Alle artikelen
De oud-ministers Gerrit Zalm en Els Borst zeggen in het onlangs verschenen boek Judging the Netherlands dat de Nederlandse regering in Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog luider had moeten protesteren tegen de Jodenvervolging door de Duitse bezetter. Hiermee is 57 procent van de 147 forumdeelnemers het eens; 29 procent onderschrijft de stelling niet.
De reacties op de stelling draaien om twee punten. Ten eerste: was de regering volledig op de hoogte van het lot dat de Joden in Nederland trof? Ten tweede: zou scherper protest dat lot hebben verlicht? Van de beantwoording van die twee vragen hangt meestal af of men voor of tegen de stelling heeft gestemd.
Ben Bosch weet het zeker: ‘Zowel de regering als koningin Wilhelmina had informatie over de Jodenvervolging, onder andere door de Engelandvaarders. Het is hun dus ernstig aan te rekenen dat zij niet waarschuwden via Radio Oranje.’ Volgens B. Blanes ‘verdrongen’ de leden van de regering de waarheid over de Jodenvervolging. ‘Niemand kan beweren dat de gruwelijke feiten niet bekend waren,’ schrijft ook D.R. Gorter.
Dit ziet A.J.W. Wuite anders. Hij vraagt zich af of de regering de details kende van wat de Joden te wachten stond. ‘Geloofde zij dat de Joden tewerkgesteld zouden worden, of was de regering er wel degelijk van op de hoogte dat zij naar vernietigingskampen werden gestuurd? Die vraag moet eerst worden beantwoord, voordat we de regering inactiviteit verwijten.’ M.M.J.G. Voncken heeft al een conclusie getrokken: ‘Er was waarschijnlijk onvoldoende bekend over het uiteindelijke lot van de Joden. Dus is het onjuist de regering hierop af te rekenen.’
Ook over de tweede vraag, in hoeverre een luider protest van de regering de noden van de Joden had kunnen verlichten, verschillen de respondenten van mening. ‘Een oproep aan de Nederlandse burgers had veel doden kunnen voorkomen,’ schrijft Albert Jansen. ‘Er zou een duidelijk signaal zijn gegeven aan de autoriteiten in Nederland, vooral toen van ambtenaren de ariërverklaring werd geëist,’ denkt ook L.M. van der Stempel.
Annelie van Dijk schrijft daarentegen: ‘De regering had zich wel duidelijker kunnen uitspreken, maar in de praktijk zou dat weinig hebben opgeleverd.’ Volgens J.A. Post had harder protesteren ‘waarschijnlijk geen enkele zin’.
Maar daar wil Paul Rosekrans niet aan. ‘Alleen om de naam van Wilhelmina niet te besmeuren wordt het aanbieden van excuses aan de Joodse gemeenschap achterwege gelaten,’ schrijft hij. ‘Volkomen verwerpelijk.’ J. de Geus gaat het verst in het veroordelen van de regering in Londen: ‘Zij heeft indirect schuld aan het feit dat zoveel Joden uit Nederland zijn weggevoerd.’
‘HET IS DE NEDERLANDSE REGERING AAN TE REKENEN DAT ZIJ NIET HARDER PROTESTEERDE TEGEN DE JODENVERVOLGING’
Eens 57 %
Oneens 29 %
Geen mening 15 %
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Lezersforum: ‘Regering kende het lot van de Joden’
De oud-ministers Gerrit Zalm en Els Borst zeggen in het onlangs verschenen boek Judging the Netherlands dat de Nederlandse regering in Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog luider had moeten protesteren tegen de Jodenvervolging door de Duitse bezetter. Hiermee is 57 procent van de 147 forumdeelnemers het eens; 29 procent onderschrijft de stelling niet. ...
Penisjes in triomfstand
Etrusken, voorlopers, tijdgenoten en buren van de Romeinen, hebben op minstens drie terreinen een glanzende reputatie: als edelsmeden, als losbandige levensgenieters, en op het gebied van vrouwenemancipatie. Je zou verwachten dat Etrusken. Vrouwen van aanzien, mannen met macht, een dubbeltentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden (RMO) en het Allard Piersonmuseum in Amsterdam, daarover...
De bloedsomloop van een mossel uit 1875
Het kabinet heeft in januari het Teylers Museum in Haarlem bij UNESCO voordragen voor de status van werelderfgoed. Als er geen gekke dingen gebeuren, heeft ons land er in 2013 – wanneer UNESCO over de nominatie besluit – weer een plekje bij op de wereldberoemde lijst. Een voordracht van de Nederlandse regering is nog nooit...
Film: Signalementen
BorgiaTom FontanaDutch Film Works, € 39,99Na de ontdekking van Amerika door Columbus schreef paus Alexander VI, die als Rodrigo Borgia aan het hoofd stond van de Borgia-familie, een bul waarin hij het nieuwe land verdeelde tussen Spanje en Portugal. Het geeft een aardige indruk van zijn spirituele gedrevenheid. In de Frans-Duitse televisieserie Borgia voert Rodrigo...
Films over de Eerste Wereldoorlog
Over de Tweede Wereldoorlog zijn duizenden films gemaakt, maar de Eerste Wereldoorlog is er bekaaid vanaf gekomen.
Higgeldy-piggeldy koloniseren
John Hanning Speke en Richard Burton bezaten de VOC-mentaliteit. Halverwege de negentiende eeuw begonnen de twee Britse avonturiers met een zoektocht naar het grootste wereldraadsel uit die tijd: de bron van de Nijl. Vergezeld door 132 sjouwers – onder wie een drummer en een vaandeldrager – volgden de twee ontdekkingsreizigers ’s werelds bekendste rivier. Na...
Signalementen
Een geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen Neil MacGregor 792 p. Spectrum, Є 49,99 Bestellen Prettig geschreven boek met een originele invalshoek. Neil MacGregor, directeur van het British Museum, betoogt dat geschiedschrijving zich al te dikwijls baseert op geschreven bronnen, terwijl voorwerpen stiefmoederlijk worden behandeld. En dat terwijl voorwerpen vaak de enige bron zijn...
Signalementen
Een geschiedenis van de wereld in 100 voorwerpen Neil MacGregor 792 p. Spectrum, Є 49,99 Bestellen Prettig geschreven boek met een originele invalshoek. Neil MacGregor, directeur van het British Museum, betoogt dat geschiedschrijving zich al te dikwijls baseert op geschreven bronnen, terwijl voorwerpen stiefmoederlijk worden behandeld. En dat terwijl voorwerpen vaak de enige bron zijn...
Heerlijk boek over hartstochtelijke scheldster
Herman Pleij is een enthousiast man. In zijn publieke optredens overheerst het brede gebaar. Moeiteloos weet hij verbindingen te leggen tussen – ik verzin maar wat (of misschien ook niet) – de Brugse burgerij aan het eind van de Middeleeuwen en de Nederlandse politieke cultuur van heden. De meest saaie onderwerpen weet hij tot leven...
Modelnazi komt niet uit de verf
Wie zich net als ik heeft geërgerd aan Laurent Binets HhhH, dat slecht geschreven jongensboek vol misplaatste pretenties, zal deze biografie van Reinhard Heydrich een verademing vinden. Dit is het boek dat Binet had moeten schrijven als hij het doel dat hij zichzelf van tevoren stelde – een geschiedverhaal zonder literaire verzinsels – serieus had...
Academisch in de slechte zin van het woord
Als niets minder dan ‘het standaardwerk over de geschiedenis van de Oudheid’ presenteert de uitgeverij dit omvangrijke werk. Gelukkig relativeert de auteur zelf die aanspraak in het woord vooraf: geen handboek, maar een ‘eigen verhaal’, de weerslag van het onderwijs dat hij een beroepsleven lang heeft gegeven. Heel verstandig beperkt de auteur zich tot de...
Van superioriteitsbesef tot wantrouwen
Het was midden jaren zestig en ik las Kara Ben Nemsi, de held van de woestijn, uitgegeven als prismapocket door de katholieke uitgeverij Het Spectrum. Kara Ben Nemsi, een schepping van de negentiende-eeuwse schrijver Karl May, was omgeven door enkele edele en veel woeste Arabieren die vrouwen roofden en alles deden wat God verbood en...
