Maarten van Rossem

De nieuwe wereldorde die er niet kwam

'Amerikaans leiderschap houdt de wereld bij elkaar,' zei Joe Biden in een televisietoespraak. Na de Koude Oorlog werd Amerika de onbetwiste leider op het wereldtoneel, maar dat duurde slechts even.

Waarom begon de Industriële Revolutie in West-Europa?

China had eeuwenlang de meeste kennis en de grootste economie. Toch kwam de belangrijkste technologische uitvinding – de stoommachine – uit Europa. Hoe kon dat? In 1500 waren de mondiale economische verschillen klein. Het inkomen per hoofd van de bevolking in de rijkste delen van China, India, de islamitische wereld en West-Europa...

Een generatie verraden?

In de stille vakantieweken baarde de dichter Gerrit Komrij enig opzien met een lezing onder de titel ‘Het verraad van mijn generatie’. De generatie, aldus Komrij, van mei 1968, die in Nederland werd vertegenwoordigd door de provo’s en Hitweek. Die generatie beloofde de wereld te vernieuwen en een paradijs op aarde te scheppen. Daartoe ging...

BOEKEN Ariane de Ranitz – Louis Raemaekers ‘met pen en potlood als wapen’

Tot mijn schande had ik nooit gehoord van Louis Raemaekers (1869-1956). Geheel toevallig kwam ik kortgeleden in aanraking met zijn werk en opmerkelijke carrière. Raemaekers kan met recht beschouwd worden als Nederlands beroemdste en invloedrijkste tekenaar van politieke prenten, al geef ik toe dat ‘beroemd’ en ‘invloedrijk’ rekbare begrippen zijn. Raemaekers werd geboren in Roermond...

Een heel normaal land

De exploderende welvaart in het naoorlogse Nederland werd lange tijd voorgesteld als een unieke ontwikkeling. Maar volgens Maarten van Rossem was die eigenlijk niet zo bijzonder. Andere West-Europese landen maakten dezelfde veranderingen door. De belangrijkste historische verandering in Nederland na de Tweede Wereldoorlog was de sterke welvaartsgroei. Die wordt meestal louter toegeschreven aan de ‘Gouden...

Maarten van Rossem over Gouden jaren

Voor Gouden Jaren van Annegreet van Bergen ben ik een ideale bespreker. Dat komt doordat ik in 1943 ben geboren. Niemand die na 1952 is geboren kan dit boek verantwoord bespreken. Mijn concrete herinneringen beginnen in de verbluffend warme zomer van 1947. Zodoende heb ik de hele beschreven periode zelf van nabij meegemaakt: van de...

BOEKEN: Worden zoals wij – Bram Mellink

Het gangbare beeld is dat de Nederlandse samenleving vanaf de late jaren vijftig een ingrijpend individualiseringsproces heeft doorgemaakt, waardoor de meeste Nederlanders zelfstandige en verantwoordelijke staatsburgers zijn geworden. Bram Mellink betwijfelt dat. Volgens hem is die individualisering geen wezenskenmerk van de cultuur, maar een ‘betwistbaar maatschappelijk zelfbeeld’. Hij baseert zijn analyse op...

BOEKEN Het land van Beatrix – Hans Wansink

Afgezien van de vreemde titel is Het land van Beatrix een bijzonder verdienstelijk boek. Zoals de ondertitel duidelijk maakt, is het de eerste serieuze en coherente geschiedenis van Nederland in de afgelopen ruim drie decennia. Het was bepaald een bewogen tijd, waarin het vaderland in relatief hoog tempo van wanhoop naar overmoed koerste en weer terug. Beatrix...

BOEKEN: Na de bevrijding door Ad van Liempt

Dit is bovenal een somber stemmend boek. Dat ligt niet aan de auteur, die helder en duidelijk schrijft. Het ligt aan datgene wat de Nederlanders deden in de eerste jaren na de oorlog. Vijf jaar lang hadden de Nederlanders gezucht onder het terroristische en gewelddadige Duitse regime. Wat een immense opluchting was de bevrijding; wekenlang...

BOEKEN: Jeroen Koch, Koning Willem I (1772-1843)

Willem Frederik van Oranje-Nassau, de oudste zoon van erfstadhouder Willem V en zijn vrouw Wilhelmina van Pruisen, werd geboren op 24 augustus 1772. Hoewel het stadhouderschap in de Republiek allerminst onomstreden was, zag het er op dat moment toch naar uit dat Willem Frederik ooit zijn vader als stadhouder zou opvolgen. Binnen twee decennia zouden...

COLUMN: Paradijs

In de jaren vijftig kwamen de beoefenaren van de sociale wetenschap tot de conclusie dat het tijdperk van politieke ideologieën definitief was afgelopen. Socialisme, communisme, fascisme en conservatisme hadden hun relevantie verloren. Werkgevers, werknemers en overheid hadden elkaar gevonden in het pragmatische compromis van de gemengde economie in combinatie met de moderne verzorgingsstaat. Daarmee...

Column van Maarten van Rossem

Is het mogelijk het verleden tastbaar te maken, een soort tijdmachine te construeren, zonder in sciencefiction te vervallen? Denk daarbij aan Huizinga’s ‘historische sensatie’, waarbij de tussenliggende tijd wegvalt en heden en verleden heel even samenvallen. Kun je, als je over het Forum Romanum wandelt, in een flits dat Forum in zijn hoogtij-jaren zien? Heb...