Home ‘De Antilliaanse keuze tegen de onafhankelijkheid is een fascinerende paradox’

‘De Antilliaanse keuze tegen de onafhankelijkheid is een fascinerende paradox’

  • Gepubliceerd op: 6 mei 2019
  • Laatste update 16 nov 2020
  • Auteur:
    Lola Bos
‘De Antilliaanse keuze tegen de onafhankelijkheid is een fascinerende paradox’

De Antillen waren voor Nederland op veel fronten een totaal ander soort kolonie dan Indonesië en Suriname, vertelt Gert Oostindie, hoogleraar Koloniale en postkoloniale geschiedenis. ‘De rellen van 1969 in Willemstad vormden een breuk in de moderne geschiedenis.’

Waarom waren de Antillen een interessante kolonie voor Nederland?

‘Eigenlijk waren de Antillen het grootste gedeelte van de koloniale periode helemaal niet zo’n erg interessante kolonie, behalve Curaçao en Sint Eustatius in de zeventiende en achttiende eeuw. Die waren heel belangrijk als centra voor legale en illegale handel, om het mercantilisme van de omringende koloniën te doorbreken.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

In hoeverre verschilde het bestuur van Nederland op de Antillen van dat in Suriname?

‘Vrijwel alle Caribische koloniën werden ontwikkeld als plantagekoloniën voor suiker en koffie, maar dat geldt niet voor de Nederlandse eilanden. Die hadden juist een handelsfunctie. Dat markeert een groot verschil met Suriname. Daar werd na afschaffing van de slavernij de plantagegeschiedenis verlengd door contractarbeid uit Azië. Op de eilanden heerste rond 1863 een heel andere stemming onder de koloniale bestuurders. Men vroeg zich af: wat moeten we met al die mensen op het eiland voor wie toch geen werk is?’

Wat voor ontwikkelingen hebben de Antillen doorgemaakt?

‘De decimering van de inheemse bevolking dateert al van de Spaanse periode, voordat de Nederlanders kwamen. Vervolgens werden de eilanden herbevolkt, met in de eerste plaats Afrikanen, die daar als slaven naartoe werden gebracht. Ook kwamen er Europeanen naartoe, uit alle verschillende delen van Europa. Er vonden ook enkele grote slavenopstanden plaats op Curaçao. Op de afschaffing van de slavernij in 1863 volgde een periode van stagnatie, totdat in 1920 de olieraffinaderijen verschenen op Aruba en Curaçao. Die gaven een enorme economische boost en dat leidde tot veel migratie naar die eilanden. In de Tweede Wereldoorlog was deze olie erg belangrijk voor de geallieerde brandstofvoorziening.

Een mijlpaal in de meer recente geschiedenis is 30 mei 1969, toen er stakingen en rellen waren in Willemstad. Dat was echt een breuk in de geschiedenis. Aan de ene kant bevorderde deze opstand de Afro-Curaçaose emancipatie, aan de andere kant leidde deze ertoe dat Nederland probeerde de eilanden zo snel mogelijk naar de onafhankelijkheid te leiden. Het is een fascinerende paradox dat dit laatste niet is gelukt. De Antillen vielen uit elkaar, maar ze zijn alle zes nog aan Nederland verbonden.’

Hoe wordt er op de Antillen teruggekeken op de koloniale tijd?

‘Dat is onderwerp van heftige discussie. Zoals overal in de Cariben, is er op de Antillen veel pijn over de geschiedenis, die primair gedragen is door slavernij en racisme. Maar de steun voor onafhankelijkheid is heel klein, omdat men om pragmatische redenen binnen het Koninkrijk wil blijven. Daar staat dus tegenover dat men heel kritisch denkt over Nederland, de geschiedenis en “rekolonisatie”.’

 

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer