De ondergang van het Avondland – Oswald Spengler
Zelden is het pessimistische levensgevoel dat de titel De ondergang van het Avondland direct oproept grootser uitgedrukt. Die ‘ondergang’ heeft niet alleen betrekking op onze westerse beschaving, maar op álle hogere beschavingen van naam en faam. Voor deze cultuurgeschiedenis, die in twee delen werd uitgegeven in 1918-1922, putte de Duitse geschiedfilosoof Oswald...
Gorbatsjov. De man en zijn tijdperk – William Taubman
Misschien wel de belangrijkste levensles kreeg Michail Gorbatsjov als jongetje in de Tweede Wereldoorlog van zijn vader, toen die als soldaat van het Rode Leger terugkeerde van het front: ‘We hebben gevochten tot de voorraad strijd op was. Zo moet je leven.’ Gorbatsjovs biograaf William Taubman, die eerder een Pulitzer Prize ontving voor zijn Chroesjtsjov-biografie,...
The Expanding Blaze – Jonathan Israel
Jonathan Israel betoogt dat de Amerikaanse vrijheidsstrijd niet alleen een nationaal epos was, maar gezien moeten worden als een intellectuele revolutie die de westerse wereld in vuur en vlam zette. De Amerikanen hadden het aangedurfd de denkbeelden van de Radicale Verlichting in praktijk te brengen. Ze hadden hun democratische republiek gevestigd op...
Nobel streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode – Frits van Oostrom
De harde biografische gegevens van personen die in de Middeleeuwen een belangrijke rol hebben gespeeld passen vaak moeiteloos op één A4’tje. Toen Frits van Oostrom in 1996 een boek publiceerde over Jacob van Maerlant, de belangrijkste Nederlandse auteur van de Middeleeuwen, beschikte hij naast diens teksten slechts over zeer summiere gegevens. Vandaar dat hij het...
NSB’ers in Nieuw-Guinea
In mei 1947 vertrekt een schip met 119 Nederlandse collaborateurs naar Nieuw-Guinea. Het is de bedoeling dat ze daar zullen werken aan hun rehabilitatie. Maar het ‘stelletje gajes’ stuit op grote weerstand. Op het eerste gezicht is het net een cruise. Op foto’s staan mannen in hun blote bast, die aan boord van het...
Misverstanden over de dekolonisatie van Nieuw-Guinea
Bij een strijd tussen rivaliserende stammen in Papoea-Nieuw-Guinea zijn veel doden gevallen. In de jaren vijftig wierp Nederland zich op als hoeder van de de Papoea's op westelijk Nieuw-Guinea.
‘Het bolsjewisme was een religieuze sekte’
Het bolsjewisme, dat tijdens de Russische Revolutie aan de macht kwam, wist nooit door te dringen tot de privésfeer. In dat opzicht was het niet totalitair genoeg om langer dan één generatie te blijven bestaan. Dat betoogt Berkeley-hoogleraar Russische geschiedenis Yuri Slezkine in zijn nieuwe boek Het Huis van de Regering. Centraal in dit boek...
Bastaard van Oranje – Adri P. van Vliet
Weinig mensen zullen Justinus van Nassau kennen, terwijl hij toch een van de boeiendste figuren uit de tijd van de Opstand is. Hij was betrokken bij alle gebeurtenissen van formaat tijdens de strijd tegen Spanje. Adri van Vliet had zich geen betere hoofdpersoon kunnen wensen. Ook al is er weinig bronnenmateriaal over...
Geschiedenis van wijnbouw in Nederland
Het aantal Nederlandse wijnproducenten stijgt snel. In de Middeleeuwen hadden de Lage Landen al wijngaarden, maar van heel groot belang waren ze niet.
‘Zo gelukkig waren de jaren vijftig niet’
Het beeld dat jaren vijftig van de afgelopen eeuw een erg gelukkige periode was, is een onterecht construct van achteraf. Zo meent Annegreet van Bergen, economisch journalist en schrijfster van de bestseller ‘Gouden jaren’. Zij houdt op het Geschiedenis Festival op 7 oktober een lezing over dit thema. ‘We vergeten dat we gelukkiger geworden zijn...
De Atlantische pelgrim – Jaap Verheul
Niet alleen de afgelopen decennia waren het vaak buitenlandse historici die met een spraakmakende visie op de geschiedenis van Nederland kwamen – denk aan Simon Schama, James Kennedy en Jonathan Israel –, ook in de negentiende eeuw deed dit verschijnsel zich al voor. In 1856 was het de Amerikaan John Lothrop Motley...
‘In een wereld vol mannetjesputters kan Merkel de verbindende factor zijn’
In 1999 stak Angela Merkel haar nek uit door tijdens een zwartgeldaffaire afstand te nemen van Helmut Kohl, de erevoorzitter van het CDU. De dappere actie betaalde zich uit: enkele maanden later werd Merkel verkozen tot partijvoorzitter. Michèle de Waard, economisch journalist, schreef ‘een politieke biografie’ over Angela Merkel. Ze beschrijft hoe Merkel heeft kunnen...