Alle artikelen
Van een kennis kon ik [i]Bernhard, een verborgen geschiedenis[/i] van Annejet van der Zijl lenen. Bernhard interesseert mij niet, maar wel de periode juli ´44 tot mei ´45 als het gaat om de Westerse geallieerden. Ik raakte zo geboeid dat ik het boek in een adem uitgelezen heb. Zo schrijf je geschiedenis, de persoon tegen de achtergrond van zijn tijd. Van der Zijl brengt Bernhard en zijn familie tot leven met haar bronnen. Als historica slaagt ze er in wettig en overtuigend bewijs te leveren voor de stelling dat Bernhard een charlatan, een oplichter en een leugenaar was. Nu kun je daar wat lacherig over doen en haar vergelijken met een socioloog die ons vertelt wat we al weten. Maar het is keihard werken om te bewijzen wat we allemaal al dachten. Verleidelijk is het om Bernhard neer te zetten als een man met ernstige psychische stoornissen, maar Van der Zijl doet dat niet. Ze houdt afstand tot haar onderwerp en de conclusie is duidelijk. Berhard heeft Vorst, Volk en Vaderland in de maling genomen en de verantwoordelijke politici hadden in 1936 beter kunnen weten. Gaande het lezen begon ik mij ongerust te maken, ik was al op 2/3, maar we zaten pas in 1937. Zo evenwichtig en terzake als het deel tot 1937 is, zo rommelig is het laatste stuk. De pretentie van een biografie blijft, maar Van der Zijl gaat dan met heel grote stappen door de tijd. Wat ze bijvoorbeeld niet behandelt, is die reis van Bernhard naar de familie Zorreguieta tijdens de oorlog, terwijl dat inzake het later schijnbaar plots oppoppen van Maxima toch wel van relevantie is. Eindelijk kwam ik dan aan mijn interesse toe: hoe zit het met de affaire King Kong? Om eerlijk te zijn, ik weet er niets van, maar aan de borreltafel heb ik wel mensen verteld dat als Bernhard op de hoogte was van de plannen voor Market Garden, iedereen dat wist. Aan die wankele tafel heb ik zelfs geopperd dat Montgomery gezegd zou hebben: “Speel dit plan door aan het prinsje der Nederlanden; geen Duitser gelooft hem”. Fijn is dat Annejet en ik het zo eens zijn, maar daar blijft het dan ook bij. Net als ik roept ze maar wat en dat kan ook niet anders. In de periode voor 1937 zijn de bronnen over Bernhard schaars en Van der Zijl heeft veel boven water gekregen, maar over de periode na het huwelijk is het aantal bronnen gigantisch. Die boeiende aanpak van Bernhard tegen de achtergrond van zijn tijd kan dan niet meer. Vanaf 1937 moet je kiezen voor Kuifje in Amerika, Kuifje in Zuid-Amerika en Mannen op de Maan. Wrang is Van der Zijls dankwoord, waarin ze onder andere Blom en Mak noemt. Haar begeleiders hadden moeten zeggen: “Annejet, stop in 1937, gelijk je onderwerp ben je mateloos!” Voorts zitten er nog veel taalfouten in de tekst en dat is slordig voor zo´n mooi uitgegeven boek. Het is zonde, maar goed, we beschikken nu wel over het basis-boek voor de Bernhard-kunde en dat is goed nieuws voor de geinteresseerden.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Bernhard
Van een kennis kon ik [i]Bernhard, een verborgen geschiedenis[/i] van Annejet van der Zijl lenen. Bernhard interesseert mij niet, maar wel de periode juli ´44 tot mei ´45 als het gaat om de Westerse geallieerden. Ik raakte zo geboeid dat ik het boek in een adem uitgelezen heb. Zo schrijf je geschiedenis, de persoon...
Jaapje van Zandvoort, de gevierde dwerg
Simon Jane Paap (1789-1828) werd aan de kust van de Republiek der Zeven Nederlanden in Zandvoort geboren. Jaapje van Zandvoort werd hij in de volksmond al gauw genoemd. Het kleine vissertje met een opmerkelijke gestalte, groeide op in een tijd van revolutie, oorlog, armoede, honger en ziekte. Hij liet zich – niet onverdienstelijk – als...
Noviomagus
De traditonele historische wetenschap heeft gefaald. Ondanks dat aangetoond is dat de uitgangspunten van de historische wetenschap fout zijn, blijft men tegen beter weten in vasthouden aan de traditionele opvattingen. De archeologie toont glashelder aan dat: -Julius Caesar nooit in België is geweest en al helemaal niet in Nederland; -de limes...
WikiLeaks voor historici
Het lekken van zo’n 90.000 geheime documenten via de website WikiLeaks zorgde vorige maand voor opschudding. Sommige historici trokken direct een parallel met de beroemde Pentagon Papers, die in 1971 eveneens door een lek in het bezit kwamen van de New York Times. De krant publiceerde uitvoerig op basis van deze documenten en kon zo aantonen...
Signalementen – film
Marco BellocchioVincereCinemien, € 14,95 De Italiaanse filmveteraan Marco Bellocchio (70) maakt de balans op van Italië in de twintigste eeuw. Dat heeft drie fascinerende films opgeleverd. L’ora di religione (2002) toont het katholicisme als een bizarre cultus. Buengiorno, notte (2006) gaat over het krankzinnige terrorisme van de Rode Brigades. Zijn laatste film Vincere (2009) beschrijft...
Film: Hildegard als hippie
Kloosters en hun bewoners zijn niet alleen een steeds populairder toeristisch doelwit, maar ook opvallend vaak het onderwerp van films. De tijd is voorbij dat nonnen en monniken werden beschouwd als archaïsch religieus verschijnsel. Kloosters worden tegenwoordig gezien als oasen van serene rust in een op hol geslagen samenleving. Wie niet naar het klooster wil...
BOEKEN: De ondergang van het oude Europa – Miranda Carter
De Britse historica Miranda Carter beschrijft aan de hand van de Engelse koning George V, de Duitse keizer Wilhelm II en de laatste Russische tsaar Nicolaas II de stuiptrekkingen van de grote Europese koningshuizen. Deze gekroonde hoofden, alle drie kleinzonen van koningin Victoria van Engeland, werden geboren in een tijd dat vorsten er nog toe deden...
Kruistochten waren militaire mislukkingen
Het vreemdste aan de kruistochten is eigenlijk dat ze werden gehouden. Op de eerste en de derde na mislukten ze allemaal. Bovendien waren ze volstrekt overbodig. Je kunt de kruistochten vanuit twee perspectieven benaderen: vanuit Europees perspectief, en dan met name met een Franse blik. En vanuit het Midden-Oosten, met een islamitische blik. Thomas Asbridge,...
Hitler was attent als altijd
Uit het ruime aanbod van boekhandel Die Weisse Rose springen drie recente boeken naar voren. De boeken behandelen uiteenlopende thema’s, al zijn ze onderling verbonden door de hardnekkigheid waarmee Duitsers telkens weer proberen hun land en de Duitse geschiedenis een nieuwe richting te geven. Grootheidswaanzin en zelfkastijding liggen altijd dicht bij elkaar en geweld wordt...
Signalementen – boeken
Carthago. Opkomst en ondergang van een stad Richard Miles 523 p. De Bezige Bij € 39,90‘Overigens ben ik van mening dat Carthago moet worden verwoest.’ Deze herhaalde oproep van senator Cato de Oude werd in 146 v.Chr. ingewilligd. Onder aanvoering van Scipio maakte het Romeinse leger Carthago letterlijk met de grond gelijk. De Britse classicus...
Onwrikbaar geloof in de rede
De uitspraak ‘Geld maakt niet gelukkig’ wordt vooral gebezigd door mensen die in ieder geval over voldoende inkomen beschikken om het leven te leiden dat ze willen leiden. Wat vanzelfsprekend is, laat zich gemakkelijk relativeren. Iets dergelijks geldt voor de waarden die worden geassocieerd met de Verlichting, zoals vrijheid van gedachte én meningsuiting, democratie, tolerantie,...
Een tsunami aan grote en kleine weetjes
William McGuire (‘Bill’) Bryson is wat je noemt een succesvol schrijver. Van zijn taalboeken en zijn reisboeken, zoals The Lost Continent, Notes from a Small Island en Down Under, zijn miljoenen exemplaren verkocht, terwijl zijn A Walk in the Woods wordt verfilmd door Robert Redford. Dit alles werd in 2003 nog overtroffen door de wereldwijde...
