• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 4/2011

    Zelfs de mussen moesten dood

    45 miljoen mensen slachtoffer van Mao's Grote Sprong Voorwaarts

    Door: Wim Berkelaar
    In 1995 publiceerde de Franse historicus François Furet een overzichtsgeschiedenis van het communisme in de twintigste eeuw onder de sprekende titel Het verleden van een illusie. Onder veel meer besteedde Furet daarin uitgebreid aandacht aan de roemruchte destalinisatierede die Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov uitsprak op 23 februari 1956.
      Furet beschrijft de grote gevolgen die de aanval op ‘de persoonlijkheidscultus’ rond Stalin had op het ‘reëel bestaande socialisme’ in de Oost-Europese satellietstaten en op de westerse publieke opinie. Hij noemde Chroesjtsjovs rede de belangrijkste tekst van de twintigste eeuw. Daargelaten of Furet met die laatste kwalificatie gelijk heeft (er zijn meer belangrijke teksten uit de vorige eeuw te noemen), is het een feit dat Chroesjtsjovs rede ook nog elders invloed deed gelden: in het China van Mao Zedong.

    De Nederlandse historicus Frank Dikötter, academisch werkzaam in zowel Londen als Hongkong, schrijft in zijn zorgvuldige en op uitgebreid archiefonderzoek gebaseerde studie over China’s zogenoemde ‘Grote Sprong Voorwaarts’ hoezeer Mao in de problemen kwam door Chroesjtsjovs rede. Stalins ontmaskering leidde in China tot voorzichtig geformuleerde kritiek op de leider, die na zijn machtsgreep in 1949 toch al niet op economische successen kon bogen. Zijn beleid, dat had moeten leiden tot een ‘socialistische vloed’, bracht nauwelijks vooruitgang en ging de Roerganger zelf veel te traag.

    Om de kritiek van de partijtop wind uit de zeilen te nemen, bedacht Mao de campagne ‘Laat honderd bloemen bloeien’. ‘Gewone’ Chinezen mochten hun mening geven in de hoop dat zij ‘contrarevolutionairen’ zouden bekritiseren. Maar het tegendeel gebeurde: een lading van kritiek werd over de hele partij (dus ook over Mao) uitgestort, met als gevolg dat de critici de mond werd gesnoerd.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen