Alle artikelen
Anton van Hooff:
‘Ik denk dat je, vanwege de zeer wisselende aard van de betrekkingen, beter van een herdenking kunt spreken. Het Ottomaanse Rijk vormde lang een serieuze bedreiging voor West-Europa. Maar in de achttiende eeuw zie je ook in ons land een grote fascinatie ontstaan voor alles wat Ottomaans is. En vanaf de negentiende eeuw gaan Westerse superioriteitsgevoelens ten aanzien van de Turken een belangrijke rol te spelen in de onderlinge betrekkingen.
Momenteel uit zich dat laatste vooral in het populaire idee van een absolute tegenstelling tussen de westerse en oosterse “beschavingen”. Mede dankzij Bolkestein – zelf geen gelovige – wordt de eerste gedefinieerd als ‘joods-christelijk’. Maar je kunt het ontstaan van een westerse ‘beschaving’ natuurlijk nooit alleen aan de invloed van deze twee religies toeschrijven. Het is een klassiek geval van politiek misbruik van religie, met als doel islamitische landen buiten “Europa” te plaatsen.
Het was Herodotus die in zijn Historiën als eerste een onderscheid maakte tussen “Europa” en alles wat ten oosten daarvan lag. Azië was naar zijn idee despotisch en Europa democratisch. Maar deze “Europese waarden” waren volgens hem in principe overdraagbaar en niet inherent aan een bepaald volk of ras. Hij zou de Turkse toenadering tot Europa dan ook welwillend tegemoet zijn getreden.’
James Kennedy:
‘Uit eigen ervaring weet ik dat het voor een migrant waardevol is af en toe stil te staan bij het feit dat je deel uitmaakt van de dynamische relatie tussen twee naties. Maar ook voor autochtone Nederlanders is het nuttig zich te realiseren dat bijvoorbeeld de rijkdom van de Gouden Eeuw niet alleen op de Oostzeehandel en de aanwezigheid in Indië was gebaseerd, maar ook op de gunstige handelsvoorwaarden die de Republiek in 1612 in het Ottomaanse Rijk had bemachtigd.
Nederlandse handelaren waren voortaan niet meer aan de lokale, Ottomaanse wetten onderworpen, met alle voordelen van dien. Het Ottomaanse Rijk is vrijwel tot op het laatst een belangrijke handelspartner gebleven van de Hollanders. En het moderne Turkije was vanaf 1952 een belangrijke NAVO-bondgenoot, in het kader van de verdediging van West-Europa tegen het communisme.
Deze viering moet worden aangegrepen om het publiek bewust te maken van deze lange, historische relatie tussen Turken en Nederlanders – zonder overigens de negatieve aspecten ervan te verdoezelen. Dan denk ik aan de Armeense genocide, waar Nederland toen niet tegen heeft geprotesteerd uit angst voor de invloed van de Ottomaanse sultan-kalief op de moslimse onderdanen in Indië, en aan de huidige positie van minderheden in Turkije.’
Ruth Oldenziel:
‘Natuurlijk moet dat worden gevierd, en niet alleen omdat Turkije nu een populair, want goedkoop, vakantieland is voor veel Nederlanders. Ik ben zelf aanwezig geweest bij de viering van 400 jaar Amerikaans-Nederlandse betrekkingen in New York. Ik zie niet in waarom zo’n viering niet op zijn plaats zou zijn voor 400 jaar Turks-Nederlandse betrekkingen.
Eén van de zaken waar in New York veel aandacht naar uitging, was het feit dat de Republiek de Amerikaanse Revolutie steunde en als tweede land ter wereld – na Frankrijk – de Amerikaanse onafhankelijkheid erkende. Op zijn beurt steunde het Ottomaanse Rijk in een zeer vroeg stadium de Nederlandse protestanten in hun strijd tegen de Habsburgse autoriteiten. Sultan Suleyman had al in 1566, het jaar van de Beeldenstorm, een brief naar de Nederlanden gestuurd waarin hij de protestanten financiële en militaire hulp beloofde. Vandaar de latere leuze van de Geuzen: “Liever Turks dan paaps”.’
De Turkse sultan herkende zich niet alleen in de protestantse afkeer van heiligenbeelden, hij zag de Nederlanders vooral ook als nuttige bondgenoot tegen de gezamenlijke Habsburgse vijand. Het Ottomaanse Rijk was in 1610 bovendien de allereerste staat die de Republiek formeel als zelfstandige natie erkende – lang voor het Verdrag van Westfalen van 1848, waarmee de Republiek eindelijk door haar christelijke buurlanden werd erkend.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De Stelling: ‘Er valt niets te vieren aan 400 jaar Turks-Nederlandse betrekkingen’
Anton van Hooff:‘Ik denk dat je, vanwege de zeer wisselende aard van de betrekkingen, beter van een herdenking kunt spreken. Het Ottomaanse Rijk vormde lang een serieuze bedreiging voor West-Europa. Maar in de achttiende eeuw zie je ook in ons land een grote fascinatie ontstaan voor alles wat Ottomaans is. En vanaf de negentiende eeuw...
Lessen uit het verleden: ‘Moslimbroederschap gematigder dan Khomeini’
Na een jaar vol onrust en geweld in de Arabische wereld hopen sommigen dat dictaturen plaats zullen maken voor democratieën. Anderen voorspellen dat de ‘Arabische Lente’ net zo zal eindigen als de Iraanse Revolutie van 1979: in een islamitische dictatuur. Volgens historicus Mark Thiessen hangt het verloop van de revoluties in grote mate af van...
Volksheld Tetsuwan Atom is terug
Toen Japans eerste grote mangaheld, Tetsuwan Atom, het levenslicht zag, was het 1951. Atom – in het buitenland bekend als Astroboy of Mighty Atom – is een robot in de gestalte van een kind, wiens ijzeren vuist wordt aangedreven door atoomkracht. Hij kan ermee vliegen en iedere tegenstander verslaan.Toentertijd kende de wereld atoomenergie alleen in...
Het spook van de opera
De Brusselse Muntschouwburg brengt in coproductie met de Parijse Opéra Comique een nieuwe uitvoering van de opera La Muette de Portici van Daniel Auber en Eugène Scribe. In april 2012 vindt in Parijs de première plaats, maar de opera is nog niet geprogrammeerd in Brussel. Dat wekt in België bevreemding. ‘De Stomme van Portici’ speelt...
Van wie is de grond?
Sinds mensenheugenis wonen in een aantal dorpen in het binnenland van Suriname indianen en marrons – nakomelingen van weggelopen slaven. De grond die zij bewonen is niet officieel hun eigendom. Dat leidt al decennialang tot discussie over de vraag van wie de grond dan wel is. Terwijl de dorpsbewoners zich beroepen op gewoonterecht, kan het...
Historicus David Starkey beledigt alles en iedereen
Tijdens de zomerrellen in Engeland besloot BBC’s Newsnight extra olie op de vlammen te gooien. De redactie van het actualiteitenprogramma nodigde historicus David Starkey uit om licht op de gebeurtenissen te doen schijnen. Men heeft het geweten. Starkey haalde de krantenkoppen door te beweren dat de blanke jeugd uit de onderklasse ‘zwart’ was geworden. Het...
‘Binnen de kortste keren stortte alles in elkaar’
Het was rond 1960 toen Clasina Ribbius, leerling aan het Tielse gymnasium, haar tas te ver van haar schoolbank neerzette. Lerares Nederlands juffrouw Wenskink berispte haar, waarop Clasina haar excuses aanbood: ‘Sorry juf, het spijt me.’ Onacceptabel, vond juf Wentink, en ze riep Clasina na de les bij zich voor een uitbrander. Of ze nooit...
De Sicherheitsdienst had vrij spel
Zelfs als je de geschiedenis van de Duitse bezetting van Nederland probeert te beschrijven op een wijze die niet moralistisch is, blijft één gegeven als een graat in je keel steken: het percentage Joden dat werd weggevoerd en vermoord lag hier veel hoger dan in andere West-Europese landen. Waar in België ongeveer 40 procent van...
Lezersforum: 46 procent vindt Nederlandse vredesmissies zinvol
‘Aan de zijlijn staan roepen is geen optie als je echt een rechtvaardiger wereld wilt bewerkstelligen,’ schrijft J. Kwakman. Met 121 andere lezers heeft hij gereageerd op de stelling van deze maand, die luidt: ‘De Nederlandse bijdrage aan vredesmissies is zinvol, blijkt uit het verleden.’ De meningen zijn verdeeld. Terwijl 46 procent vredesmissies van belang...
In beeld: de Contrareformatie
Terwijl het protestantisme zich in de zestiende eeuw als een olievlek verspreidde, verkeerde de katholieke kerk in een diepe identiteitscrisis. Hervorming was noodzakelijk, want het kerkelijk systeem was door en door corrupt. Tijdens het Concilie van Trente werd de nieuwe koers vastgelegd. De katholieke kerk herrees als een feniks uit zijn as. Zelden duurde een...
Centrumdenken
In mijn twee artikelen over Stalin en Napoleon op deze site heb ik geprobeerd de relatie aan te tonen tussen hun geboortedatum en het centrum van hun cultuur/religie. Stalin had als geboortedatum 6 december, hetgeen hem linkt aan de patroonheilige van Rusland en Georgië; de heilige Nicolaas. Bij Napoleon ging het om 15 augustus; Maria-ten-hemel-opneming....
In beeld: Het succes van de Hanze
Boetes die hun uitwerking missen, harde afspraken die een wassen neus blijken, uiterst trage besluitvorming, gebrek aan een sterke leider en tegengestelde regionale belangen. De Europese landen hebben momenteel de grootste moeite een eensgezind economisch beleid te vormen. 700 jaar geleden kampte de Hanze met dezelfde hindernissen. Toch bleek het verbond in staat om eeuwenlang...
