Alle artikelen
Frankrijk heeft een naam hoog te houden op het gebied van studies over de mens en zijn natuurlijke omgeving. Het werk van Annales-historici Braudel (La Méditerranée, 1946) en Le Roy Ladurie (Histoire du climat depuis l’an mil, 1967) is genoegzaam bekend. Veelgeprezen zijn ook Le contrat naturel (1990) van filosoof Michel Serres en Où atterrir? (2017) van socioloog Bruno Latour.
In dit rijtje past ook het werk van Pierre Charbonnier. De analyses van deze jonge filosoof situeren zich op het snijvlak van klimaatverandering en politieke ecologie. In een eerder boek, La fin d’un grand partage (2015), analyseerde hij de dynamische relatie tussen mens en natuur. Wetenschap ligt bij Charbonnier in het verlengde van een geëngageerde houding; hij pleit voor waarachtige groene politiek, die alleen kansrijk is als diverse linkse partijen hun krachten bundelen. Deze dubbele agenda blijkt ook uit zijn meest recente publicatie getiteld Abondance et liberté. In plaats van – heel klassiek – denken over milieu in bestaande politieke ideologieën te analyseren draait Charbonnier het om: hoe de relatie tussen mens en natuur aan de basis ligt van elk modern politiek denken over de organisatie en inrichting van de maatschappij.
Charbonniers historisch-filosofische overdenkingen bieden volop munitie voor vigerende discussies in Nederland. Evenals het werk van zijn hierboven genoemde Franse voorgangers en collega’s verdienen Charbonniers prikkelende analyses een vertaling.
Niek Pas is Frankrijk-specialist aan de UvA.
Abondance et liberté. Une histoire environnementale des idées politiques. Pierre Charbonnier, 464 p. La Découverte, € 24,-
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Abondance et liberté – Pierre Charbonnier
Frankrijk heeft een naam hoog te houden op het gebied van studies over de mens en zijn natuurlijke omgeving. Het werk van Annales-historici Braudel (La Méditerranée, 1946) en Le Roy Ladurie (Histoire du climat depuis l’an mil, 1967) is genoegzaam bekend. Veelgeprezen zijn ook Le contrat naturel (1990) van filosoof Michel Serres en Où atterrir?...
Schoonheidswedstrijd voor ‘Noordse’ mensen
Duitse aanhangers van eugenetische rassenwetenschap organiseerden in de jaren 1926-1934 schoonheidswedstrijden om te bepalen wie het mooiste ‘Noordse’ hoofd had. Daarmee betrokken ze een breed publiek bij hun theorieën. Oproepen voor de wedstrijden stonden in het tijdschrift Volk und Rasse, dat een maandelijkse oplage had van 3000 exemplaren. Deelnemers leverden portretten (en eventueel stambomen) aan,...
Een weldadig kopje thee
Mierzoete thee hield arbeiders tijdens de Industriële Revolutie op de been. Maar dat niet alleen. Thee zorgde ook voor belangrijke innovaties, zo constateert Annegreet van Bergen. Thee is een van de koloniale producten die het aanzicht van de wereld hebben veranderd. Net als koffie, cacao, suiker en tabak was thee in de zeventiende eeuw spiksplinternieuw...
Trump is een tweede Andrew Jackson
Sinds zijn aantreden hebben bewonderaars en critici Donald Trump vergeleken met de zevende president van de VS, Andrew Jackson. Nu Trump zich keert tegen stemmen per post bij de presidentsverkiezingen in november, klinkt de vergelijking weer vaak. ‘Een geweldige figuur in de Amerikaanse geschiedenis, op zoveel manieren heel uniek’ – met die woorden duidde Trumps...
#Blackartsmatter
Tijdens de antiracismedemonstraties van afgelopen zomer zwol de roep om teruggave van Afrikaanse kunst aan. Onder de hashtag #BlackArtsMatter en leuzen als ‘Houdt u niet van plunderen? Dan zult u het British Museum haten’ vroegen activisten aandacht voor een al lang lopend debat over restitutie van kunst aan Afrikaanse landen. Dat debat heeft volgens hen...
Alfred Nobel – Ingrid Carlberg
Op 63-jarige leeftijd betrad de Zweedse uitvinder Alfred Nobel (1833-1896) de eeuwige jachtvelden. Een hersenbloeding werd de chemicus fataal. Vrijwel direct daarna gonsde het in de kranten: wie krijgt de enorme erfenis? Getrouwd was hij niet en van kinderen was geen sprake. De man leefde alleen en stierf alleen. Enkele neven en nichten rekenden zich...
‘De NAVO mist een supermacht die de kemphanen uit elkaar houdt’
Met spierballenvertoon en dreigende oorlogstaal ruziën Turkije en Griekenland over economische grenzen in de Middellandse Zee. Historicus Erik-Jan Zürcher en Clingendael-onderzoeker Ko Colijn duiden de historische wortels van het conflict. ‘Het wegvallen van de Verenigde Staten als beschermheer heeft de bezweringsrol van de NAVO ernstig aangetast.’ ‘Dit is met vuur spelen,’ waarschuwde de Duitse minister...
De ondergang van Soetan Sjahrir
Hij was gematigd, progressief en had niet gecollaboreerd met de Japanners. Soetan Sjahrir leek de ideale man om Indonesië na de onafhankelijkheid te leiden. Maar na een korte periode als premier en minister belandde hij op een zijspoor. Radicale tegenstanders namen het roer over. Toen op 17 augustus 1945, twee dagen na de capitulatie van...
Crystal meth moest soldaten scherp houden
Crystal meth kwam een eeuw geleden op de markt om militairen beter te laten vechten. Het verbetert de concentratie en onderdrukt vermoeidheid. Daarmee behoort het tot een lange rij drugs die de prestaties op het slagveld moeten aanjagen. Op 1 juli 2020 deed de Italiaanse politie in de havenstad Salerno een opvallende vondst. In drie...
De Grootste Wetgever
De basis van ons rechtssysteem ligt in het Romeinse recht. Nog steeds leren rechtenstudenten over deze erfenis van het oude Rome en elke keer dat een jurist naar een wetboek grijpt, is hij schatplichtig aan de Romeinse keizers. Dat geldt voor één keizer in het bijzonder: Justinianus I. In 528 stond keizer Justinianus voor de...
Britten en Fransen bouwden een tunnel onder de slotgracht
Dertig jaar geleden openden Frankrijk en Engeland de Kanaaltunnel. Anderhalve eeuw hielden de Engelsen de aanleg tegen. Ze vreesden een vijandige invasie via de onderaardse gang.
Verheffen en neersabelen
De inheemse bevolking van Nederlands-Indië opvoeden tot zelfstandigheid – dat werd aan het begin van de twintigste eeuw het doel van de koloniale politiek. Een jonge Indonesische voorhoede pakte de nieuw geboden kansen gretig aan. Maar toen vonden de Nederlanders het opeens te snel gaan. Een confrontatie kon niet uitblijven. De Javaanse ambtenaar geloofde zijn...
