W.F. Hermans en de Weinreb-affaire
Willem Frederik Hermans is dood. Zijn opmerkelijke persoon en oeuvre kregen in de media ruime aandacht, waarbij vooral zijn optreden als ‘meester-polemist’ werd gememoreerd. Teneur van de reacties: Hermans had altijd gelijk. Steevast werd daarbij verwezen naar de zogenoemde Weinreb-affaire. Maar wie weet nog waar die over ging — en vooral: waar het Hermans om...
Aad Nuis nog steeds de kleinste
De opschudding rond de affaire-Weinreb is huiskamer-kattenmuziek, petite histoire. Maar ook in dit soort scherfjes spiegelen zich een tijd en samenleving. Dankzij het proefschrift Een fantast schrijft geschiedenis. De affaires rond Friedrich Weinreb waart voor de vierde maal Weinrebs schim door de publiciteit. ‘Na dit rapport geloof ik niet dat Weinreb als persoon nog van...
Henriëtte Boas over de Weinreb-affaire
NRC Handelsblad noemde haar de ‘enige echte heldin’ in de Weinreb-affaire: Henriëtte Boas. Met haar befaamde ingezonden brieven betwistte ze jarenlang de fantastische verhalen van Weinreb en zijn protagonisten. Nu de kruitdampen zijn opgetrokken, overziet ze voor ons het slagveld en beoordeelt ze Nuis en Rubinstein, de verdedigers van Weinreb. Henriëtte Boas staat de laatste...
Recent verschenen
Tweede huis Ik sla net de krant open en zie groot HERMAN BELIËN. Deze Amsterdamse historicus hoort tegenwoordig bij de tv-personality’s. In de wandelgangen noemen we hem plagerig Herman TV Beliën. Waarom mag Beliën promiment in de krant? Hij heeft het boekje Huis, tuin en keuken (Contact, ƒ 12,50) gepubliceerd. Het gaat over de geschiedenis...
Tijdschrift: Groniek
Wat is een ideologie? De redactie van het Groningse historische tijdschrift Groniek (juli 2000) geeft de volgende definitie: ‘Een samenhangend stelsel van meer of minder dogmatische opvattingen over (de rechtvaardiging van de) inrichting van de maatschappij dat door de protagonisten ervan als een “universele waarheid” aan anderen wordt gepresenteerd/opgelegd’. Bestaan er in deze zin nog...
Commentaar
Dat het marktdenken oprukt zal niemand verbazen. Dat doet het al sinds de Hanze en de Venetiaanse handelscompagnies en lijkt geen reden tot ophef. Maar soms worden in een ontwikkeling mijlpalen gezet waarbij best mag worden stilgestaan. Om vervolgens rechtsomkeert te maken. Loek Hermans, minister van Onderwijs en Wetenschappen, plaatst momenteel zo’n nieuwe mijlpaal in...
Bommeljé
Geschiedenis behoort tot de minst gewaardeerde universitaire studies onder Nederlandse studenten. Alleen rechten scoort lager. Dit is althans de uitkomst van een onderzoek inzake ‘studiesatisfactie’. Oké, geschiedenis haalde nog altijd een zeventje, terwijl het onderzoek geen erg solide indruk maakt, en de krantenberichten ter zake nog schematischer waren. Toch is de uitkomst grappig. Ik weet...
Vreemd maar waar gebeurd!
Barbara J. Shapiro geeft in haar A Culture of Fact een doorwrochte beschrijving van het fenomeen ‘feit’ in het Engeland van de zestiende en zeventiende eeuw. Ze vraagt zich af wat het feit met de waarheid van doen heeft, wanneer academici zich voor feiten begonnen te interesseren, hoe feiten door de eeuwen heen geconstrueerd zijn...
De Spinozisten
Gek is dat, voor de belangrijkste culturele revolutie uit de Nederlandse geschiedenis hebben we niet eens een fatsoenlijke aanduiding tot onze beschikking. Ik heb het over de jaren zestig. Van de negentiende eeuw wel te verstaan. Goed, je kunt de periode veiligheidshalve wat langer nemen, zeg maar zo van 1850 tot 1880, maar dan heb...
Beeldgeheim
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Deze keer een poging van Elsbeth Etty, redactrice van NRC Handelsblad en schrijver Simon Vinkenoog. ‘Broeders en zusters in den Here, ik ga u voor in gebed.’ Simon Vinkenoog weet het zeker: de man op de verhoging – directeur van een verpleegstersorganisatie – is aan...
Brieven
‘Ik weet geen raad met deze recensie’, schrijft de historicus P.W. Klein in zijn bespreking van Op zoek naar de blauwe ruiter, Sophie van Leer door Marcel Poorthuis en Theo Salemink (Historisch Nieuwsblad 2000/7). Bijna zou ik deze woorden kunnen herhalen en het daarbij laten. Maar de recensie bevat te veel elementen die niet onbesproken...
Audiovisueel: Seks op z’n Frans
In de Franse filmwereld woedt een nieuwe seksuele revolutie. De uitbreng van enkele speelfilms roept herinneringen op aan het rumoer dat het onderwerp seks ooit veroorzaakte. Of laat men vooral meer zien om de inhoudelijke leegheid te camoufleren? Niet zonder trots dragen de Fransen het stempel een gepassioneerd volk te zijn met een preoccupatie voor...