Alle artikelen
Thomas More (1478-1535) had geen genade met ‘ketters’. More is bekend als vriend van Erasmus, humanist, staatsman en auteur van zijn nog steeds herdrukte boek Utopia.
In Utopia beschrijft hij een gedroomd politiek systeem dat we nu associëren met een socialistische heilstaat. In 1935 is More door de paus heilig verklaard.
Ook Peter Ackroyd is erg mild voor de man die toch fanatiek heeft meegewerkt om ‘ketters’ op de brandstapel te krijgen. Niet dat de biograaf in alles kritiekloos is. Over Mores biografie van Richard III schrijft hij dat het een prul was, ‘vol vergissingen en omissies’.
Sfeervol en verhelderend
Ackroyd schreef eerder een ‘biografie’ van de stad Londen, en dat is te merken. Sfeervol beschrijft hij het straatleven van het laatmiddeleeuwse Londen en wat de jonge More daar gezien moet hebben. Zoals de fontein in West Chepe, vlak bij zijn ouderlijk huis, waar onthoofdingen en verbrandingen plaatsvonden. More werd geboren een jaar nadat William Caxton het eerste boek in Engeland drukte, en zo maakte hij het begin mee van een ongekende intellectuele revolutie.
In al zijn hoedanigheden was More een formalist, die hiërarchie en wetten respecteerde. Het was dan ook vooral de jurist in hem die protesteerde tegen Luther toen deze begon te preken over de reformatie van het geloof ‘op grond van liefde’ en in het belang van ‘een vrije geest’.
Verhelderend zijn de hoofdstukken waarin More geportretteerd wordt als jurist in het Londense gilde van stoffenhandelaars. Door ook over het toenmalige zakenleven te schrijven, biedt Ackroyd meer dan alleen een biografie van de grote humanist.
De Hunne-kwestie
Voor het overige stelt de biografie toch ietwat teleur. Dat geldt bijvoorbeeld voor Ackroyds behandeling van de kwestie-Hunne.
Er is veel geschreven over de rijke handelaar Richard Hunne, die vanwege een futiliteit na de dood van zijn zoon van ketterij werd verdacht. De man werd in zijn cel vermoord door de secretaris van de bisschop. More wist dat, maar als jurist verdedigde hij het gezag van Kerk en Staat. Deze hypocriete houding vormt een aanloop naar de gruwelijke vervolging van ‘ketters’ waar More zo’n belangrijke rol in speelde. Toch nuanceert Ackroyd Mores handelwijze hierin tot er bijna niets van overblijft.
Klapstuk in deze biografie is zijn Werdegang. More steunde Hendrik VIII in zijn politiek, maar hij protesteerde tegen Hendriks scheiding van Catharina van Aragon. Hij vond dat hiermee het gezag van Rome over de Engelse kerk werd ondermijnd. Toen hij zich bleef verzetten tegen een breuk met Rome werd hij onthoofd.
Hans Renders is directeur van het Biografie Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Biografie Thomas More – Peter Ackroyd
Thomas More (1478-1535) had geen genade met ‘ketters’. More is bekend als vriend van Erasmus, humanist, staatsman en auteur van zijn nog steeds herdrukte boek Utopia. In Utopia beschrijft hij een gedroomd politiek systeem dat we nu associëren met een socialistische heilstaat. In 1935 is More door de paus heilig verklaard. Ook Peter Ackroyd is erg mild...
Drugs in het Derde Rijk – Norman Ohler
Je hoort weleens zeggen dat over de Tweede Wereldoorlog niets nieuws meer te vertellen valt. Alles is onderzocht. Drugs in het Derde Rijk toont op spectaculaire wijze het tegendeel. De Duitse wetenschapsjournalist Norman Ohler geeft een nieuw beeld van de oorlogvoering en ook van de persoon Hitler. Zowel soldaten als Hitler (en...
‘The Black Door: Spies, Secret Intelligence and British Prime Ministers – Rory Cormac en Richard Aldrich
Over de Britse geheime diensten zijn de afgelopen jaren kloeke biografieën verschenen. In dit boek richtten de auteurs hun aandacht op de verhouding tussen Britse premiers en hun geheim agenten. De eerste Britse premier die interesse toonde in spionageactiviteiten was Herbert Asquith. In het eerste decennium van de vorige eeuw zorgden pulpromans over Duitse spionnen...
Het huis van de dood – Daniel Beer
Enkele jaren geleden was tijdens een expositie in de Hermitage in Amsterdam een Russische kerkklok te zien die eind zestiende eeuw de bevolking had opgeroepen in opstand te komen. Als straf was de klok gegeseld, ontdaan van zijn ‘tong’ (= klepel). Ook werd de klok naar Siberië verbannen. Er zijn van die momenten dat je...
FILMRECENSIE: Riphagen
Het ontbreekt in Nederland niet aan speelfilms over Nederlandse verzetshelden, maar Riphagen is de eerste over een gewetenloze oorlogsopportunist. Een verraderlijker collaborateur dan Andries (Dries) Riphagen is moeilijk te vinden. Na een criminele carrière in de jaren dertig in Amsterdam, die hem de bijnaam ‘Al Capone’ opleverde, speelde Riphagen in de oorlog...
MIJN HELD: Taco Dibbits over Marten en Oopjen
Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum, roemt de portretten die Rembrandt in 1634 schilderde van de jonggehuwden Marten en Oopjen. De schilderijen zijn afwisselend te zien in Amsterdam en in het Louvre in Parijs. Waarom noemt u Marten en Oopjen historische helden? ‘Dit pasgehuwde zelfbewuste stel staat symbool voor de glorietijd en de...
Norman Ohler over Drugs in het Derde Rijk
Hoe grootschalig was het drugsgebruik onder Duitse soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog? Was Adolf Hitler een drugsverslaafde? De Duitse wetenschapsjournalist Norman Ohler schrijft hierover in zijn boek Drugs in het Derde Rijk. ‘Morell was ten alle tijde beschikbaar om Hitler verschillende drugs toe te dienen.’ Hoe bent u op het idee gekomen voor dit boek?...
Italiaanse meesters in de keuken
In de vijftiende eeuw zette Italië op vele vlakken de toon in Europa. We kennen allemaal de grote Italiaanse bouwmeesters en kunstenaars die onder invloed van de Renaissance de klassieken deden herleven. Wat minder bekend is dat Italië ook in de keuken een leidende rol had en enkele ‘Italiaanse meesters’ voortbracht die hun weerga in...
Holmes’ bonfire (1666)
Op 20 augustus 1666 branden de Britten het dorp West-Terschelling plat. Een dag eerder hebben ze een grote Nederlandse handelsvloot in vlammen laten opgaan. Holmes’ bonfire heet deze triomf in Engeland, naar de aanstichter Robert Holmes. In de tweede helft van de zeventiende eeuw lopen de spanningen tussen de Engelsen en de...
De Lange Mars van Mao (1935)
Tijdens een helse tocht dwars door China hielden de dappere communisten stand tegen een nationalistische overmacht. Tenminste, zo stelde communistenleider Mao Zedong de beroemde ‘Lange Mars’ graag voor. De werkelijkheid was anders. Hoe word je een succesvol dictator? Natuurlijk moet je een ongekende honger naar macht bezitten, en uiteraard moet je volstrekt gewetenloos en meedogenloos...
De Culturele Revolutie (1966-1968)
Toen de communistische leider Mao Zedong zijn greep op China dreigde te verliezen, bedacht hij een list. In 1966 lanceerde hij de Culturele Revolutie. Dat was in feite een burgeroorlog, waaruit hijzelf als held tevoorschijn kwam. ‘Vandaag ben ik de gelukkigste mens ter wereld. Ik heb onze grote leider voorzitter Mao gezien.’ Tienduizenden Chinese jongeren...
COLUMN: Annegreet van Bergen over de Solex
Voor veel arbeiders was de brommer een tussenstation naar een klein autootje. Ze konden er verder mee reizen. Al was dat hoogst oncomfortabel, constateert Annegreet van Bergen. In groepsverband op een Solex toeren is tegenwoordig een gewild, nostalgisch uitje. Als ik zo’n zwerm ouderwetse brommertjes zie tuffen, heb ik het idee een typisch oud-Nederlands tafereel...
