Maarten van Rossem

Fascistische praktijken

Historici zijn over het algemeen niet gelukkig met het lichtzinnig gebruik van de nazi-analogie. Zij vinden dat het geen pas heeft elke gewelddadige dictator met Hitler te vergelijken en bij elke politieke misstand aan het fascisme te refereren. Eind november vorig jaar vroeg Diane McWhorter zich in het internetmagazine Slate af of deze weigering om...

De toekomst van Obama

De verkiezing van Barack Obama was op zichzelf al een revolutionaire gebeurtenis. Wie voor 2008 zou hebben voorspeld dat in 2008 een zwarte kandidaat zou worden gekozen, zou voor gek zijn versleten. Vergelijking met Roosevelt De voorspeller zou nog veel meewariger zijn bekeken als hij ook zou hebben voorzien dat de twee meest...

Een eind aan het neo-liberalisme

Meestal is pas na enige tijd duidelijk of een gebeurtenis ook een historische gebeurtenis van formaat zal worden. Pas nadat de Eerste Wereldoorlog was uitgebroken en vervolgens enige tijd had geduurd, kon worden geconcludeerd dat de moord op de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger en zijn vrouw, op 28 juni 1914, een historische gebeurtenis van enorm belang was...

Nederland bestaat!

Vanaf 12 oktober aanstaande zendt de VPRO een ambitieuze, achtdelige documentaire over de geschiedenis van Nederland uit onder de titel Het Verleden van Nederland. Op de omvangrijke website van de serie is al een beknopte beschrijving te lezen van de inhoud van de acht delen. Daarbij wordt wel steeds nadrukkelijk vermeld dat die onder voorbehoud...

Fort Hazepoot

Omstandigheden brachten mij naar Lingsfort in Limburg. Daar wandelde ik op een zonnige ochtend een bos in, op zoek naar de restanten van een fort. Al na zo’n tweehonderd meter zag ik aan mijn rechterhand twee verrassend steile heuvels, van elkaar gescheiden door een diepe insnijding. Als ik niet beter had geweten, had ik misschien...

Lessen van het verleden?

In een wat zonderling essay in de New York Review of Books van 1 mei 2008 vraagt de bekende Engelse historicus Tony Judt zich af of wij eigenlijk wel iets geleerd hebben van de gruwelijke geschiedenis van de vorige eeuw. Zijn aanvankelijke conclusie is dat dat niet het geval is. Weliswaar staan er overal monumenten...

Mass observation

Wanneer historici zich willen informeren over sfeer en stemming in een bepaalde tijd, zullen ze naar alle waarschijnlijkheid gebruikmaken van archieven van de massamedia. Gaat het om de laatste halve eeuw, dan zal de televisie ongetwijfeld hun belangrijkste bron zijn. Wie de laatste decennia met enige regelmaat naar de televisie heeft gekeken, zal zich echter...

Onbehagen in de overvloed

Een halve eeuw geleden verscheen The Affluent Society, van de hand van de Amerikaanse econoom John Kenneth Galbraith. Het boek is nog steeds in druk en valt te beschouwen als een van de tien invloedrijkste boeken van de afgelopen decennia. Bij deze kordate constatering moet ik eerlijkheidshalve opmerken dat ik geen enkel onderzoek ken dat...

Stalin world

De Rijnkade van de stad Mainz, waar ik ruim dertig jaar geleden aan een onderzoek werkte dat ik nooit heb voltooid, bestaat uit twee gedeelten. Het ene deel heet de Adenauer Ufer, het andere de Stresemann Ufer. Waar het ene gedeelte in het ander overgaat staat een keurig paaltje, met bordjes met de namen van...

Heel Nederland een museum!

Het Nationaal Historisch Museum is niet alleen politiek verdacht, het is vooral ook volkomen overbodig. Nederland heeft geen museum nodig waar zijn staatsburgers vervuld kunnen worden van trots over het vaderlands verleden, omdat ons verleden overal om ons heen zichtbaar aanwezig is. Nederland is in feite één groot museum voor eenieder die in staat is...

Onheilsprofeten

Ergens las ik een artikel waarin economen en financieel deskundigen op verontwaardigde toon ter verantwoording werden geroepen omdat zij niet hebben gewaarschuwd voor de kredietcrisis. Het is een begrijpelijk, maar wel naïef verwijt. Allereerst moet worden geconstateerd dat er wel degelijk is gewaarschuwd voor de financiële praktijken die zulke rampzalige gevolgen hebben gehad. En wel...

Honderd dagen

Sedert Franklin D. Roosevelt in 1933 een verbazende hoeveelheid wetgeving produceerde in de eerste honderd dagen van zijn presidentschap, wordt iedere nieuwe president getoetst aan zijn voorbeeld. Dat is een onzinnige gang van zaken, om twee redenen. Roosevelt werd in 1933 geconfronteerd met een natie in volslagen paniek. De Amerikaanse economie dreigde geheel tot stilstand...