Home ‘De islamitische wereld bestaat niet’

‘De islamitische wereld bestaat niet’

  • Gepubliceerd op: 10 augustus 2015
  • Laatste update 04 apr 2023
  • Auteur:
    Maarten Rood
  • 3 minuten leestijd
‘De islamitische wereld bestaat niet’

‘De islam is niet de oorzaak van de gigantische problemen die het Midden-Oosten in hun greep hebben.’ Dit betoogt Maurice Blessing, journalist en arabist, tijdens de collegedag over de geschiedenis van de islam, georganiseerd door Historisch Nieuwsblad op 11 september in Amsterdam. ‘Iedereen in het Midden-Oosten is het er wel over eens dat er iets moet gebeuren.’

De laatste jaren is de islamitische wereld constant negatief in het nieuws, in hoeverre is dat terecht?

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

‘Allereerst moet je de “islamitische wereld” niet met het Midden-Oosten of de Arabische wereld verwarren. De meeste moslims spreken geen Arabisch en wonen buiten het Midden-Oosten. En de allergrootste ‘moslimlanden’ bevinden zich in Zuid- en Zuidoost-Azië.’

‘Wij besteden veel aandacht aan de oorlogen en het geweld in het Midden-Oosten, maar de opmerkelijke malaise en ellende in deze regio heeft vele, dieper liggende oorzaken. Door ons vooral te richten op de extremiteiten en veel minder op de historische achtergronden van deze problematiek, wordt een degelijke analyse haast onmogelijk gemaakt. Ons beperkte begrip van het verleden van de islam beperkt helaas ook ons zicht op de actualiteit en toekomst van deze religie.’

‘Protestgroepen, dictators en politieke bewegingen grijpen namelijk terug op de islam om meer draagvlak te genereren. Iedereen in het Midden-Oosten is het er wel over eens dat er iets moet gebeuren, anders wordt de situatie alleen maar ellendiger. De vraag is alleen hoe daar te komen. De islam maakt in onze ogen deel uit van de problematiek, maar in de ogen van veel moslims maakt zij juist deel uit van de oplossing.’

In de Westerse wereld is er juist de wens dat islamitische landen seculariseren en democratischer worden. In welke mate is die wens daar ter plekke aanwezig?

‘Democratie en hervormingen zijn geen eenduidige termen, ook niet in het Westen. Neem bijvoorbeeld rechtvaardigheid: wij nemen klakkeloos aan dat alle moslims hier dezelfde voorstelling bij hebben als wij. Voor ons klinkt het bedreigend wanneer de sharia, de islamitische plichtenleer, een grotere rol zou krijgen in de samenleving. Een schijnbare meerderheid van de moslims zien dit juist als iets positiefs omdat de sharia voor hen sociale rechtvaardigheid en werkelijke democratie symboliseert, terwijl het voor ons juist het tegenovergestelde betekent.’

‘Tegelijkertijd is het van belang om in te zien dat er onder moslims maar weinig consensus is over de precieze betekenis en inhoud van de sharia. Binnen de islam zijn er net zo goed meerdere geloofsstromingen, van volstrekt seculier tot zogenoemd “fundamentalistisch”. In de huidige discussie over de islam doen we deze diversiteit van de islam ernstig tekort wat het onmogelijk maakt om het gesprek op gang te brengen. Voor ons is het bovendien moeilijk om de maatschappelijke en psychologische betekenis van de islam te doorgronden omdat religie in onze seculiere samenlevingen een uiterst marginale rol speelt.’

Maurice Blessing houdt een college over de toekomst van de islam tijdens de Collegedag Extra: De geschiedenis van de islam op vrijdag 11 september in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer