‘Isotopenonderzoek helpt historici te bepalen waar iemand heeft geleefd’
Nieuwe methodes en technieken leveren een grote bijdrage aan de archeologie. Dr. Lisette Kootker, bio-archeoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, vertelt hierover tijdens haar lezing op het Geschiedenis Festival, op 5 oktober in Haarlem. ‘Als ik strontium uit iemands eerste kies haal, dan geeft me dat een indicatie waar diegene is geweest in de...
‘Mijn favoriete Romeinse vrouw is niet de standaard keizerin’
Er waren wel degelijk Romeinse vrouwen met bewegingsvrijheid en invloed. Dat zegt dr. Saskia Stevens, universitair docent Geschiedenis van de Oudheid en Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Op het Geschiedenis Festival op 5 oktober in Haarlem houdt zij een lezing over vrouwen in het oude Rome. ‘Van alle sociale klassen is er wel bewijs...
Onmogelijke keuzes ten tijde van de Dordtse Synode
Precies 400 jaar geleden zette de Synode van Dordrecht Nederland op zijn kop. Deze maandenlange vergadering had tot doel religieuze en politieke twisten op te lossen. Muziektheatergezelschap Hollands Diep maakte in het kader van het programma ‘Ode aan de Synode’ een opera over deze onstuimige tijd. Regisseur David Prins vertelt over de voorstelling, de achtergronden...
‘Tocqueville was de eerste die de problemen van de democratie scherp wist te formuleren’
In zijn beknopte boek De kleine Tocqueville geeft journalist en schrijver Martin Sommer een samenvatting van het leven en denken van de Franse edelman Alexis de Tocqueville (1805-1859), die bekendstaat om zijn bespiegelingen over het democratische systeem. ‘Het project van zijn leven was de vraag hoe de opkomst van democratie in goede banen kon worden...
‘De Antilliaanse keuze tegen de onafhankelijkheid is een fascinerende paradox’
De Antillen waren voor Nederland op veel fronten een totaal ander soort kolonie dan Indonesië en Suriname, vertelt Gert Oostindie, hoogleraar Koloniale en postkoloniale geschiedenis. ‘De rellen van 1969 in Willemstad vormden een breuk in de moderne geschiedenis.’ Waarom waren de Antillen een interessante kolonie voor Nederland? ‘Eigenlijk waren de Antillen het grootste gedeelte van...
Wilhelmina wilde Leopold niet ruilen voor nazi’s
De media in binnen- en buitenland staan er vol van: koningin Wilhelmina zou aan het eind van de oorlog hebben overwogen om gevangenen te ruilen met de nazi’s. Hiervoor ontbreekt echter concreet bewijs. Dagblad Trouw kopte op 30 april jongstleden: ‘Koningin Wilhelmina overwoog een opmerkelijke uitruil met de nazi’s aan het einde van de oorlog’....
‘De rol van Gisèle is door de mannen overschaduwd’
Gisèle d’Ailly-van Waterschoot van der Gracht stond centraal tijdens Helden en Schurken op 17 april in Amsterdam. Onder leiding van voormalig NIOD-directeur Hans Blom ging biograaf Annet Mooij in gesprek met documentairemaker Cees van Ede over de excentrieke kunstenares, die tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met Wolfgang Frommel Joodse jongens onderdak bood. Helden en Schurken is een initiatief...
De vergeten Bengaalse hongersnood
Toen de Japanners in 1942 Birma innamen, vreesden de Britten dat ze zouden doorstoten naar Brits-India. Om dat te voorkomen kozen de Britten voor de tactiek van de verschroeide aarde. Ze zorgden dat er geen voedsel en vaartuigen meer waren in Bengalen. Deze maatregelen kostten miljoenen inwoners het leven. Maar het Westen heeft nooit oog...
Opstand in Warschau
De Duitse president heeft in Warschau om vergeving gevraagd voor de Duitse oorlogsmisdaden. Waarom schoten de geallieerden het Poolse Thuisleger in 1944 niet te hulp?
Ad van Liempt: ‘Ik ben van de feiten, niet van de moraal’
Al dertig jaar brengt journalist Ad van Liempt de Nederlanders historisch besef bij met zijn tv-producties en zijn boeken. Op 9 mei breekt het moment aan dat hij zijn wetenschappelijke meesterproef mag verdedigen: een biografie van Albert Gemmeker, de commandant van kamp Westerbork. Tussen journalistiek en geschiedschrijving bestaat weinig verschil, zegt hij. ‘Het begint steeds...
Vidkun Quisling: een archetypische landverrader
Denemarken had Frits Clausen, België Léon Degrelle, Vichy-Frankrijk maarschalk Philippe Pétain en Nederland Anton Mussert. Verguisde boegbeelden van samenwerking met de Duitse bezetter. In dit rijtje hoort ook de Noor Vidkun Quisling thuis. Sterker nog: sinds Winston Churchill collaborateurs ‘a vile race of quislings’ noemde, is zijn naam in het Engels synoniem voor landverraad. Dat...
Roddels over Loes van Overeem, de Nederlandse Florence Nightingale
Kampgevangenen aanbidden haar als een Florence Nightingale omdat ze hun voedsel en medicijnen brengt. Maar veel anderen roddelen over Rode Kruis-verpleegster Loes van Overeem vanwege haar goede contacten met de bezetter. Ze ligt volgens hen ‘met de Duitsers onder één dekentje’. Als oorlogscorrespondent Ton van Beers op 7 mei 1945, twee dagen na de...