Alle artikelen
De show van de Amerikaanse zangeres Beyoncé op het Coachella-festival in 2018 bevatte verwijzingen naar beroemde Afrikaanse koninginnen, zoals de Egyptische Nefertiti (veertiende eeuw voor Christus) en Cleopatra (eerste eeuw voor Christus).
Op Radio 1 concludeerde de Vlaamse schrijver Melat G. Nigussie dat dit een trend is in de ‘zwarte’ popmuziek: ‘Van A tot Z was dit concert een viering van de zwarte vrouw, en de zwarte geschiedenis. Beyoncé zegt heel duidelijk: Cleopatra en Nefertiti waren zwarte Afrikaanse vrouwen.’
Meer lezen over Cleopatra? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Anton van Hooff, classicus en schrijver over de Oudheid, reageert: ‘Waarschijnlijk gaan Beyoncés verwijzingen terug op de “theorie” van Black Athena, die in de jaren negentig in de VS opgang maakte. Die wordt nu beschouwd als een moderne mythe om het gekleurde volksdeel aan historisch zelfbewustzijn te helpen: de klassieke cultuur zou haar wortels in Afrika hebben. Nu zijn er zeker al vroeg impulsen vanuit het zeer oude Egypte naar het Egeïsche gebied gegaan, maar dat “alles” daarvandaan komt is een wilde speculatie. Bovendien werd Egypte zeker niet beheerst door negroïde mensen. Die werden als verslagen vijanden en slaven afgebeeld. Het bekende borstbeeld van Nefertiti in Berlijn toont zeker geen vertegenwoordigster van de zwarte Afrikaanse bevolking. Nog minder geldt dat voor Cleopatra. Ze heeft de markante neus van de Ptolemaeën, die net als de Habsburgse kinnebak het gevolg is van inteelt: de koningsfamilie stamde uit Macedonië en hield vast aan de “raszuiverheid” die hen verhief boven de inheemse Egyptenaren.’
Wat was de huidskleur van Cleopatra?
Egypte is woedend omdat Netflix Cleopatra in een nieuw docudrama voorstelt als een zwarte vrouw. De theorie dat de Egyptische beschaving teruggaat tot die van Afrika kwam in de jaren 90 opzetten.
Sylvana Simons over haar historische held Anton de Kom
Sylvana Simons is oprichter en lijsttrekker van BIJ1. Zij bewondert de Surinamer Anton de Kom, antikoloniaal geschiedschrijver, mensenrechtenactivist en verzetsstrijder, om zijn strijdlust en vermogen om ver vooruit te kijken. Hoe maakte u kennis met Anton de Kom? ‘Mijn ouders hadden het thuis geregeld over Anton de Kom (1898-1945). Ik wist dat hij de auteur...
Film: My Generation
Nostalgische documentaire over ‘swinging Londen’ People try to put us down (talkin’ ’bout my generation). Wie deze regels niet kent, heeft de jaren zestig niet meegemaakt. Ze komen uit het nummer ‘My Generation’, waarmee The Who in 1965 de oudere generatie de stuipen op het lijf joeg. Het nummer bezingt de jonge generatie, die geen...
Galicische wetten – Philippe Sands
Geen vergelding, maar rechtvaardigheid De jurist Philippe Sands is one of the good guys, zoals je die doorgaans alleen in films ziet. Zo iemand die foute regimes voor het gerecht sleept, die zich juridisch inzet voor de naleving van mensenrechten, die zelfs tegen zijn eigen regering opstaat als de wet niet nageleefd wordt. Met dit...
The Marshall Plan – Benn Steil
Marshallplan vooral van psychologisch belang Het is goed dat we ons af en toe herinneren dat de Verenigde Staten tussen 1948 en 1952 ruim 13 miljard dollar in de Europese economie pompten. Naar hedendaagse valuta en bevolkingsomvang omgerekend is dat 800 miljard dollar. Het motief was echter niet zozeer humanitair en ook niet economisch. De...
Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland – Piet de Rooy
Steeds moet het onderwijs op de schop Tot 1800 was het Nederlandse onderwijs een onsamenhangend allegaartje van scholen met elk een eigen aanpak. Maar in de loop van de negentiende eeuw veranderde dat. De overheid begon zich met het onderwijs te bemoeien en eisen te stellen. Ondertussen dachten pedagogen na over de manier waarop de...
De jaren zestig – Geert Buelens
Een genuanceerd portret van de sixties Ben je vóór of tegen de jaren zestig? Uiteraard is het een krankzinnige vraag – hoe kun je voor- of tegenstander zijn van een bepaalde periode? Toch sluimert die onder menig maatschappelijk debat. Velen zien ‘de jaren zestig’ nog altijd als een hoopvol decennium vol nobele idealen, waarin een...
Rijk dankzij het bruine goud
Eeuwenlang stookte Nederland turf, een makkelijk te winnen brandstof. Deze goedkope energiebron gaf ons land volgens Annegreet van Bergen een belangrijke voorsprong op de buurlanden. De krantenkoppen logen er niet om: ‘Gasproductie naar nul,’ ‘Gaskraan Groningen uiterlijk in 2030 dicht’. Wat nog maar kortgeleden ondenkbaar werd geacht, lijkt nu onafwendbaar. Vanwege bodemverzakkingen en aardbevingen in...
Voorpublicatie: De jeugd van Johan Rudolf Thorbecke – Remieg Aerts
De grote liberale politicus Johan Rudolf Thorbecke was als jongen al opvallend intelligent. Zijn vader Frederik besloot zijn kaarten te zetten op de carrière van deze zoon. ‘Gij kunt de eerste geleerde van de familie worden.’ Na een bestaan als tabaksfabrikant slaagde Frederik Thorbecke er niet in een nieuwe bron van inkomsten te vinden. Hij...
‘Verzetsmythe over Wilhelmina ontzenuwd’
De recente biografie Wilhelmina. Mythe, fictie en werkelijkheid van Gerard Aalders heeft tot discussie geleid over het gedrag van de koningin tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aalders maakt korte metten met het verhaal dat Wilhelmina vanuit Londen een rol speelde voor het Nederlands verzet. Sterker nog: hij meent dat haar optreden vooral contraproductief was, en zelfs...
Nederland wilde paniek en stigmatisering rond aids voorkomen
Het aidsfonds luidt de noodklok over het aantal hiv-besmettingen bij jonge mannen. Toen de ziekte zich begin jaren tachtig snel verspreidde, bracht een besmetting veel schrik en schaamte met zich mee. Ondanks de paniek probeerde Nederland de rust te bewaren.
Nederland was in de Gouden Eeuw al zuivelland
De reputatie van Nederland als zuivelland is grotendeels ontstaan in de zeventiende eeuw. De grote melkplas die Nederland in de Gouden Eeuw rijk was werd verwerkt tot boter en kaas. De Hollandse kaasplank van tegenwoordig verschilt nauwelijks van die van vierhonderd jaar geleden. De schilderijen uit de Gouden Eeuw met stapels kazen en bordjes met...
