Alle artikelen
Het is maandag, tijd voor college, en al 250 dagen geleden dat ik mijn studenten echt heb gezien. Mijn grote hoorcolleges eigentijdse geschiedenis en contemporary history moet ik doen zonder de spanning van de grote collegezaal op de Uithof. Elk jaar moet ik weer door wat zenuwen heen trappen als ik op de fiets naar de Uithof rijd, in mijn hoofd nog even de structuur van het college repeterend.
Als ik dan die muur van honderden studenten voor me zie, en hun verwachting voel, is het een van de hoogtepunten van het jaar. Ook omdat het elk jaar weer een andere groep studenten is. Eerst in het Nederlands, zo’n 300 studenten; daarna hetzelfde college in het Engels, zo’n 120 studenten. De Engelse groep is groeiend, zelfs in coronatijd. Dat levert dikwijls zeer diverse commentaren en kritieken op. De ene keer willen ze meer buiten-Europese perspectieven op de Eerste, de Tweede en de Koude Oorlog. De andere keer doet een groepje hun beklag dat het college te rechts of juist te links is. Zolang die klachten van beide kanten komen, zitten we nog goed. Vorig jaar was er één student die vond dat ik ten onrechte Hitler en Stalin als dictator ‘wegzette’, en dat toch tenminste dan ook met Churchill had moeten doen.
Dit jaar is het toch anders. Ik fiets wel naar de Uithof, om tenminste niet vanuit mijn zolderkamer, maar vanuit een goede opnamestudio college te geven. Maar de studenten zie ik niet. Die moeten hun camera uitzetten, want anders trekt internet het niet.
Toch kwamen er gelukkig nog wel per mail en in de vragenkwartiertjes studenten op de lijn. De allermooiste reactie kwam deze week van een Italiaanse studente, Allegra. Ze stuurde me wat vragen over het college, en daarbij enkele foto’s van kroonprins Umberto (de latere Umberto II) van Italië met zijn adjudant, generaal Paolo Salvadori. ‘Dat was mijn opa,’ schreef ze. Haar grootvader werd in 1910 geboren, klom op tot generaal bij de luchtmacht en werd door Umberto tot adjudant benoemd.
Met kroonprins Umberto had Salvadori zelfs bij Hitler op het Adelaarsnest geluncht, ergens in 1937-1938, waar hij naast Göring had gezeten. ‘Als wij Europa domineren, hoeft Italië niets te vrezen,’ had Hitler tegen Umberto gezegd. ‘Jullie prachtige landje hoeft zich alleen om de vakantiegangers te bekommeren. Wij doen de rest.’ Wel vond Hitler dat Umberto zijn adjudant, generaal Salvadori, moest ontslaan; die was immers Joods. Maar Umberto dacht er niet aan.
Paolo Salvadori werd 93 en gaf de verhalen aan zijn kleindochter mee, die na een carrière als politica inmiddels in Utrecht geschiedenis studeert. Maar veel les over de twintigste eeuw hoeft ze niet meer te hebben. Haar grootvader was immers die eeuw.
Met dank aan Allegra Salvadori.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De student en haar opa
Het is maandag, tijd voor college, en al 250 dagen geleden dat ik mijn studenten echt heb gezien. Mijn grote hoorcolleges eigentijdse geschiedenis en contemporary history moet ik doen zonder de spanning van de grote collegezaal op de Uithof. Elk jaar moet ik weer door wat zenuwen heen trappen als ik op de fiets naar...
De verlichte middeleeuwen – Seb Falk
Ze bedachten een astrolabium, een mechanische klok en een equatorium. Hoezo waren de middeleeuwers primitief? In een diepgravende studie over de middeleeuwse natuurwetenschappen laat Seb Falk zien dat van onderontwikkeling geen sprake was. Na de onvergelijkelijke Dante Alighieri is Richard van Wallingford (1292-1336) waarschijnlijk mijn favoriete middeleeuwer. Voor zover we weten was Richard geen dichter,...
Jonathan Israel: ‘We mogen de grootse prestaties uit de Gouden Eeuw niet uit het oog verliezen’
In 1995 publiceerde Jonathan Israel De Republiek. 1477-1806. Het werd bejubeld als een nieuw standaardwerk over de Nederlandse vormingsgeschiedenis. Een kwart eeuw later is de Britse historicus nog altijd gefascineerd door de Gouden Eeuw. ‘Hedendaagse debatten over tolerantie raken de kern van de Nederlandse identiteit. Het is jullie erfenis.’ Via een videoverbinding krijgt Israel de...
De besmette medailles van Rie Mastenbroek
De Olympische Spelen van 1936 in Berlijn werden door de nazi’s ingezet als propagandamiddel. Sporters die actief waren op de ‘Spelen van Hitler’ kregen daar later kritiek op. Zo ook Rie Mastenbroek, de Nederlandse zwemster die vier medailles binnensleepte, maar voortaan altijd geassocieerd werd met het Duitse regime.
Rusland vecht met bommen en soundbytes
De AIVD ontmaskerde in 2020 twee Russische spionnen die als diplomaat aan gevoelige informatie probeerden te komen van Nederlandse bedrijven en instellingen. Rusland ontkent alles, en dat is volgens Han Bouwmeester een typische tactiek van het Kremlin. Hij schreef zijn proefschrift over de manieren waarop Rusland misleiding inzet om zijn tegenstanders te destabiliseren. ‘We moeten...
Hoe de voorgeschiedenis van het Deltaplan verdween
Op 2 november heeft de minister de Kamervragen beantwoord van het Kamerlid Rutger Schonis (D66) over het verdwijnen van de voorgeschiedenis van de Deltaplan. Zij heeft geantwoord dat dit belangrijke erfgoed grotendeels is behouden. Volgens biograaf Van der Ham blijkt uit het antwoord dat de minister van de lotgevallen van de zogenaamde ‘Kast van Veen’...
‘Zelfs de stoerste soldaten breken bij het juiste lied’
Van propagandamiddel tot onuitputtelijke bron van troost: muziek speelde een vitale rol in de Tweede Wereldoorlog.
Symbool van schande
Huis Doorn is een museum waar de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog voortleeft. Historicus Beatrice de Graaf staat stil bij een keizerlijke vork uit dat museum. Zij denkt dat keizer Wilhelms verlamming en minderwaardigheidscomplex bijdroegen aan zijn oorlogszucht. ‘Deze vork is speciaal voor Wilhelm II gemaakt. Eén zijde is scherp geslepen, zodat het ding tevens...
‘Johan de Witt maakte van een klein land een supermacht’
Jean-Marc van Tol verzorgt de illustraties in de bloemlezing Johan de Witt en Frankrijk. ‘Frankrijk speelde een leidende rol in het beleid van Johan de Witt’.
De onmogelijke missie van Maarten Tromp
Het Nederlandse fregat Tromp wordt een NAVO-vlaggenschip. Het is vernoemd naar de man die aan het eind van de Tachtigjarige Oorlog de leiding kreeg over de kleine oorlogsvloot van de Republiek.
Prisoners of History – Keith Lowe
‘Geschiedenis is een gevangenis waaruit niemand kan ontsnappen.’ Dat is de sombere boodschap van Keith Lowe (50), een Britse historicus die zich heeft gespecialiseerd in de Tweede Wereldoorlog en zijn nagalm in hedendaagse cultuur. Hoe graag we soms ook een streep onder het verleden zouden trekken en met een schone lei beginnen, de geesten van...
Wolfstijd – Harald Jähner
Jähner vindt dat de “vergeten jaren” van 1945 tot en met 1955 meer aandacht verdienen. Dit waren immers de jaren waarin Duitsland na een verloren oorlog de samenleving weer op de rails moest krijgen. Typerend voor de chaos in mei 1945 is dat meer dan de helft van de mensen in Duitsland niet waren waar...
