Orthodoxe kerkscheuring
Op 6 januari tekende patriarch Bartolomeus van Constantinopel de tomos, een synodaal document dat de orthodoxe kerk in Oekraïne zelfstandigheid schenkt. De betekenis van dit document is historisch. Na eeuwen komt er een einde aan de kerkjuridische verbinding van Kiev en Moskou, en dat valt zeer slecht in Rusland. Het is namelijk goedbeschouwd óók...
Viktor Orbán sloopt Imre Nagy
Imre Nagy, icoon van de Hongaarse Opstand van 1956, kreeg na de val van het communisme een standbeeld in Boedapest. Dit standbeeld moet nu weg, op last van de regering van Viktor Orbán. Premier Imre Nagy probeerde in 1956 zijn land te bevrijden van de Sovjetoverheersing en goede betrekkingen op te bouwen met westerse...
Clubgekte leidde tot politieke partijen
Een negentiende-eeuws ‛verenigingsmanie’ lag aan de wortels van de eerste politieke partijen in Duitsland, Nederland en Engeland. Verenigingen waren een cruciaal onderdeel van het negentiende-eeuwse maatschappelijke leven. Als negentiende-eeuwers een misstand wilden oplossen, een maatschappelijke groep wilden verheffen of het land vooruit wilden helpen, richtten ze een club op om hun doel te bereiken....
Hoe antisemieten het verbod op groepsbelediging omzeilden
Het kabinet presenteert een antisemitismeplan. In 1934 stelde de Nederlandse overheid groepsbelediging strafbaar om Joodse burgers te beschermen.
Bastaardgeestelijken
De katholieke kerk accepteerde rond 1200 volop bastaardzonen als priesters, ondanks een officieel verbod. Zonen van ongetrouwde ouders mochten in de twaalfde eeuw en daarna geen priester worden, zo was de officiële regel. Maar in de praktijk werden er veel uitzonderingen gemaakt en konden bastaarden wel degelijk een parochie leiden. Dat is opmerkelijk, omdat...
‘Rauter hield altijd de controle’
Wat voor een persoon was Hanns Albin Rauter? Die vraag stond centraal tijdens de eerste bijeenkomst van de lezingenreeks Helden en Schurken van 2019, georganiseerd door Historisch Nieuwsblad, Verzetsmuseum Amsterdam, NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, en NTR/VPRO. Historisch Nieuwsblad-redacteur Bas Kromhout sprak met biograaf en journalist Theo Gerritse en psychiater Martin Willems over...
Frank Westerman over zijn historische held
Auteur Frank Westerman schrijft in zijn recente boek Wij, de mens over de paleoantropoloog Eugène Dubois, die als eerste fossiele resten vond van de Homo erectus. Westerman bewondert Dubois om zijn autonome geest en gave om vooruit te kijken. Wanneer maakte u kennis met Eugène Dubois? ‘Tijdens het onderzoek voor mijn jongste boek over...
Heel modern: een gietijzeren hek
Bij de bouw van het Teylers Museum in 1784 werd voor de eerste keer in Nederland gietijzer gebruikt, in een sierlijk hekje langs de omloop. Dat was het toppunt van moderniteit en schreeuwend duur, ontdekte Annegreet van Bergen. De eerste keer dat ik de spectaculaire ovale zaal van het Teylers Museum binnenkwam, had ik louter...
‘Referenda zijn ondemocratisch’
Martin Sommer: ‘Dat is typisch een idee van hoger opgeleiden. Het wantrouwen tegen referenda onder de Nederlandse politieke elites is vanouds groot. Dat heeft enerzijds te maken met de overtuiging dat minderheden beschermd moeten worden tegen “de tirannie van de meerderheid”, en anderzijds met het idee dat het gewone volk te dom is om...
R.P. Cleveringa – Kees Schuyt
Het eerste ‘nee’ tegen de Duitsers De Leidse hoogleraar in de rechtsgeleerdheid Cleveringa voorzag de hoogst riskante gevolgen van zijn beoogde openbare optreden, maar die schrikten hem niet af. Natuurlijk dacht hij aan zijn vrouw en kinderen, voor wie hij er diende te zijn. Maar tot die zorg behoorde ook dat zijn goede naam...
Churchill: Walking with Destiny – Andrew Roberts
De ambitie van Winston Churchill Groot was eind jaren dertig de weerzin tegen Winston Churchill binnen de Conservatieve Partij. Hij werd beschouwd als een oorlogshitser, die de door premier Neville Chamberlain afgedwongen vrede in gevaar bracht. Binnen zijn kiesdistrict Epping Forest werd zelfs geprobeerd zijn Lagerhuiszetel af te pakken. ‘Willen jullie alleen maar jaknikkers?’ vroeg...
De geschiedenis volgens Bicker 1746-1812 – Mariëlle Hageman
Het is voorjaar 1798 en Jan Bernd Bicker zit gevangen in het oude prinsenhof in Leeuwarden. Schildwachten bewaken de uitgang, dus Bicker kan nergens heen. Hij doodt de dagen met lezen en als hij naar buiten kijkt, ziet hij Friezen boos naar hem staren, de vuist gebald. Bickers gevangenschap is een van de vele dieptepunten...