Alle artikelen
Al sinds de vroege dagen van de onafhankelijkheid gaat Suriname gebukt onder corruptie. Dat wordt vaak gezien als erfenis van het koloniale verleden. Maar dat is niet terecht, meent jurist en oud-politicus André Haakmat. De grootschalige corruptie bij de benoeming van ambtenaren en de verdeling van land is volgens hem een product van eigen bodem. In zijn promotieonderzoek aan de Open Universiteit wijst hij de etnische verdeeldheid aan als de belangrijkste oorzaak. Haakmat vindt dat Suriname zelf verantwoordelijkheid moet nemen voor het probleem en voor de oplossing. ‘Er zit ook een opvoedingselement in mijn onderzoek.’
Waarom concludeert u dat corruptie geen koloniale erfenis is?
‘In de jaren veertig was slechts 1 procent van de bevolking vertegenwoordigd in het bestuur. Ondervertegenwoordigde bevolkingsgroepen gingen zich afzonderlijk organiseren, omdat hervormingen van het kiesrecht werden tegengehouden door de creoolse elite. Zo ontstond een etnisch stelsel van politieke partijen. Toen Suriname in 1954 zelfbestuur kreeg, ontstond een klimaat waarin deze partijen hun eigen groepen bedienden en die van grond en politieke baantjes voorzagen. Omdat Nederlanders op grote schaal vertrokken was er veel te verdelen. Daarmee schond Suriname de voorwaarde van behoorlijk bestuur die werd gesteld aan de autonomie.’
Waarom greep Nederland niet in?
‘Nederland schaamde zich erg voor de koloniale oorlog in Indonesië. De linksere kabinetten na de oorlog waren zeer huiverig om zich te mengen in de misstanden bij de verdeling van grond en ambtenaarsposten. Zoals alle koloniale mogendheden had Nederland wel een rapportageplicht aan de Verenigde Naties. Maar door Suriname meteen autonomie te geven wilde het daaronderuit komen. Met grote investeringen in onderwijs en ontwikkelingshulp wilde Nederland laten zien dat het ook op een goede manier kon dekoloniseren.’
En was het een goede manier?
‘Door Suriname snel onafhankelijk te maken werd het zelfbestuur vanaf het begin beheerst door etnische verschillen. Dat is tot op de dag van vandaag zo. De kleinere Aziatische bevolkingsgroepen begonnen na de onafhankelijkheid de creoolse elite buiten te sluiten van de politiek uit angst om te worden overlopen. Ze waren eigenlijk geen voorstanders van onafhankelijkheid. Je kunt stellen dat Nederland had kunnen ingrijpen, maar dan hadden de Surinaamse intellectuelen geroepen dat de onafhankelijkheid een fopspeen was. Daar was Nederland gevoelig voor na de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd.’
‘Nederland wilde laten zien dat het op een goede manier kon dekoloniseren’
Maar dan had het misschien wel de corruptie effectief kunnen bestrijden.
‘Ingrijpen door de Nederlandse regering had niets kunnen veranderen aan de etnische verdeeldheid. Nederlandse politieke partijen hebben tot op zekere hoogte wel geprobeerd de Surinaamse partijen een meer ideologische basis te geven, maar zijn daarin niet geslaagd. Zolang de politieke partijen vooral hun eigen bevolkingsgroep bleven bedienen kon Nederland corruptie niet met wortel en tak uitroeien.’
Probeert u een bestaand beeld te corrigeren?
‘Er zit ook een opvoedingselement in mijn onderzoek. Politici die van Nederland voortdurend een zondebok maken, gebruiken dat als een reden om niets te doen aan de problemen. Daardoor had Suriname lange tijd een slechte band met Nederland. Nu is er een regering die weer toenadering zoekt. Nederland zou deze kans kunnen aangrijpen om de drugsaanvoer vanuit Suriname aan te pakken. Er is geen betere plek om te beginnen.’
Hoe kijkt u naar de toekomst van Suriname?
‘Ik zie een tendens waarbij etnische groepen naar elkaar toe groeien en scheidslijnen vervagen. Als we de tijd zijn werk laten doen, dan verdwijnt de etnische politiek uiteindelijk wel. Maar zo lang moet het land niet wachten. Partijen moeten samen optrekken tegen etnische politiek en corruptie. Maar ik weet niet of dat ze al lukt. Er is nog veel wantrouwen.’
André Haakmat
(1939) is jurist en een Surinaamse oud-politicus. Hij groeide op in Suriname en studeerde in Nederland. In 1980, na de machtsgreep van Desi Bouterse, werd hij gevraagd om vicepremier te worden in het tweede kabinet van Henk Chin a Sen. Na een mislukte moordaanslag vluchtte hij in 1982 naar Nederland.
‘Corruptie is geen koloniale erfenis’
Suriname gaat gebukt onder corruptie. Dat wordt vaak gezien als erfenis van het koloniale verleden. Maar dat is niet terecht, meent André Haakmat.
Speculeren over middeleeuwse vrouwen
Volgens de Britse cultuurhistoricus Janina Ramirez waren de Middeleeuwen vrouwvriendelijker dan vaak wordt aangenomen.
Revolutie van slaven op Haïti
Sudhir Hazareesingh beschrijft het succes en de ondergang van Toussaint Louverture. Hij was aanvoerder van de revolutie in Saint-Domingue, een Franse slavenkolonie. De opstand leidde tot de onafhankelijkheid van het eiland, dat omgedoopt werd tot Haïti.
Ook de NSB viel de media aan
Forum-Kamerlid Gideon van Meijeren maakte stiekem video-opnamen van een journalist om haar te ontmaskeren als ‘rioolrat’. De pers als vijand wegzetten is geen nieuw fenomeen. Vanaf de oprichting van de NSB in 1931 voerde de partij een onafgebroken strijd met Nederlandse journalisten. De media worstelden daardoor met de manier waarop zij over de NSB moesten berichten.
René van Stipriaan wint de Libris Geschiedenis Prijs
René van Stipriaan ontvangt de Libris Geschiedenis Prijs 2022 voor zijn boek De zwijger: Het leven van Willem van Oranje. ‘Een boek dat’, aldus de jury, ‘de komende dertig jaar een standaardwerk zal zijn. Een compleet boek over een onderwerp waar maar weinig historici zich aan zouden wagen.’ Juryvoorzitter Thom de Graaf maakte de prijswinnaar van het beste historische boek van 2022 bekend tijdens een speciale live-uitzending van radioprogramma OVT. Aan de Libris Geschiedenis Prijs is een bedrag van 20.000 euro verbonden.
Hoe een Oekraïens nationalisme ontstond
De oorlog tussen Oekraïne en Rusland duurt al twee jaar. De Oekraïners blijven strijden voor hun onafhankelijke staat. Hun geschiedenis laat zien dat dit nationalisme niet uit de lucht is komen vallen.
De oorlog als businessmodel
Hoe kon de Republiek in de zeventiende eeuw almaar rijker worden terwijl ze verwikkeld was in een bittere oorlog? Marjolein ’t Hart laat zien dat het te maken had met de Hollandse koopmansgeest en met organisatietalent.
Het gevecht van koning Jan
Dan Jones beschrijft in een meeslepende stijl hoe de Engelse burgeroorlog zich in 1215 voltrok en wie vooral de klos waren: de gewone mensen.
Coen Verbraak interviewt Ad Melkert
Tijdens het Geschiedenis Festival op 15 oktober sprak journalist Coen Verbraak met oud-politicus Ad Melkert. Hieronder leest u het transcript van dat interview, waarin Melkert vertelt over zijn loopbaan, de PvdA en Pim Fortuyn. Verbraak: Goedemorgen. En goedemorgen meneer Melkert. Melkert: Goedemorgen. Goedemorgen iedereen V: Moest u van ver komen? M: Ik kom uit Den...
Opmaat voor de Russische Revolutie
Duizenden Krim-Tataren zijn als gevolg van de Russische mobilisatie op de vlucht geslagen. In 1916 zorgde een mobilisatiebesluit van tsaar Nicolaas II voor een opstand in Russisch Turkestan.
Zwakbegaafde soldaten moesten naar de Vietnamoorlog
Om protesten in grote studentensteden te voorkomen, rekruteert Rusland vooral soldaten uit arme, afgelegen gebieden. Tijdens de Vietnamoorlog hanteerde het Witte Huis een vergelijkbare tactiek. Om geen mondige studenten naar het front te hoeven sturen, verlaagde het Amerikaanse leger de rekruteringsstandaard. Zwakbegaafde mannen werden met een geweer naar de jungle gestuurd en vormden daar niet alleen een gevaar voor zichzelf, maar ook voor hun medesoldaten.
Boeren willen terug naar vroeger
Tijdens de ‘Boerenkrijg’ eisten inwoners van het huidige België en Luxemburg dat de vernieuwingen van de Franse bezetter werden teruggedraaid.
