‘De rol van Gisèle is door de mannen overschaduwd’
Gisèle d’Ailly-van Waterschoot van der Gracht stond centraal tijdens Helden en Schurken op 17 april in Amsterdam. Onder leiding van voormalig NIOD-directeur Hans Blom ging biograaf Annet Mooij in gesprek met documentairemaker Cees van Ede over de excentrieke kunstenares, die tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met Wolfgang Frommel Joodse jongens onderdak bood. Helden en Schurken is een initiatief...
De vergeten Bengaalse hongersnood
Toen de Japanners in 1942 Birma innamen, vreesden de Britten dat ze zouden doorstoten naar Brits-India. Om dat te voorkomen kozen de Britten voor de tactiek van de verschroeide aarde. Ze zorgden dat er geen voedsel en vaartuigen meer waren in Bengalen. Deze maatregelen kostten miljoenen inwoners het leven. Maar het Westen heeft nooit oog...
Opstand in Warschau
De Duitse president heeft in Warschau om vergeving gevraagd voor de Duitse oorlogsmisdaden. Waarom schoten de geallieerden het Poolse Thuisleger in 1944 niet te hulp?
Ad van Liempt: ‘Ik ben van de feiten, niet van de moraal’
Al dertig jaar brengt journalist Ad van Liempt de Nederlanders historisch besef bij met zijn tv-producties en zijn boeken. Op 9 mei breekt het moment aan dat hij zijn wetenschappelijke meesterproef mag verdedigen: een biografie van Albert Gemmeker, de commandant van kamp Westerbork. Tussen journalistiek en geschiedschrijving bestaat weinig verschil, zegt hij. ‘Het begint steeds...
Vidkun Quisling: een archetypische landverrader
Denemarken had Frits Clausen, België Léon Degrelle, Vichy-Frankrijk maarschalk Philippe Pétain en Nederland Anton Mussert. Verguisde boegbeelden van samenwerking met de Duitse bezetter. In dit rijtje hoort ook de Noor Vidkun Quisling thuis. Sterker nog: sinds Winston Churchill collaborateurs ‘a vile race of quislings’ noemde, is zijn naam in het Engels synoniem voor landverraad. Dat...
Roddels over Loes van Overeem, de Nederlandse Florence Nightingale
Kampgevangenen aanbidden haar als een Florence Nightingale omdat ze hun voedsel en medicijnen brengt. Maar veel anderen roddelen over Rode Kruis-verpleegster Loes van Overeem vanwege haar goede contacten met de bezetter. Ze ligt volgens hen ‘met de Duitsers onder één dekentje’. Als oorlogscorrespondent Ton van Beers op 7 mei 1945, twee dagen na de...
De onverzettelijke Charles Douw van der Krap
Marineofficier Charles Douw van der Krap stond bij veel grote gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog vooraan. Hij maakte het bombardement van Rotterdam mee, de Opstand in Warschau en de mislukking van Operatie Market Garden. Wat dreef deze oorlogsheld? ‘Het leek wel of de hel om ons heen was losgebarsten! De muren van m’n kamer sidderden...
Levensreddende leugens
Zo’n 2 procent van de Joden in Nederland wist tijdens de Tweede Wereldoorlog te ontkomen aan vervolging door te betwisten dat ze Joods waren. Deze Nederlanders meldden zich aanvankelijk, in 1941, als Jood, maar lieten zich later met een nepbewijs arisch, kwart-Joods of half-Joods verklaren. Ze beweerden bijvoorbeeld dat ze geadopteerd waren,...
Antieke ‛sekte’ was niet sektarisch
In Egypte gedroegen religieuze groepen zich in de late Oudheid een stuk alledaagser dan vaak gedacht. Met name voor de ‛sekte’ van de manicheeërs draaide het leven om veel meer dan hun religie. Het manicheïsme ontstond in de derde eeuw na Christus en was in de late Oudheid dus een nieuwe religie....
Erdogan beledigt Nieuw-Zeeland
Na de terroristische aanslag op een moskee in Christchurch op 15 maart hield de Turkse president Recep Tayyip Erdogan een opmerkelijke speech. In reactie op het drama gooide hij de dader van de aanslag – een Australische white supremacist – op één hoop met de Nieuw-Zeelandse en Australische soldaten die in 1915...
Esther of Xerxes?
Op wie lijkt Donald Trump het meest? In Amerikaanse conservatieve media is president Donald Trump herhaaldelijk vergeleken met Bijbelfiguren, zoals Mozes, koning David, de Perzische keizer Cyrus II en Jezus. In maart, tijdens een interview voor het Christian Broadcasting Network, meende minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo dat Trump een moderne ‘koningin...
Actie voor behoud Tulpboek
Het Tulpboek van de beroemde zeventiende-eeuwse medicus Nicolaes Tulp dreigt naar het buitenland te verdwijnen. Het buitengewoon kostbare boek bestaat uit 104 aquarellen van tulpen, die in de periode van de beroemde ‘bollenrazernij’ (1634-1637) tijdens een duizelingwekkende speculatiegolf voor meer dan duizenden guldens van de hand gingen. Het heeft een grote historische...