Alle artikelen
In dezelfde week dat het Amerikaanse bedrijf Google aankondigde dat het (helaas) gaat stoppen met het ambitieuze project om alle historische krantenpagina’s ter wereld online te zetten, zag een veelbelovend goedmakertje het licht. Early Dutch Books Online is misschien wel een even ambitieuze poging van de Koninklijke Bibliotheek en de Leidse en Amsterdamse universiteitsbibliotheken om 2 miljoen pagina’s van Nederlandstalige boeken uit de periode 1781-1800 digitaal beschikbaar te maken.
Het online lezen van oude boeken geeft een schitterend kijkje in hoe men aan het eind van de achttiende eeuw de wereld zag. De teksten en afbeeldingen ademen een en al geschiedenis. Met enige fantasie kunnen bezoekers het oude, vergeelde papier voelen knisperen en de geur van eeuwenoude inkt opsnuiven.
Er staan al bijna 10.000 boeken online. Overigens is deze site pas een begin. Het is de bedoeling om uiteindelijk alle bijzondere boeken uit het Nederlandse taalgebied online beschikbaar te maken.
Wat bij een eerste bezoek aan de website direct opvalt, is het onderdeel ‘Uitgelicht’. Hier is alvast een aantal mooie voorpagina’s afgebeeld. Elk boek gaat vergezeld van historische achtergrondinformatie. In een paar zinnen wordt duidelijk gemaakt waarom het werk is opgenomen in de Bijzondere Collecties van de samenwerkende bibliotheken.
Bij de voorvertoning van Kort begrip der Waereld-historie voor de jeugd uit 1789 zien we bijvoorbeeld direct dat dit boek schitterende wereldkaarten bevat. De schrijver wil de jeugd iets over de wereld bijbrengen in de vorm van een vraag-en-antwoordspel en begint direct zijn eigen boek te promoten. Vraag: ‘Welk Boek zoudt Gy, na den Bybel en na een ander over Gods geschaapen Werken, gaarne bezitten?’ Antwoord: ‘Ik zou, by die twee Boeken, gaarne één hebben, ’t welk my de Historie der Waereld kon leeren.’ Dit boek staat in zijn geheel online, afgebeeld in hoge kwaliteit en inclusief de schitterende illustraties in kleur.
Voor wie geïnteresseerd is in oude boeken over specifieke onderwerpen is er een eenvoudige zoekfunctie. Er kan op titel, auteur, jaar van uitgifte en op losse woorden in de tekst gezocht worden. Enige kennis van oude spellingsregels is hierbij aan te bevelen. Echte liefhebbers kunnen de boeken zelfs downloaden en opslaan op de eigen computer.
Op internet zijn meer plekken waar liefhebbers van oude boeken en literatuur hun hart kunnen ophalen. De website Literatuurgeschiedenis.nl biedt een zeer toegankelijk overzicht van de Nederlandse letteren sinds de Middeleeuwen in maar liefst negentig hoofdstukken. De teksten lopen uiteen van vrijwel onleesbaar Oudgermaans tot modern Nederlands. Veel oude teksten gaan vergezeld van een afbeelding van het originele fragment. Om de middeleeuwse en vroegmoderne teksten beter te begrijpen is er een spoedcursus Middelnederlands in tien lessen.
Literatuurgeschiedenis.nl richt zich op leerlingen en docenten in het voortgezet onderwijs. De taal is daardoor begrijpelijk, wat de site juist voor mensen die weinig kennis van literatuur hebben zeer toegankelijk maakt. Na een uurtje rondklikken is de ontwikkeling van de Nederlandse literatuur ineens een stuk duidelijker.
En u komt nog eens verassende weetjes tegen. Wist u bijvoorbeeld al dat in de achttiende eeuw zelfs in kinderboekjes allerlei tegendraadse politieke boodschappen verstopt zaten? Een voorstander van burgermilities schrijft in een ABC-boekje bij de B: ‘Burger, u beschermt de stad. Stel hierin uw eer. Dit moet ieder burger doen, ook de grootste heer.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Website: De geur van eeuwenoude inkt
In dezelfde week dat het Amerikaanse bedrijf Google aankondigde dat het (helaas) gaat stoppen met het ambitieuze project om alle historische krantenpagina’s ter wereld online te zetten, zag een veelbelovend goedmakertje het licht. Early Dutch Books Online is misschien wel een even ambitieuze poging van de Koninklijke Bibliotheek en de Leidse en Amsterdamse universiteitsbibliotheken om...
Boeken: Signalementen
Vuil van de reis. Op dictatour door Europa Frank van Hoorn 175 p. L.J. Veen, € 17,95 Journalist Frank van Hoorn trekt door Europa, op zoek naar het verband tussen dictaturen en toerisme. Hij bezoekt Italië, Joegoslavië, Spanje, Albanië, Duitsland en tot slot het Wit-Rusland van Aleksander Loekasjenko, ‘de laatste dictator van Europa’. Van Hoorn...
Film: Signalementen
Xavier DurringerLa conquêteVanaf 14 juli in de bioscoop ‘Om niet geraakt te worden, beweeg ik voortdurend’. Het had een uitspraak van bokslegende Mohammed Ali kunnen zijn, maar de Franse president Nicolas Sarkozy zegt het in de speelfilm La conquête. Waarschijnlijk heeft hij het nooit gezegd, maar La conquête, die Sarkozy portretteert in de race naar...
Republiek van Adel
Ondanks regelmatige bezoeken aan landhuizen en kastelen in het Oosten van het land, was mij nooit precies duidelijk hoe hun bewoners leefden en hoe zij in het leven stonden. [i]Republiek van Adel [/i]van Conrad Gietman komt daarom als geroepen. Het boek beschrijft op aanstekelijke wijze hoe de Oost-Nederlandse adel in de 16de tot 18de...
Tentoonstelling – Piet voelt zich vreemdeling
Ze zijn bang voor ‘geen enkel heet hangtaboe’. Jacobse en Van Es, types van Van Kooten en De Bie, presenteren hun verkiezingsprogramma Rugop ’81 in een woonboerderij. De scène is een van de vier filmpjes met cabaretfragmenten – van Eric Sauer, Najib Amhali en Van Kooten en de Bie. Ze horen bij Hollandse Nieuwe, een...
Website – Een democratisch zootje ongeregeld
In politiek Den Haag zijn de betrokkenen er nog flink over aan het bakkeleien, maar duidelijk is dat het Nederlandse leger aan de vooravond staat van een van de grootste bezuinigingen in zijn bestaan. Het Nederlandse leger is een instituut op zich. Het heeft zijn eigen tradities, eigenaardigheden en een lange geschiedenis. Die gaat terug...
Film – Signalementen
Spike LeeWhen the Levees Broke Living Colour Entertainment, € 22,90 Dat het woord ‘natuurramp’ de werkelijkheid kan versluieren, bewijst de ruim vier uur durende documentaire When the Levees Broke. Regisseur Spike Lee schetst aan de hand van tientallen interviews een verbijsterend en ontluisterend beeld van de Katrina-ramp zes jaar geleden in New Orleans. Dat de...
Film: Waar zouden we zijn zonder het Polygoon?
Arme geïnteresseerde in historische programma’s en documentaires op televisie: hij heeft drie levens nodig om alles te kunnen zien op alle (digitale) zenders en themakanalen. Waar ooit schaarste was, heerst nu overvloed. Wie het aanbod overziet, kan zich niet voorstellen dat een paar decennia geleden werd gevreesd voor een teloorgang van de historische interesse. Geschiedenis...
Boeken – Signalementen
Emiel Lamberts Het gevecht met Leviathan. Een verhaal over de politieke ordening in Europa 1815-1965 428 p. Bert Bakker, € 29,95 Emiel Lamberts is emeritus hoogleraar nieuwste geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Leuven. We kennen hem in Nederland omdat hij samen met Hans Blom het handboek Geschiedenis van de Nederlanden redigeerde. In Het gevecht met...
Profeet van de kleine gelovigen
Op 3 juli 1924 schreef de legendarische journalist Kurt Tucholsky over de zelfbenoemde profeet en antroposoof Rudolf Steiner: ‘De Jezus Christus van de kleine man is in Parijs geweest en heeft een voordracht gehouden.’ Naar aanleiding van Steiners 150ste geboortejaar publiceerde Hermann Zander een kritische visie op leven en werken van Steiner. Naar mijn smaak...
Zelfingenomen Franse intellectueel
Bij wie hen ooit gezien heeft staan ze eeuwig op het netvlies gebrand: Henryk Gawkoski, de machinist die opnieuw een stoomlocomotief het zijspoor van station Treblinka op rijdt; Abraham Bomba, die in een kapperszaak in Tel Aviv met tranen in zijn ogen laat zien hoe hij het haar afknipte van de naakte vrouwen die op...
Duitse soldaten eten een ijsje
Er gaat een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit van Het Grote 40-45 Boek. Het is de wat knullige titel, de opgewekte kleurenfoto die het omslag siert, maar het is vooral het formaat. Met zo’n 25 x 30 cm, 368 pagina’s en ongeveer 550 foto’s pakt Het Grote 40-45 Boek flink uit. De samenstellers René Kok en Erik...
