Hoe Oldenbarnevelt bijna een burgeroorlog veroorzaakte
Tijdens de wapenstilstand met Spanje ontstond een hoogoplopend conflict in de gereformeerde kerk. Landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt probeerde de partijen met elkaar te verzoenen, maar dat maakte de situatie juist erger. De Republiek balanceerde op de rand van een burgeroorlog. In januari 1610 greep de Alkmaarse schutterij de macht in de stad. De schutters...
Het verslag van Hendrick Hamel
Dertien jaar zat Gorinchemmer Hendrick Hamel vast in zeventiende-eeuws Korea. Na een gedurfde ontsnapping vertelde hij zijn landgenoten over het leven daar. Zijn verslag – nu 350 jaar oud – was lang de enige bron over het geïsoleerde land in Oost-Azië. De Sperwer was lek. Het gat in de romp van het VOC-schip was...
DDT-gebruik van de jaren veertig heeft nog steeds rampzalige gevolgen
In de jaren veertig verklaarden de Verenigde Staten insecten de oorlog. Helemaal uitgeroeid moesten ze, die nutteloze beesten. Daarom werd er kwistig met DDT gesproeid. Tot bioloog Rachel Carson aantoonde dat het land een ramp over zich had afgeroepen. Het was oorlog in de Verenigde Staten. Talloze vliegtuigen ronkten laag boven het land, uitgestrekte gebieden...
Voorpublicatie: Troelstra’s vergissing – Rob Hartmans
Begin november 1918 leek de Russische Revolutie over te slaan naar Duitsland. Op 11 november riep SDAP-leider Pieter Jelles Troelstra arbeiders op ook in Nederland de macht te grijpen. Maar was de situatie in ons land echt zo revolutionair? ‘Toen ik in de stad kwam, meende ik iets bizonders te zullen zien aan de...
Stokoud hoofdpijndossier
De kwestie rond de dividendbelasting heeft een flinke deuk geslagen in het imago van premier Mark Rutte. Het beeld is ontstaan dat hij de belasting wilde afschaffen om tegemoet te komen aan zijn vroegere werkgever, Unilever. Door deze maatregel zou een probleem worden opgelost waar het levensmiddelenconcern al vanaf zijn prille begin mee kampt. Hoe...
Byzantijnse ruïnes verpest
Bulgaarse overheden hebben eeuwenoude ruïnes laten omtoveren tot een soort Disney-kastelen. Van de originele Poort van Trajanus en de Byzantijnse forten in het natuurgebied Jajlata is weinig meer bewaard gebleven dan enkele funderingen. Maar de afgelopen jaren zijn daar – met moderne materialen – weer complete muren, torens en boogpartijen bovenop gebouwd. Nu de...
Een zeeheld als scheepsnaam, kan dat nog?
De Nederlandse marine wil in 2020 nieuwe boten aanschaffen en is op zoek naar geschikte scheepsnamen. Dagblad Trouw berichtte dat de traditiecommissie van de marine zich geconfronteerd ziet met een probleem: kunnen schepen nog worden vernoemd naar zeventiende-eeuwse zeehelden, nu figuren zoals Michiel de Ruyter en Witte de With onder vuur liggen vanwege hun optreden...
Stiekem katholiek
Katholieken in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden schipperden met hun religie om zich te handhaven in een samenleving die ‘paapsche superstitien ende affgoderie’ officieel afwees. In de Republiek was grofweg een derde van de bevolking katholiek, maar tijdens de Opstand in de late zestiende eeuw waren katholieke kerken ontmanteld en was het priesters...
Roel van Duijn over zijn historische held
Provo-oprichter Roel van Duijn schreef de biografie van de nationaal-socialistische freule Julia op ten Noort, die deze maand verschijnt. Maar bewondering koestert Van Duijn voor de Russische anarchist Peter Kropotkin. Wanneer maakte u kennis met Peter Kropotkin? ‘Dat was tijdens mijn gevangenschap, in het voorjaar van 1966. Ik was opgepakt als redacteur van het...
De zakkendrager: een nuttig, maar uitgestorven beroep
Schepen worden tegenwoordig met geautomatiseerde kranen geladen en gelost. Vroeger was dat het werk van de zakkendrager. Een vergeten, maar essentieel beroep, meent Annegreet van Bergen. Standbeelden van hoge heren, al dan niet te paard, zeggen mij weinig of niets. Daarentegen maakte een beeld van een licht gebogen mannengestalte met een grote zak op zijn...
De Stelling: bevolkingspolitiek
Martin Sommer:‘Ik zou het begrip “bevolkingspolitiek” graag uit de nare sfeer van de eugenetica willen halen. Want het lijkt me juist heel verstandig als de overheid zich om de toekomst bekreunt. Dat doen we toch ook om de economie, of het klimaat? Beide kun je overigens niet los zien van bevolkingspolitiek. We hebben bepaalde buitenlandse...
Albert Speer – Magnus Brechtken
Dit is niet de eerste biografie die aan Albert Speer (1905-1981) is gewijd, ook niet de eerste die kritisch uitpakt voor deze architect van het Derde Rijk, maar wel de meest vernietigende. Via gedegen bronnenonderzoek toont biograaf Magnus Brechtken aan dat Speer de dans ontsprongen is. Hij had tezamen met andere prominente nazi’s en oorlogsmisdadigers...