhaal’. De ondertitel luidt: Tijdschrift voor Surinaamse geschiedenis en cultuur. Het begin is prudent....
China en Japan kibbelen om vijf rotsen
Japan telt naar eigen zeggen 6852 eilanden. Nee, beweren de Chinezen, 6847. Want die vijf rotsen in de Oost-Chinese Zee die de Japanners Senkaku noemen, en die volgens de Chinezen Diaoyu heten, horen bij China. Oude geschriften zouden dat bewijzen. Japan beweert echter de Senkaku-eilanden in 1895 als terra nullius te hebben aangetroffen. Het territoriale...
Britten ‘misbruikt’ voor nazipropaganda
Britse veteranen van de Eerste Wereldoorlog brachten in juli 1935 een bezoek aan Adolf Hitler. Dat blijkt uit een filmpje dat onlangs opdook in de archieven van The Royal British Legion. ‘Wij Britten hebben nooit iets anders dan respect gevoeld voor de Duitsers aan de andere kant van de loopgraven,’ zegt Maj Francis Fetherston-Godley in...
Politieke literatuur
In de negentiende eeuw dichtte ieder volk zichzelf (en daarmee ook andere volkeren) een uniek karakter en een unieke identiteit toe. De auteurs van Naties in een spanningsveld laten in hun bundel de verhouding van het opkomende nationalisme tot zowel het grootschalige internationale als tot het kleinschalige lokale zien. In Nederland en in België ontstond...
‘Wij zullen geen middel schuwen’
‘Het is belangrijk om verschillende perspectieven op het verleden te laten zien,’ zegt Valentijn Byvanck, inhoudelijk directeur van het Nationaal Historisch Museum. ‘Het publiek maakt in ons museum kennis met de grote verhalen over het verleden: de Opstand, de Gouden Eeuw, de slavernij, het cultuurstelsel en de Tweede Wereldoorlog. Tegelijkertijd laten we zien dat er...
Discriminatieverbod geeft onenigheid
Voor de een is het ‘de basis van een vrije maatschappij’, voor de ander ‘het kluisje waarin de notabelen van het Nederlandse dorp hun belangen hebben veiliggesteld’. Artikel 1 van de grondwet scheidt de geesten. Van de 159 respondenten is 47 procent het eens met de stelling dat het in 1983 ingestelde discriminatieverbod onaantastbaar is;...
Museum: Blikjes met laatste adem
Strijders, idealisten en would-be wereldverbeteraars, het IISG zet hen graag in de spotlights. Zij krijgen de hoofdrol op de tentoonstelling Wereldverbeteraars! ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van het Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), zelfs al zijn sommigen door de geschiedenis ingedeeld bij de slechteriken. Het probleem is alleen dat het er voor een...
Website: Surfen door Vaticaanstad
Dit jaar zijn in Nederland opnieuw kerken gesloten. Zowel katholieke als protestantse kerkgemeenschappen hebben moeite het hoofd boven water te houden. Toch blijft het christendom velen fascineren. Boeken en documentaires over christelijke geschiedenis en complotten waarin het Vaticaan de hoofdrol speelt, zijn nog altijd mateloos populair. Net als Vaticaanstad zelf is ook de website ervan...
Film: Signalementen
Zo ging dat toenDvd-box, Source1Media, € 19,99 Nederland vergrijst, en dat is goed nieuws voor de nostalgiebranche. Er is zelfs een tv-zender (nostalgienet) die zich volledig op het verleden richt. Het is eenvoudig om oud materiaal te recyclen. De dvd-serie Zo ging dat toen doet dat met het Polygoon-bioscoopjournaal. Dat is een bijna onuitputtelijke bron,...
