Alle artikelen
Aangrijpend beeld van bombardement Rotterdam
‘Waarom zenden ze altijd de herdenking in Amsterdam uit op de televisie? Hún zijn toch niet gebombardeerd?’ Enig lokaal chauvinisme is deze bezoekster van het Museum Rotterdam ’40-’45 NU niet vreemd. Samen met haar man bekijkt ze foto’s van de Maasstad van voor en na 14 mei 1940. Aan de ene kant monumentale panden en pleinen vol leven, aan de andere kant een kaalgeslagen en uitgestorven steenvlakte. Verderop liggen in een vitrine stille getuigen van het bombardement: gesmolten flessen, een verwrongen naaimachine, een pop met brandplekken.
Arie Mast (1929-2011) uit de wijk Katendrecht maakte als 10-jarig jongetje het bombardement mee. Later, in de jaren zeventig, begonnen de beelden te spoken in zijn hoofd. Op advies van zijn therapeut begon hij toen voorwerpen uit de bezettingstijd te verzamelen. Al snel puilde zijn woning uit. De gemeente stelde ruimte ter beschikking en voortaan konden belangstellenden een kijkje komen nemen. Jarenlang was het sappelen voor het museumpje, maar met ingang van dit jaar werd het overgenomen door het Museum Rotterdam. Na een grondige verbouwing opende het onlangs weer zijn deuren.
De omvang is uiterst bescheiden. Het hele Museum Rotterdam ’40-’45 NU past onder de oprit van een brug over de Coolhaven. Er is één tentoonstellingsruimte, in tweeën gedeeld door een meanderende wand van vitrines. Daarin liggen nog altijd de honderden spulletjes die Arie Mast heeft verzameld. Via een i-Pad kan de bezoeker opzoeken wat hij ziet. Maar nog niet alles is beschreven en hier en daar zijn foutjes gemaakt. Zo wordt een puzzel met een Nederlands jachtvliegtuig erop gepresenteerd als voorbeeld van Duitse oorlogsindoctrinatie.
Niet alle objecten zijn even bijzonder – doorgewinterde museumbezoekers kunnen de uniformstukken, pamfletten en knijpkatten wel dromen. Maar sommige voorwerpen vertellen een aangrijpend persoonlijk verhaal. Zoals de prachtige stoomtrein die een Joodse vader zelf maakte voor zijn zoontje, dat noodgedwongen naar een ander onderduikadres moest dan hij. Of vader en zoon elkaar na de oorlog levend hebben teruggezien, vertelt het verhaal helaas niet.
Een aantal persoonlijke voorwerpen maakt deel uit van de ‘experience’ in het tweede deel van de tentoonstelling. Met grote filmprojecties en een geluidsband wordt het bombardement tot leven gewekt. De bezoeker wordt kort voorgesteld aan vijf Rotterdammers met hun bezigheden vlak voor het moment dat de bommen inslaan: zoals een verliefde puber die zijn vriendinnetje porseleinen klompjes geeft, een vrouw die een trouwjurk naait voor haar zus, een kantoorbediende die de dag begint met koekjes bij de koffie. Na het inferno vinden ze tussen de puinhopen de restanten terug. Vooral het blikje verkoolde Verkade-koekjes spreekt boekdelen.
Het zijn deze minigeschiedenissen die een bezoekje aan Museum Rotterdam ’40-’45 NU rechtvaardigen. Wie een kaartje koopt, mag bovendien tussen 30 april en 25 oktober voor half geld naar nog een attractie, De Aanval geheten. In de Onderzeebootloods RDM is dan een tweede ‘experience’ over het bombardement te zien, met nog meer audiovisueel geweld en een complete Heinkel-bommenwerper, die hiervoor uit Berlijn is gehaald. Want voor de Rotterdammers dreunen de bommen nog altijd na.
Bas Kromhout is historicus en journalist.
Museum Rotterdam ’40-’45 NU
Tot 1 januari 2018
Coolhaven 375, Rotterdam
Open: di-vr 10-17, zo 12-17 uur
Info: www.40-45nu.nl
Dit artikel is exclusief voor abonnees
TENTOONSTELLING Museum Rotterdam: De Aanval
Aangrijpend beeld van bombardement Rotterdam ‘Waarom zenden ze altijd de herdenking in Amsterdam uit op de televisie? Hún zijn toch niet gebombardeerd?’ Enig lokaal chauvinisme is deze bezoekster van het Museum Rotterdam ’40-’45 NU niet vreemd. Samen met haar man bekijkt ze foto’s van de Maasstad van voor en na 14...
‘Mijn vader was door de oorlog verknipt geraakt’
Familieverhalen waren op donderdag 26 maart het centrale thema van de tweede bijeenkomst van Helden en schurken, voor de zesde keer georganiseerd door het Verzetsmuseum Amsterdam, NIOD, NTR/VPRO en Historisch Nieuwsblad. Luuc Kooijmans, Rosita Steenbeek en Alexander Münninghoff schreven alle drie over de ervaringen van hun familie tijdens de Tweede Wereldoorlog. ‘De waarheid wordt in...
‘Er dreigde nooit een Russische aanval’
Op vrijdag 10 april organiseert Historisch Nieuwsblad de collegedag Koude Oorlog. Vier sprekers behandelen verschillende facetten van deze cruciale periode in de twintigste-eeuwse geschiedenis. Hoe konden de grote crises van de Koude Oorlog ontstaan? Was de CPN echt gevaarlijk? En hoe bereidden de NAVO en het Warschaupact zich voor op een eventuele oorlog? ‘De Koude...
Ewoud Kieft over Oorlogsenthousiasme
Het oorlogsenthousiasme van 1914 was opwelling noch randverschijnsel. Integendeel, het had diepe wortels. Dat betoogt Ewoud Kieft in Oorlogsenthousiasme. Europa 1900-1918. Hoe was het mogelijk dat intellectuelen in heel Europa warmliepen voor de Eerste Wereldoorlog? ‘Nagenoeg de hele culturele elite hield er vergelijkbare denkbeelden op na als, bijvoorbeeld, Mussolini. Dat geeft nogal te denken.’ In...
Grote Geschiedenis Quiz 2015
Wederom organiseren Historisch Nieuwsblad en het televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. Dit jaar hebben we een nieuwe krantenpartner: deze voorronde vindt u ook in NRC Handelsblad van 28 maart. Doe mee en win een plek in het lezersteam, dat meedoet in de finale op Hemelvaartsdag 2015. Spelregels We selecteren met deze voorronde een...
Provo werd al snel geuzennaam
De anarchistische provo’s schudden Nederland halverwege de jaren zestig flink op. Even was iedereen geschokt, maar al snel omarmde de commercie de beweging. Nederland kreeg een ‘Witte Glazenplan’ en ‘provo-capes’ met een vrolijke Schots-geruite voering. In mei 1965 richtten twee vriendenclubs in Amsterdam de anarchistisch geïnspireerde actiegroep Provo op. De ene groep had de Hagenaar...
Opkomst en ondergang van Benito Mussolini
In 1922 kwam Benito Mussolini na een loopbaan vol geweld in Italië aan de macht. Toch sprak hij aanvankelijk tot de verbeelding van veel kunstenaars en intellectuelen. Ze vonden het fascisme een begrijpelijke reactie op het zielloze materialisme van hun tijd.
Katholieke ballingen in de Tachtigjarige Oorlog
In de zestiende eeuw ontvluchtten duizenden katholieken de Nederlanden vanwege het oprukkende protestantisme. Ze verbleven in buitenlandse asielcentra, waar ze ontheemd en ongelukkig radicaliseerden.
De moordaanslag op Abraham Lincoln
Amerikanen speculeren volop over de motieven van de man die een aanslag pleegde op Donald Trump. In de negentiende eeuw schoot John Wilkes Booth president Abraham Lincoln dood, omdat hij hem een gevaarlijke despoot vond.
Afschaffing van de slavernij: Lincolns onverwachte missie
Volgens Donald Trump had president Abraham Lincoln de Amerikaanse Burgeroorlog moeten voorkomen door een deal over slavernij te sluiten met het Zuiden.
‘De VS hebben Iraanse agressie zelf veroorzaakt’
Historicus Peyman Jafari hoopte in 2015 dat de verbeterde relatie met de Verenigde Staten zou leiden tot meer democratisering in Iran.
STELLING Rendementsdenken
Anton van Hooff: ‘Het hangt ervan af wat je onder “rendement” verstaat. Een universiteit moet studenten in de eerste plaats een goede opleiding bieden en hen verrijken met kennis, vaardigheden en inzicht. De universiteit is geen bedrijf. Zij “produceert” niet in enge, kwantitatieve zin. In dat opzicht is sprake van een misplaatste...
