Alle artikelen
Maria Musch had talent voor zaken. Na de dood van haar man in 1610 zette ze met succes zijn rederij voort. En lef had ze ook, want niet lang daarna investeerde ze in de Kleine Noordse Compagnie, die zich bezighield met de walvisvaart – een riskante bedrijfstak.
De westelijke inham van het Noorse eiland Jan Mayen heet de Maria Musch-baai, in het Noors: de Maria Muschbukta. Het is de enige locatie in het poolgebied die naar een vrouw is vernoemd. Maar in eigen land herinnert bijna vier eeuwen na haar dood nog weinig aan de succesvolle Rotterdamse Maria Cornelisdochter Musch (1571-1635). Ze wordt hoogstens genoemd als moeder van de corrupte griffier van de Staten-Generaal, Cornelis Musch. Voor zover bekend bestaat er geen portret van haar. Zelfs van het kapitale dubbele koopmanshuis aan het Haringvliet ‘De Moerinne’, dat ze met haar echtgenoot Jan Jacobszoon Musch en kinderen bewoonde, bestaat geen enkele afbeelding. Het pand zelf is al eeuwenlang verdwenen.
Maria’s naam duikt wel veelvuldig op in talloze notariële akten, waaruit blijkt dat ze vele handelsactiviteiten heeft ontplooid. Veruit de meest gedurfde was haar participatie in de Kleine Noordse Compagnie, die door een paar Rotterdamse reders werd opgericht in 1616 en was gericht op de walvisvangst rondom Jan Mayen. Dit eiland was twee jaar eerder ontdekt tijdens een Nederlandse expeditiereis en werd door de beroemde cartograaf Willem Blaeu in 1620 als ‘Jan Meys Hoeck’ op de kaart gezet, genoemd naar de Noord-Hollandse kapitein Jan Jacobszoon May.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Musch was vanaf de start betrokken bij de compagnie en nam 25 procent van de kosten voor haar rekening. In het eerste jaar voeren vijf schepen namens het samenwerkingsverband vanuit Delfshaven en Rotterdam naar Jan Mayen; één schip was door haar uitgerust. Doel was de vangst van de reusachtige Groenlandse walvis, commercieel interessant met name vanwege de walvistraan, een gewild product, dat wegens de schaarste aan olie en vetten werd gebruikt om zeep, schoenen en touw te maken. Later werden ook de baleinen van het dier verwerkt, onder meer tot schilderijlijsten en korsetten.
De zeventiende-eeuwse weduwe Maria Musch werd rijk van de walvisjacht
Maria Musch had talent voor zaken. Na de dood van haar man in 1610 zette ze met succes zijn rederij voort. En lef had ze ook, want niet lang daarna investeerde ze in de Kleine Noordse Compagnie, die zich bezighield met de walvisvaart – een riskante bedrijfstak. De westelijke inham van het Noorse eiland Jan...
Duurzame vrede in Europa
De twee Duitslanden wilden hereniging, maar de andere landen dachten met schrik aan het verleden.
Een tehuis voor leprozen: de levende doden
Leprozen golden in de Middeleeuwen als de belichaming van het kwaad. God had hen niet voor niets gestraft met vreselijke misvormingen.
Karel van het Reve
Tegenwoordig is Karel van het Reve, die 100 jaar geleden werd geboren, vooral bekend vanwege zijn geestige essays. Maar hij was ook de man die in de jaren zestig Russische dissidenten op de kaart zette. Hij behaalde als journalist een wereldprimeur toen hij een artikel van de tegendraadse atoomgeleerde Andrej Sacharov naar het Westen wist...
Cynthia McLeod: ‘Slavernij was niet zwart-wit’
De Surinaamse schrijver Cynthia McLeod probeert al 35 jaar lang de publieke kennis over het slavernijverleden in Suriname en Nederland bij te spijkeren. Tevreden is ze nog niet, vertelt ze.
Verdediger van het Perzische Rijk
Op het eerste gezicht leek de onrust in het westen van het Perzische Rijk niet zo bedreigend. De koning van het bescheiden Macedonië was er binnengevallen. Vervelend, maar de machtige Perzische ‘koning der koningen’ Darius III dacht dat hij zo’n situatie best aankon. Dat was een dramatische vergissing. Het rommelde in 333 v.Chr. aan de...
‘Alle Makken zijn over die uitgesleten trap gesjouwd’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand schrijver Geert Mak, die dat ontelbare malen...
Het zweetbandje van Nena
Volgens mijn duikhorloge zit ik op tien meter diepte. Locatie: de zeebodem voor een populaire Zeeuwse badplaats. De lichtbundel van mijn lamp vangt een plastic ijslepeltje. Verderop ligt een haring van een windscherm. Dit is overduidelijk ooit een stuk strand geweest. Maar het is een brokje roest dat me heel nauwkeurig in staat stelt te...
Is een terrorist een goede bron?
‘Maar je weet toch dat ze liegen?’ Of iets vriendelijker geformuleerd: ‘Hoe kun je nu je boek baseren op interviews met terroristen? Die vertellen toch niet de waarheid?’ Dat zijn vragen die ik de afgelopen dagen op me afgevuurd kreeg na de verschijning van mijn boek Radicale verlossing. Wat terroristen geloven. Het is een vraag...
Colijns minderheidskabinet werd meteen weer weggestuurd
D66, CDA en VVD willen een minderheidskabinet vormen. Op 23 februari hopen beoogd premier Rob Jetten en zijn ploeg op het bordes te staan. In 1939 wilde Hendrikus Colijn het ook met een minderheid proberen. Maar de Tweede Kamer bracht zijn vijfde kabinet al na een paar dagen ten val, vertelt Colijns biograaf Herman Langeveld....
Op Nederlandse bodem was niet iedereen vrij
In de Nederlandse Republiek bestond in de achttiende eeuw geen slavernij, zo bepaalde het gewoonterecht. In de koloniën werkten mensen als slaven, maar wie voet op Nederlandse bodem zette, zou automatisch vrij zijn. In de praktijk lag de zaak een stuk lastiger. In tijdschrift BMGN vertelt rechtshistoricus Tim van Polanen het verhaal van slaaf Claas,...
Aan ‘deepfake’ kleven risico’s
Dankzij kunstmatige intelligentie kunnen websitebezoekers sinds kort historische beelden tot leven wekken. Foto’s van overleden voorouders worden geanimeerd, maar ook historische beroemdheden als Anne Frank komen plotseling in beweging. Nieuwe technieken als deepfake maken het verleden toegankelijker voor een groot publiek, maar brengen ook risico’s met zich mee. Onder het motto ‘Deep Nostalgia’ lieten al...
