Alle artikelen
Prins Bernhard riep tegengestelde reacties op. Sommigen liepen met hem weg, anderen zagen in hem een opportunistische oplichter. Dik van der Meulen beschrijft het oorlogsverleden van de prins en komt tot een afgewogen oordeel.
Voor veel Nederlanders die de Tweede Wereldoorlog hadden meegemaakt was prins Bernhard (1911-2004) een held. Hij had niet alleen het Oranjehuis voor uitsterven behoed, maar was in de oorlog ook uitgesproken ‘goed’ geweest en gold als symbool van ‘het verzet’. En tegen het einde van zijn lange leven zagen vooral jongeren hem als een charmante levensgenieter, die heel anders leek dan zijn nogal vormelijke oudste dochter. De openhartige interviews die na zijn dood werden gepubliceerd maakten hem nog populairder.
Toch was er ook vaak kritiek. Vooral nadat in 1976 bekend was geworden dat hij steekpenningen had aangenomen van vliegtuigfabrikant Lockheed verschenen er steeds meer publicaties die hem afschilderden als een gewetenloze opportunist, iemand die nooit echt afstand had genomen van het nazisme, een geldwolf en een oplichter, een schuinsmarcheerder die zijn echtgenote onophoudelijk bedroog. Tussen hagiografie en requisitoir leek weinig ruimte te zitten.
Het is daarom prettig dat Dik van der Meulen in zijn boek over het oorlogsverleden van Bernhard niet alleen de resultaten van zijn onderzoek presenteert, maar dat hij dat ook onderkoeld doet. Kalm en bedaard contrasteert hij de verhalen die Bernhard en diens bewonderaars jarenlang hebben opgehangen met wat de bronnen ons vertellen. Hieruit wordt duidelijk dat de prins niet alleen een opportunist was, maar ook iemand met een enorme geldingsdrang, die dikwijls niet goed nadacht voordat hij een beslissing nam en als er iets misging de schuld afschoof.
Waar andere auteurs soms met schuim om de mond schreven over Bernhards opschepperij, noteert Van der Meulen droogjes: ‘Zoals vaker het geval was maakte hij het mooier dan het was’, of: ‘Het was niet precies zoals anderen erop terugblikten.’ Ook over Bernhards ‘buitenechtelijke bewegingen’ schrijft hij rustig. Tegelijkertijd ontrafelt hij de vele mythes die rond Bernhard hangen, zoals de zogenoemde ‘stadhoudersbrief’, waarin de prins in 1942 zijn diensten aan Hitler zou hebben aangeboden, of zijn verantwoordelijkheid voor het mislukken van Operatie Market Garden.
Van der Meulen stelt dat Bernhard niet de duistere schurk was die sommigen in hem zagen, maar dat hij allesbehalve de held was die sommigen in hem wilden zien.
Bernhards oorlog. Het leven van een prins in ballingschap
Dik van der Meulen
320 p. Querido, € 24,99
Bestel bij Libris
Bernhard: geen schurk, maar ook geen held
Prins Bernhard riep tegengestelde reacties op. Sommigen liepen met hem weg, anderen zagen in hem een opportunistische oplichter.
Alle kennis kwam samen in Leiden
De universiteit van Leiden trok in de zestiende eeuw veel creatieve geesten en hielp bij de wederopbouw van de stad.
Turkije in tweestrijd: islamitisch of seculier?
Er is een tweede ronde nodig om de Turkse presidentsverkiezingen te beslissen. Het land zwalkt al een eeuw tussen vernieuwing en traditie.
Vegetariër in de negentiende eeuw: een menu zonder dierenleed
Steeds meer gemeentes verbieden vleesreclames in bushokjes. In de loop van de negentiende eeuw kregen politici, activisten en schrijvers oog voor dieren als ‘broeders’ van de mensheid.
De mythe van Colditz ontzenuwd
De tv-serie Colditz schetste in de jaren zeventig een heroïsch beeld van Britten in een Duitse gevangenis. Volgens Ben Macintyre was de werkelijkheid anders.
Amerikaanse leveranties hielpen Russen om Hitler te verslaan
De VS geven Oekraïne toestemming om hun langeafstandsraketten te gebruiken in Rusland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zorgde Washington voor militaire leveranties aan de geallieerden.
Koning bepaalt wie zijn archief mag zien
Wie hebben er toegang tot het archief van de Oranjes? Die vraag is weer actueel nu er een onderzoek komt naar de rol van het koningshuis in het koloniaal verleden.
Oorlog zonder einde
Beatrice de Graaf vraagt zich af hoe je weet wanneer je een oorlog moet beginnen. 'De oorlogen van nu worden voor een groot deel aan het thuisfront gestreden.'
Els Kloek: ‘Voor een megaproject als het Vrouwenlexicon moet je een beetje getikt zijn’
Els Kloek stopt met het Digitaal Vrouwenlexicon met biografieën van opmerkelijke Nederlandse vrouwen. ‘Ik heb geprobeerd te morrelen aan de wetten van historische roem.’
‘Familie is ons laatste toevluchtsoord’
In zijn nieuwste boek behandelt Simon Sebag Montefiore het verleden van de mensheid aan de hand van families. 'De dynastie is aan een comeback bezig.'
Nationaal Archief openbaart voetboeien en nazi-schatkaart
Het Nationaal Archief maakte op 3 januari duizenden overheidsdocumenten openbaar, waaronder de notulen van de ministerraad van kabinet-Kok I.
Drones moeten de bevolking angst aanjagen, net als Duitse V-wapens in de Tweede Wereldoorlog
Rusland bestookt Oekraïne van achter de linies met raketten en drone-aanvallen. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog introduceerde Duitsland een vroege voorloper van de drone.
