Alle artikelen
In februari 1952 verleende koningin Juliana gratie aan de ter dood veroordeelde Duitse oorlogsmisdadiger Willy Lages (zie het artikel op bladzijde 68). Als hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung in Amsterdam was Lages medeverantwoordelijk voor de deportatie van ongeveer 107.000 Nederlandse Joden naar de vernietigingskampen.
Juliana nam dan ook een verkeerd besluit, vindt 52 procent van de deelnemers aan dit lezersforum. ‘Iemand die zulke schurkenstreken heeft uitgehaald, verdient geen gratie,’ schrijft G.J. van der Veen. ‘Hier was maar één straf geschikt: de doodstraf.’ J. Bachas noemt Lages een ‘onmens’.
Volgens M.A. van Loon heeft Juliana met haar gratiebesluit ‘de slachtoffers en hun nabestaanden diep gekwetst’. J.T. de Heus vindt dat de koningin ‘het recht op genoegdoening aan de nabestaanden, dat in de strafmaat tot uitdrukking komt’, niet hadden mogen aantasten. Ook H.P.C. Lavrijsen suggereert dat Lages met gelijke munt had moeten worden terugbetaald: ‘De Duitsers hadden nooit van gratie gehoord.’
Andere respondenten argumenteren dat Juliana door gratie te verlenen aan Lages rechtsongelijkheid heeft bevorderd. ‘Direct na de oorlog zijn er Nederlanders zwaarder gestraft voor minder zware vergrijpen,’ schrijft P. Lendfers. Ook W.J. Duindam vindt het krom dat Lages ‘zijn gerechte straf is ontlopen, terwijl lieden zoals Mussert wel zijn geëxecuteerd.’
Onenigheid is er over de vraag of Juliana zich überhaupt met de zaak-Lages had moeten bezighouden. G. Calis vindt van niet. ‘Het koningshuis hoort zich niet te bemoeien met de rechtsgang. M. Daru schrijft: ‘Als republikein zie ik daarin een daad van Koninklijke willekeur’. Maar daar denkt M. van Daalen anders over: ‘De koningin wordt niet gekozen, dus aan haar deze bevoegdheid in dezen valt niets af te dingen. Ook niet in retrospectief.’
Dit is één argument waarom 31 procent van de forumdeelnemers het oneens is met de stelling dat de gratieverlening aan Lages een koninklijke uitglijder was. Een ander argument bestaat uit principiële afwijzing van de doodstraf. ‘Ordinaire wraakgevoelens mogen in dit soort zaken nooit prevaleren,’ vindt H. Moors. G.H.M.M. Beumer schrijft: ‘Niemand mag een ander ter dood brengen. Als Juliana dit wel had toegestaan, was het einde zoek geweest. Lages heeft levenslang gekregen en is uiteindelijk toch een wrede dood gestorven door een hersentumor.’
‘KONINGIN JULIANA HAD SS’ER WILLY LAGES NOOIT GRATIE MOGEN GEVEN’
EENS 55 %
ONEENS 31 %
GEEN MENING 14 %
Dit artikel is exclusief voor abonnees
LEZERSFORUM: ‘Willy Lages was een onmens’
In februari 1952 verleende koningin Juliana gratie aan de ter dood veroordeelde Duitse oorlogsmisdadiger Willy Lages (zie het artikel op bladzijde 68). Als hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung in Amsterdam was Lages medeverantwoordelijk voor de deportatie van ongeveer 107.000 Nederlandse Joden naar de vernietigingskampen. Juliana nam dan ook een...
INTERVIEW: ‘Vrouwen verdienen een monument’
‘Laatst werd ik gebeld door de politie van Amsterdam. Ik schrok me rot. Maar het bleek dat ze een van de vrouwen uit mijn boek wilden adopteren: Tetje de Jong. Zij was de eerste vrouwelijke politiecommissaris van Nederland. Op een van de Amsterdamse bureaus hadden ze geld ingezameld voor ons project.’ Els...
ONDERZOEK: Hoe de dood een taboe werd
Sinds God niet uit alleen uit Jorwerd vertrok, maar ook uit nagenoeg de gehele moderne samenleving, hebben de meeste mensen slechts één zekerheid: we gaan allemaal dood. Dit is zo vanzelfsprekend dat het niet nodig lijkt daar veel woorden aan vuil te maken. Maar de werkelijkheid is anders. De manier waarop mensen omgaan...
Zoektocht naar 17 opstandelingen
Ergens langs de aftandse spoorbaan, die loopt van de overwoekerde suikerplantages in het district Commewijne naar de verloederde suikerfabriek in Mariënburg, liggen zeventien mannen in een massagraf: zestien Hindoestanen en één Javaan. Ze liggen daar sinds 1902, toen er op de plantage een opstand uitbrak uit onder de contractarbeiders. Een Surinaams onderzoeksteam wil hen...
Een ‘concentratiekamp’ voor Zuid-Italianen
Honderd kilometer ten westen van Turijn ligt het Fort van Fenestrelle. Het was in de jaren 1860-61 een gevangenis voor Zuid-Italiaanse soldaten, die bij de Italiaanse eenwording weigerden zich te laten inlijven bij het Piemontese leger. Sommigen overleefde de gevangenschap niet. Wat er precies in Fenestrelle is gebeurd, is onderwerp van...
LESSEN: ‘Gouden Eeuw was een tijd van stagnatie’
Graaiende bestuurders, vercommercialisering van collectieve voorzieningen, toenemende sociale ongelijkheid. Het doet Bas van Bavel, hoogleraar economische en sociale geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, sterk denken aan de zeventiende-eeuwse Republiek. Want nee, de Gouden Eeuw was helemaal geen tijd van voorspoed. In werkelijkheid verrijkte een kleine elite zich ten koste van de gewone bevolking. Van Bavel:...
STELLING: ‘Het is terecht dat Frankrijk zijn ex-kolonie Mali te hulp schiet’
Anton van Hooff: ‘Het Franse ingrijpen in Mali is een vorm van neokolonialisme. Waarom zou het anders juist Frankrijk zijn dat militair intervenieert in zijn voormalige kolonie? Er is geen sprake van een collectieve actie van de internationale gemeenschap. En de hulp die andere Afrikaanse naties hebben toegezegd schiet ook niet...
COLUMN: Maarten van Rossem
Naar alle waarschijnlijkheid zal de moord op Kennedy in de terugblikken op 1963 verreweg de meeste aandacht krijgen. Dat is begrijpelijk, want die moord was en is een trauma voor een hele generatie, en bovendien het schijnbare beginpunt van meer dan een decennium van ellende voor de Verenigde Staten. En ik vermoed dat de...
COLUMN: Annejet van der Zijl
De Spaanse schrijver Carlos Ruiz Zafón introduceerde het Kerkhof der Vergeten Boeken, maar er is een nog veel treuriger begraafplaats, namelijk die van de (nog) Nooit Geschreven Boeken. Iedere schrijver heeft ze: projecten die niet levensvatbaar bleken, niet van de grond kwamen of simpelweg verdrongen werden door andere. Ik kom ze nog weleens tegen,...
COLUMN: Martin Sommer
Zou het aan mij liggen, of klopt het dat je steeds vaker leest over moedwillig vergeten of weggestopte geschiedenissen? In het Volkskrant Magazine vertelde hiphopper Andrew Makkinga over zijn favoriete spullen. Daaraan vooraf ging een soort geloofsbelijdenis over hiphop. Wat is hiphop? Dat is de status-quo niet accepteren. ‘Niet wat onze geschiedenis betreft –...
BOEKEN: Engeland won de oorlog, de zwarten verloren de vrede
Het was de eerste keer dat het Britse imperium verslagen werd, althans de eerste keer in de negentiende eeuw. Bij Bronkhorstspruit en even later bij Majuba moest de British army in 1880 haar meerdere erkennen in een stelletje Boeren. Het zou de Engelsen nog een keer overkomen in 1899. In de zogenoemde Black Week...
BOEKEN: Een soldaat per inwoner van Nederland
133.000 man telde het Staatse Leger in 1713 bij het einde van de Spaanse Successieoorlog: 76.000 eigen soldaten en 57.000 subsidietroepen. Dat betekende dat elke veertien inwoners van de Nederlandse Republiek (met 1,9 miljoen inwoners) één soldaat moesten onderhouden. Dat viel financieel natuurlijk nooit vol te houden en al snel werd het leger dan...
