Alle artikelen
In tegenstelling tot zijn biograaf Michiel van Kempen was Albert Helman (1903-1996) – schrijver, politicus, historicus en wat al niet meer – te gehaast. Alleen zijn roman De stille plantage is een klassieker geworden.
De 75 andere boeken die hij publiceerde zijn in vergetelheid geraakt omdat de schrijver ze afraffelde.
Helman werd als Lou Lichtveld geboren in Paramaribo. Als zoon van de Surinaamse elite zat hij even in Roermond (Rolduc) op school. In de jaren twintig sloot hij zich aan bij het groepje katholieken dat het literaire tijdschrift De Gemeenschap uitgaf.
Maar algauw kwam hij in de grotemensenwereld van de journalistiek terecht. Hij publiceerde in De Wereldkroniek, Het Volk, NRC en god weet waarin nog meer. Van Kempen neemt een lijst op van vijftig (!) pseudoniemen, en daar staat dan nog niet eens de schuilnaam bij waarmee Helman ondertekende in het ultraconservatieve katholieke maandblad Roeping. Voor De Groene Amsterdammer schreef hij over de Spaanse Burgeroorlog tegen Franco. Daar ontmoette hij George Orwell. De intimidaties in Spanje waren zo heftig dat Helman het land ontvluchtte.
Toen hij na een leven als verzetsman in Nederland terugkeerde naar Suriname werd hij minister, en in 1961 begon zijn loopbaan als diplomaat. Als Gevolmachtigd Minister was hij verbonden aan de Nederlandse ambassade in Washington.
Na zijn pensionering (met een zuinig briefje door Jozef Luns beklonken) vestigde Helman zich op het eilandje Tobago, net boven Trinidad. Zijn derde huwelijk werd ontbonden en Helman ging opnieuw reizen.
Ook roerde hij zich toen de onafhankelijkheid van Suriname aanstaande was. Helman was mordicus tegen, schreef hij in Vrij Nederland. Hij kreeg gelijk met zijn opvatting dat Suriname te klein is om onafhankelijk te zijn. Meteen na 1975 gleed het land af ‘in corruptie, nepotisme en chaos’. Helman was over de zeventig, maar kwam net als tijdens de Tweede Wereldoorlog in verzet. Hij smeedde zelfs plannen om een invasieleger te financieren teneinde Bouterse te verjagen. Dat lukte niet, maar hij subsidieerde later wel de guerrilla-acties van Ronnie Brunswijk.
Michiel van Kempen heeft decennialang aan deze biografie gewerkt. Het ongelooflijk energieke leven van Helman – dat eindigde in Buitenveldert – is verwerkt in een mooi geschreven boek dat de lezer versteld doet staan van diens vitaliteit. Dit leven is zo vol en productief dat we er alleen maar met bewondering over kunnen lezen. En afgezien van de onnodig lange citaten die Van Kempen vermeldt, geldt die bewondering ook voor de biograaf.
Hans Renders is directeur van het Biografie Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Biografie Albert Helman – Michiel van Kempen
In tegenstelling tot zijn biograaf Michiel van Kempen was Albert Helman (1903-1996) – schrijver, politicus, historicus en wat al niet meer – te gehaast. Alleen zijn roman De stille plantage is een klassieker geworden. De 75 andere boeken die hij publiceerde zijn in vergetelheid geraakt omdat de schrijver ze afraffelde. Helman...
FILMRECENSIE Snowden
Drie jaar geleden verbijsterde Edward Snowden de wereld met zijn onthullingen over de massale illegale controle op digitaal dataverkeer door Amerikaanse inlichtingendiensten. Geen land en individu was veilig voor het Amerikaanse digitale sleepnet. Hoe Snowden van computernerd bij de CIA, en later bij de National Security Agency (NSA), de klokkenluider werd die...
Els Kloek over haar held Annie M.G. Schmidt
Historicus Els Kloek is de samensteller van 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, dat in 2016 werd uitgeroepen tot het Beste Geschiedenisboek Aller Tijden. Ze roemt Annie M.G. Schmidt als haar belangrijkste inspiratiebron. Wanneer bent u voor het eerst met Annie M.G. Schmidt in aanraking gekomen?‘De eerste kennismaking was via haar liedjes. We hadden een...
Het ware gezicht van de NSB
In november 2015 vertelde historicus Bas Kromhout tijdens de Historisch Nieuwsblad-collegedag Tweede Wereldoorlog over de NSB. Hoe ‘fout’ was deze beweging nu echt? Lees Kromhouts lezing over Mussert en zijn onderschatte groepering terug of bestel nu het nieuwe boek Fout! over dit onderwerp. Het komende uur ga ik u het een en ander vertellen over het bekendste voorbeeld van home...
De geschiedenis van zoete wijnen
Frankrijk trekt 200 miljoen euro uit om een wijnoverschot te vernietigen. Lange tijd stonden niet droge, maar zoete wijnen aan de top van de wijnpiramide.
Chris Quispel over Anti-Joodse beeldvorming en Jodenhaat
In Anti-Joodse beeldvorming en Jodenhaat beschrijft historicus Chris Quispel hoe het antisemitisme zich sinds de Oudheid in Europa heeft ontwikkeld. ‘De Holocaust had misschien niet plaatsgevonden als de angst dat Joden een bedreiging vormden voor de Europese raszuiverheid niet onderdeel was geworden van anti-Joodse vooroordelen.’ Waarom nog een boek over het antisemitisme? ‘Er is inderdaad...
Meer dan 150 jaar reisfotografie
Tot en met 8 januari is in het Nationaal Archief de tentoonstelling Onderweg. Met de fotograaf op reis te zien. De tentoonstelling bevat 235 originele afdrukken van beroemde fotografen uit binnen- en buitenland, maar ook bijzondere onbekende vondsten. Uniek materiaal Dat het Nationaal Archief een indrukwekkende fotocollectie heeft, bleek al uit de tentoonstelling Blikvangers uit...
‘De Romeinen zagen gladiatoren als symbool van moed’
De Hollywood-film 'Gladiator II' verschijnt vandaag in de bioscoop. Colosseumdirecteur Rosella Rea vertelde in 2016 dat gladiatorengevechten minder bloederig waren dan vaak wordt aangenomen. 'Als het even kon, mochten de mannen blijven leven. En de strijd duurde nooit langer dan twee minuten.’
De mannen die Amerika groot maakten
Vanuit het niets, met gezond verstand en tomeloze energie schiepen de Founding Fathers een nieuw land met een uniek bestuur: de Verenigde Staten van Amerika. ‘Als mensen engelen waren, hadden ze geen regering nodig. Als engelen de mensen zouden regeren, zou controle op de regering niet nodig zijn.’ De opsteller van de Amerikaanse grondwet, Founding...
Edith Wilson: de eerste vrouwelijke president van de VS
Ze heeft het altijd ontkend. Toch was Edith Wilson van 1919 tot 1921 in alle opzichten de president van Amerika. Het was de eerste keer dat een vrouw het land bestuurde. Na de dood van zijn vrouw Ellen in juni 1914 was de Amerikaanse president Woodrow Wilson behoorlijk depressief. Tot hij werd voorgesteld aan de...
Hoe Willem de Veroveraar Engeland innam
De Engelse koning Harold dacht dat hij de Normandiërs wel even kon verslaan. Ze troffen elkaar op 14 oktober 1066 bij Hastings. En daar ging het verschrikkelijk mis. Het jaar 1066 was nog wel zo goed begonnen voor Harold Godwinson. Op 5 januari stierf koning Edward van Engeland, op 6 januari droeg hij diens kroon....
COLUMN: Annegreet van Bergen van Bergen over het kunstgebit
Liever een kunstgebit dan een echt gebit, was jarenlang het devies van veel Nederlanders. Tandenpoetsen vonden ze overbodige nieuwlichterij, zo constateert Annegreet van Bergen. Niet Poetsen! anders verdient de tandarts alleen maar langer aan je rottende gebit Nog niet zo lang geleden, in 1981, had meer dan de helft van de...
