Alle artikelen
Ergens langs de aftandse spoorbaan, die loopt van de overwoekerde suikerplantages in het district Commewijne naar de verloederde suikerfabriek in Mariënburg, liggen zeventien mannen in een massagraf: zestien Hindoestanen en één Javaan. Ze liggen daar sinds 1902, toen er op de plantage een opstand uitbrak uit onder de contractarbeiders. Een Surinaams onderzoeksteam wil hen terugvinden en herbegraven.
In 1902 eisten de contractarbeiders van Mariënburg een betere beloning. Die eis werd niet ingewilligd. De teleurstelling en verontwaardiging hierover kregen een extra impuls door het gedrag van de directeur van de plantage, James Mavor, die meendet dat hij vrijelijk kon beschikken over de vrouwen van de arbeiders.
Op 29 juli kwam het tot een uitbarsting. Die dag werd de directeur achterna gezeten door woedende contractarbeiders en uiteindelijk gedood. Inderhaast opgeroepen militairen arriveerden de volgende dag vanuit Frederiksdorp in Mariënburg om de rust te doen wederkeren. Geconfronteerd met een razende menigte zagen de soldaten zich gedwongen gericht te schieten. Zeventien arbeiders vonden direct de dood en bijna veertig mensen raakten ernstig gewond. Van die gewonden zouden later nog enkelen overlijden.
De lijken, zo gaat het verhaal, legde men eerst naast elkaar als afschrikmiddel. Daarna werden zij op een trolley geladen en via de spoorbaan afgevoerd. Buiten het zicht van de dorpsbewoners dumpte men de lichamen in een massagraf en overgoot ze met ongebluste kalk.
Het is nu 110 jaar later. Na wat geharrewar tussen verschillende stichtingen – ‘Laat de doden met rust’, ‘Nee, de doden moeten worden opgegraven’ – is nu door het hoogste gezag toestemming verleend om op zoek te gaan naar het massagraf. Het onderzoek wordt geleid door de enige archeoloog die Suriname rijk is: Benjamin Mitrasingh. Hij kan waar nodig rekenen op hulp van deskundigen uit eigen land. Ook de Nederlandse ambassade heeft ondersteuning toegezegd.
Het eerste doel van het onderzoek is het lokaliseren van het graf. De spoorbaan van de plantages naar de suikerfabriek is twaalf kilometer lang, maar er is een zijspoor van ongeveer twee kilometer en men vermoedt dat de lijken daar zijn terechtgekomen. Door het maken van luchtfoto’s en het signaleren van veranderingen in de vegetatie als gevolg van de ongebluste kalk, hoopt het onderzoeksteam aanwijzingen te krijgen.
Het tweede doel is de lijken te herbegraven. Tenslotte is moet er een monument komen. James Mavor kreeg een nette begrafenis en heeft een keurig onderhouden graf, dat men nu nog kan bezichtigen. Nu de zeventien contractarbeiders nog.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Zoektocht naar 17 opstandelingen
Ergens langs de aftandse spoorbaan, die loopt van de overwoekerde suikerplantages in het district Commewijne naar de verloederde suikerfabriek in Mariënburg, liggen zeventien mannen in een massagraf: zestien Hindoestanen en één Javaan. Ze liggen daar sinds 1902, toen er op de plantage een opstand uitbrak uit onder de contractarbeiders. Een Surinaams onderzoeksteam wil hen...
Een ‘concentratiekamp’ voor Zuid-Italianen
Honderd kilometer ten westen van Turijn ligt het Fort van Fenestrelle. Het was in de jaren 1860-61 een gevangenis voor Zuid-Italiaanse soldaten, die bij de Italiaanse eenwording weigerden zich te laten inlijven bij het Piemontese leger. Sommigen overleefde de gevangenschap niet. Wat er precies in Fenestrelle is gebeurd, is onderwerp van...
LESSEN: ‘Gouden Eeuw was een tijd van stagnatie’
Graaiende bestuurders, vercommercialisering van collectieve voorzieningen, toenemende sociale ongelijkheid. Het doet Bas van Bavel, hoogleraar economische en sociale geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, sterk denken aan de zeventiende-eeuwse Republiek. Want nee, de Gouden Eeuw was helemaal geen tijd van voorspoed. In werkelijkheid verrijkte een kleine elite zich ten koste van de gewone bevolking. Van Bavel:...
STELLING: ‘Het is terecht dat Frankrijk zijn ex-kolonie Mali te hulp schiet’
Anton van Hooff: ‘Het Franse ingrijpen in Mali is een vorm van neokolonialisme. Waarom zou het anders juist Frankrijk zijn dat militair intervenieert in zijn voormalige kolonie? Er is geen sprake van een collectieve actie van de internationale gemeenschap. En de hulp die andere Afrikaanse naties hebben toegezegd schiet ook niet...
COLUMN: Maarten van Rossem
Naar alle waarschijnlijkheid zal de moord op Kennedy in de terugblikken op 1963 verreweg de meeste aandacht krijgen. Dat is begrijpelijk, want die moord was en is een trauma voor een hele generatie, en bovendien het schijnbare beginpunt van meer dan een decennium van ellende voor de Verenigde Staten. En ik vermoed dat de...
COLUMN: Annejet van der Zijl
De Spaanse schrijver Carlos Ruiz Zafón introduceerde het Kerkhof der Vergeten Boeken, maar er is een nog veel treuriger begraafplaats, namelijk die van de (nog) Nooit Geschreven Boeken. Iedere schrijver heeft ze: projecten die niet levensvatbaar bleken, niet van de grond kwamen of simpelweg verdrongen werden door andere. Ik kom ze nog weleens tegen,...
COLUMN: Martin Sommer
Zou het aan mij liggen, of klopt het dat je steeds vaker leest over moedwillig vergeten of weggestopte geschiedenissen? In het Volkskrant Magazine vertelde hiphopper Andrew Makkinga over zijn favoriete spullen. Daaraan vooraf ging een soort geloofsbelijdenis over hiphop. Wat is hiphop? Dat is de status-quo niet accepteren. ‘Niet wat onze geschiedenis betreft –...
BOEKEN: Engeland won de oorlog, de zwarten verloren de vrede
Het was de eerste keer dat het Britse imperium verslagen werd, althans de eerste keer in de negentiende eeuw. Bij Bronkhorstspruit en even later bij Majuba moest de British army in 1880 haar meerdere erkennen in een stelletje Boeren. Het zou de Engelsen nog een keer overkomen in 1899. In de zogenoemde Black Week...
BOEKEN: Een soldaat per inwoner van Nederland
133.000 man telde het Staatse Leger in 1713 bij het einde van de Spaanse Successieoorlog: 76.000 eigen soldaten en 57.000 subsidietroepen. Dat betekende dat elke veertien inwoners van de Nederlandse Republiek (met 1,9 miljoen inwoners) één soldaat moesten onderhouden. Dat viel financieel natuurlijk nooit vol te houden en al snel werd het leger dan...
BOEKEN: Het verleden heeft zijn eigen waarden
In 1995 werd de gerenommeerde VU-hoogleraar en kenner van de zeventiende eeuw A.Th. van Deursen medewerker van Historisch Nieuwsblad, toen nog een rebels blad van jonge historici die stevig tegen het establishment van hun vakgebied aan schopten. Van Deursen, die een jaar later met emeritaat zou gaan, schreef een aantal recensies die wegens hun...
Zoeken naar Terra Incognita
Op 1 augustus 1722 vertrok Jacob Roggeveen met drie schepen vanuit Texel op zoek naar Zuidland. Eeuwenlang was in Europa gespeculeerd over een continent ten zuiden van de evenaar. Het noordelijk halfrond bestond uit Noord-Amerika, Europa en het noordelijk deel van Azië, dus móést dat zuidelijk halfrond een vergelijkbare landmassa hebben om de aarde in...
BOEKEN: Signalementen
Het land van herkomst. Perspectieven op verbondenheid met Marokko, 1960-2010Nadia Bouras300 p. Verloren, Є 30,00 De reputatie van Marokkanen houdt niet over in Nederland. Sinds de opkomst van Pim Fortuyn en de moord op Theo van Gogh proberen we ze krampachtig te laten inburgeren. Maar hoe kijken Marokkanen eigenlijk tegen Nederland aan? En tegen hun...
