Home BOEKEN Het land van Beatrix – Hans Wansink

BOEKEN Het land van Beatrix – Hans Wansink

  • Gepubliceerd op: 21 mei 2014
  • Laatste update 31 mrt 2023
  • Auteur:
    Maarten van Rossem
  • 4 minuten leestijd

Afgezien van de vreemde titel is Het land van Beatrix een bijzonder verdienstelijk boek. Zoals de ondertitel duidelijk maakt, is het de eerste serieuze en coherente geschiedenis van Nederland in de afgelopen ruim drie decennia. Het was bepaald een bewogen tijd, waarin het vaderland in relatief hoog tempo van wanhoop naar overmoed koerste en weer terug. Beatrix begon haar regeerperiode op een moment dat de Nederlandse economie in een diepe crisis verkeerde, volgens Wansink een crisis die dieper was dan in andere Europese landen. Nadat de politieke restanten en overtuigingen van de jaren zeventig waren opgeruimd, werd de crisis vanaf het Akkoord van Wassenaar bestreden door de succesvolste ‘politiek ondernemer’ van de afgelopen dertig jaar, Ruud Lubbers. Lubbers was zo succesvol dat zelfs talloze niet-CDA-stemmers bereid waren op hem te stemmen.

Vanaf de late jaren tachtig begon de Nederlandse economie weer te groeien, om vervolgens onverwacht dynamisch door te groeien tot 2001. Wansink is bepaald niet onder de indruk van die groei, die volgens hem voornamelijk te danken was aan exuberante en dus onverantwoordelijke kredietverlening. Het hele macro-economische beleid kan zijn goedkeuring niet wegdragen. De sociale uitkeringen bleven te hoog (veel hoger dan elders!), de collectieve sector te groot en de uit de rails gelopen WAO werd te laat aangepakt, zodat de overheid te weinig geld had voor investeringen in de publieke dienstverlening en innovatie. In de jaren tachtig en negentig was bovendien sprake van een zeer omvangrijke immigratie. De integratie van de immigranten werd een mislukking. De politieke elite keek daarbij de andere kant op. De EU werkte in die jaren aan het europroject, waar Nederlandse deskundigen weinig voor voelden, maar dat toch onvermijdelijk werd.

De kiezers maakten zich ondertussen los uit traditionele instituties en werden winkelende kiezers in de ‘toeschouwersdemocratie’. Wel waren die kiezers volgens Wansink kritisch en goed geïnformeerd. Zo werd het politieke toneel in gereedheid gebracht voor wat ook in dit boek een ‘volksopstand’ wordt genoemd, het verbijsterende succes van Pim Fortuyn en zijn ijverige navolgers. De politieke elite had daar wat van moeten leren; zij had de democratie moeten democratiseren en de natie opnieuw moeten uitvinden. Ze deed echter niets; de Nederlandse politieke elite heeft de afgelopen decennia pijnlijk en opzichtig gefaald. Dit alles wordt helder en informatief uit de doeken gedaan.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Desondanks kon ik al lezende een permanent gevoel van lichte ergernis niet onderdrukken. Het is evident dat Wansink een sombere pleitbezorger is van het wereldbeeld van wat we bij gebrek aan beter maar de ‘rechtse kerk’ moeten noemen. Geen land waar de hele samenleving er zo abominabel aan toe is, ten gevolge van het gebroddel van een incompetente elite, als juist Nederland. De vraag is echter of dit duistere beeld ook juist is. De sterke groei van de jaren negentig was deels ongetwijfeld het gevolg van te ruime kredietverstrekking, maar had nog tal van andere oorzaken. Het is niet zo dat onze collectieve uitgaven rond 2000 exorbitant hoog waren; Nederland was op dit punt in de EU een middenmoter. Dat geldt evenzeer voor de sociale zekerheid (zie SCP-rapport Nederland in Europa).

De immigratie was omvangrijk, maar dat de integratie geheel mislukt is, is onjuist. Die integratie maakt vorderingen, al gaat het wellicht niet zo snel als gewenst. Nog voor de hysterische verdachtmakingen van Fortuyn had Paars II op 1 januari 2001 gezorgd voor een nieuwe, veel strengere Vreemdelingenwet. Wansink belooft ons Nederland in de context van Europa en de wereld te plaatsen, maar laat dit na als Nederland gunstig uit de vergelijking zou komen. Dat Fortuyn een ‘volksopstand’ zou hebben geleid is onzin. De partij van deze luie, ijdele opportunist kreeg 16 procent van de stemmen – dat is geen volksopstand.

Zo krijgen we het zonderlinge beeld dat een van de welvarendste, best bestuurde, veiligste en meest sociale landen ter wereld, namelijk Nederland, wordt afgeschilderd als een duistere put van ellende, een land zonder toekomst, waar de elites gruwelijk hebben gefaald. Ik raad Wansink en de lezers van dit stukje aan The Social Progress Index te raadplegen, een initiatief van Harvard University. Daarin is Nederland het op drie na prettigste en beste land ter wereld.

Website:

Waarom koos Wansink de troonswisseling in 1980 als startpunt van het boek? Lees een interview met hem op historischnieuwsblad.nl/links.

Het land van Beatrix. De eerste geschiedenis van hedendaags Nederland 1980-2013

Hans Wansink

280 p. Prometheus Bert Bakker,

€ 19,95

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer