Home Het spook van de opera

Het spook van de opera

  • Gepubliceerd op: 14 december 2011
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Margreet van Muijlwijk

De Brusselse Muntschouwburg brengt in coproductie met de Parijse Opéra Comique een nieuwe uitvoering van de opera La Muette de Portici van Daniel Auber en Eugène Scribe. In april 2012 vindt in Parijs de première plaats, maar de opera is nog niet geprogrammeerd in Brussel. Dat wekt in België bevreemding. ‘De Stomme van Portici’ speelt namelijk een grote rol in de herinnering aan de Belgische Opstand van 1830.

Dagblad De Morgen kopte afgelopen april: ‘Vrees voor rel houdt De Stomme van Portici weg van Brussel.’ De krant stofte het oude scheppingsverhaal van België weer eens af. Volgens dat verhaal was het de opvoering van deze opera op 25 augustus 1830 in Brussel die de volksopstand tegen koning Willem I deed ontbranden.

De opera speelt zich af tegen de achtergrond van een opstand van Napolitaanse vissers tegen het Spaanse bewind in 1647. Opgehitst door de aria Heilige vaderlandsliefde, geef ons onze moed en trots terug zou een deel van het publiek ‘Vive la liberté!’ roepend naar buiten zijn gehold. Dat was het begin van het oproer dat zou leiden tot de afscheiding van België van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.

De Morgen vroeg zich af of de directie van de Muntschouwburg de opera soms niet had geprogrammeerd uit angst voor Vlaams protest. In 2005 verstoorden Vlaamse nationalisten een opvoering van dezelfde opera door De Vlaamse Leeuw te zingen. Een geërgerde recensent verweet de actievoerders toen een gebrek aan historisch besef. Hij adviseerde toekomstige opvoeringen van De Stomme te voorzien van een geschiedkundige bijsluiter.

De Gentse historicus Helmut Gaus heeft aan het licht gebracht dat de straatgevechten in 1830 helemaal niet werden uitgelokt door de deftige operabezoekers, maar door knokploegen van buitenaf. De schermutselingen waren zorgvuldig geregisseerd door enkele Waalse republikeinen onder aanvoering van Alexandre Gendebien, die aanvankelijk aansluiting bij Frankrijk wilden. Frankrijk had daar echter geen oren naar. De onafhankelijkheid van België was, zoals historicus Marc Reynebeau het betitelt, daardoor slechts een noodgedwongen plan B.

De operaversie van de Belgische revolutie werd vervolgens in omloop gebracht als een overzichtelijk en romantisch stichtingsverhaal. Als De Stomme van Portici ergens voor staat, is het de mythomane kanten van het nationalisme.

Volgens de directie van de Muntschouwburg ontbreekt het De Stomme aan actualiteitswaarde en zal de opera zeker niet voor 2015 in Brussel te zien zijn.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer