Alle artikelen
De Middellandse Zee moest veilig worden, vonden Europese mogendheden begin negentiende eeuw. Daarom gebruikten ze veel geweld en zetten ze de politieke inrichting van de regio op zijn kop.
Na de napoleontische oorlogen raakten Europese leiders in de ban van veiligheidsdenken. Niet alleen de eigen landen, maar ook de Middellandse Zee – waar schepen uit heel Europa voeren – moest veilig worden. Er diende een einde komen te komen aan de roofpraktijken van ‘Barbarijse kapers’.
Die kapers, afkomstig uit de staten Algiers, Tunis en Tripoli, hadden toestemming van hun heersers om in oorlogstijd vijandige schepen te overvallen. Dat deden ze al eeuwenlang, en al die tijd hadden Europeanen dat normaal gevonden: ze zagen de kapers als onderdeel van de militaire macht van de Noord-Afrikaanse staten. Rond 1815 veranderde dat. De Europeanen begonnen de kapers te zien als ordinaire piraten, die eerlijke handel belemmerden en tot de orde moesten worden geroepen. Om de wateren veilig te maken vonden ze militair ingrijpen geoorloofd.
Zo bombardeerden Nederlanders en Britten samen het ‘kapersnest’ Algiers. Op hun beurt vielen de Fransen omwille van de veiligheid op zee deze stad binnen en maakten het huidige Algerije vanaf 1830 tot een kolonie. Het imperialisme in deze periode was dus voor een belangrijk deel gebaseerd op veiligheidsdenken.
Bron: Erik de Lange, Menacing Tides Security, Piracy and Empire in the Nineteenth-Century Mediterranean. Proefschrift Universiteit Utrecht.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Europese aanval op kapers
De EU wil oorlogsschepen naar de Rode Zee sturen om vrachtschepen te beschermen tegen aanvallen van Houthi-rebellen. Begin negentiende eeuw vonden Europese mogendheden dat er een einde moest komen aan de roofpraktijken van ‘Barbarijse kapers’ in de Middellandse Zee. Om dat te bereiken gebruikten ze veel geweld en zetten ze de politieke inrichting van de regio op zijn kop.
Samen tegen de anarchisten
Uit angst voor anarchisten begonnen Europese politiediensten eind negentiende eeuw internationaal samen te werken. Het effect is nog steeds merkbaar. Op 10 september 1898 stierf de Oostenrijkse keizerin Elisabeth – beter bekend als Sisi – nadat een anarchist haar met een scherpe vijl had gestoken. Europa was geschokt door de aanval, ook...
Woede over Spaanse verkleedpartij
Het Antwerpse college heeft met verontwaardiging gereageerd op een feestelijke herdenking in Madrid. Spaanse mannen hadden zich uitgedost als zestiende-eeuwse soldaten, die in 1576 met veel geweld huishielden in de Scheldestad. Op 31 januari stond de Plaza de Villa in Madrid in het teken van de Tercios de Flandes, militaire formaties uit...
Titanic Onderwerp van rechtszaak
Ruim een eeuw nadat hij zonk, is de Titanic onderwerp van een rechtszaak. Die draait om een kleine duikboot die afgelopen zomer tegen het wrak botste. Volgens het Britse bedrijf EYOS Expeditions, dat de tocht met de duikboot ondernam, ging het om een bescheiden botsing. Maar RMS Titanic, de onderneming die het alleenrecht heeft om...
Geen grappen over het lam
Op Twitter maken mensen zich vrolijk over het nieuwe uiterlijk van Het Lam Gods van Jan van Eyck. De restaurator vindt de grappen respectloos. Hij lijkt op Zoolander uit de gelijknamige komische film. Of op de bol-ogige acteur Steve Buscemi. Of hij is net zo mishandeld als het Spaanse Christus-fresco dat een...
Monumenten niet langer beschermd
De Zuid-Hollandse gemeente Kaag en Braassem schrapt haar lijst met 97 gemeentelijke monumenten en vervangt deze door ‘karakteristieke panden’. Het besluit is genomen om de regeldruk voor eigenaren bij bouwwerkzaamheden te verlichten. Voor karakteristieke panden gelden dezelfde bouweisen als voor niet-monumentale gebouwen, behalve dat er een vergunning nodig is bij onomkeerbare ingrepen, zoals (gedeeltelijke) sloop....
Stelling: de vaste baan
In de ‘stelling’ reageert een vast panel van historici op een actuele gebeurtenis. Martin Sommer: ‘Strikt genomen is de vaste baan, met alles erop en eraan, inderdaad een historische uitzondering. De achturige werkdag, een fatsoenlijk pensioen en een cao: het zijn allemaal vruchten van de vakbondsstrijd die nu bezig zijn te verkruimelen....
Heerschappij. Hoe het christendom het Westen vormde – Tom Holland
De Britse schrijver Tom Holland formuleert de onderzoeksvraag in Heerschappij. Hoe het christendom het Westen vormde zo: ‘Hoe kon een cultus die geïnspireerd is op de executie van een obscure misdadiger in een lang vervlogen keizerrijk zo’n transformerende en voortdurende invloed uitoefenen op de wereld?’ Ja, hij bedoelt Jezus. Daarvoor heeft hij de lezer vergast...
D.F. Malan. Profeet van de apartheid – Lindie Koorts
Veel Nederlanders hebben een beeld bij de apartheid, maar wie kent haar oorsprong? Uitgeverij Noordhoek voorziet in een behoefte door het werk van de Zuid-Afrikaanse biograaf Lindie Koorts over de eerste apartheidspremier Daniël François Malan (1874-1959) in het Nederlands uit te geven. Zij laat je kennismaken met de mentale wereld van de Afrikaners in de...
Eens ging de zee hier tekeer – Eva Vriend
De Amerikaanse historicus Barbara Tuchman heeft de afsluiting van de Zuiderzee ooit een van ‘mankind’s better moments’ genoemd: ‘Tegenwoordig is de Afsluitdijk een normale doorgaande weg. Rijd eroverheen, en je voelt je eventjes vervuld van optimisme over de mensheid.’ Maar toen het laatste gat in de dijk gesloten werd, op 28 mei 1932, hingen op...
Oefeningen in genot – Herman Pleij
Er schijnen nogal wat Nederlanders te zijn die met hun vingers in hun oren achter de bank springen zodra Maarten van Rossem op de buis verschijnt. En ik ken ook mensen die gillend wegzappen wanneer Herman Pleij aanschuift in een talkshow, of daar zelfs op tafel klautert. Waar sommigen allergisch zijn voor nurks realisme, moeten...
Film: Scandalous. The Untold Story of the National Enquirer (documentaire)
Dat Britse tabloids meedogenloos zijn, was de afgelopen maanden weer eens te zien aan hun behandeling van prins Harry en Meghan Markle. Niet alleen schrijven deze kranten mensen kapot, maar ze hebben ook een grote politieke invloed. Het Amerikaanse evenbeeld van de Britse tabloids is The National Enquirer. De documentaire Scandalous: The Untold Story of...
