Tobben met de vooruitgang
‘Een rationele theorie als de communistische kon uitlopen op massale terreur, maar politieke theorieën die de rede opgaven ten gunste van het “gezonde volksgevoel” bleken even moorddadig.’ Het zijn ware woorden die Bert Altena en Dick van Lente uitspreken in de inleiding van hun recent verschenen boek over westerse samenlevingen in de moderne tijd. Geen...
Studentenverenigingen kennen een lange traditie van drank en ontgroeningen
Voor de opkomst van de massa-universiteit was studeren een exclusieve aangelegenheid. Studenten beschouwden zich als een gemeenschap die buiten de samenleving stond. Vanaf het prille begin verenigden ze zich in clubs, die, alle drank en braspartijen ten spijt, de elite moesten voorbereiden op haar volwassen bestaan. In de Nederlandse studentensteden zie je ze door de...
De Nederlandse buitenlandse politiek in de twintigste eeuw
Hoe realistisch was de Nederlandse buitenlands politiek in de twintigste eeuw? Nog nooit zijn er zoveel studies over allerlei deelgebieden van het buitenlands beleid verschenen als in de afgelopen tien tot vijftien jaar. Dat is vooral, zo lijkt het, te danken aan een ruimer subsidiëringsbeleid van overheidswege. De onmiskenbare trend in deze werken is dat...
Bombastische idealist
De Friese arts Gadso Coopmans sloot zich in de jaren tachtig van de achttiende eeuw aan bij de patriotten die tegen stadhouder Willem V in opstand kwamen. Die opstand werd gesmoord door een Pruisisch leger dat in 1787 de Republiek binnenviel en een groot deel van de patriotten verjoeg, onder wie Coopmans. In De opstand...
Leerschool in misleiding
Hebzucht, macht, misleiding, geld en snelle seks zijn voor de hand liggende ingrediënten voor een boek over kapitalisme. Ze spelen allemaal een rol in de roman The Coffee Trader van de Amerikaanse auteur David Liss, die vertaald is als Handelaar in koffie. Het is het soort fictie dat in de Amerikaanse pers steevast doorgaat voor...
Gezonde maar beschaafde eerzucht
Een rederijker houdt zich bezig met de beoefening van de voordrachtskunst. Dat deed hij in de tweede helft van de negentiende eeuw als lid van een van de vele populaire rederijkerskamers in Nederland. Wie dat niet weet, valt weinig te verwijten. Hoe belangrijk de ongeveer duizend rederijkerskamers ook waren voor de toenmalige culturele infrastructuur, er...
Totoks met een cultuurschok
De in 1997 overleden Rob Nieuwenhuys was decennialang de nestor van de Indische belletrie, met zijn onvolprezen, schitterende Tempo Doeloe. Ik weet nog goed hoe verbaasd ik was toen ik dit fotoboek in het midden van de jaren zestig onder ogen kreeg. Zijn beelden van Indische, gekleurde mensen in koloniaal Nederlands-Indië contrasteerden evident met de...
Brieven september 2003
In deze rubriek kunnen lezers hun mening geven over artikelen die in het Historisch Nieuwsblad verschenen zijn. De redactie behoudt zich het recht voor brieven in te korten. Reacties: Postbus 1528, 1000 BM Amsterdam of redactiehn@vug.nl Asielzoekers In reactie op het artikel ‘Laarzen waren een kostbaar bezit in Westerbork’ (reisbijlage Historisch Nieuwsblad 2003/5-6) moet mij...
Grote Geschiedenis Quiz september 2003
Hoe staat het met uw historische kennis? Ieder jaar organiseert dit blad samen met de Volkskrant en televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. Bereid u voor op deze quiz en oefen mee. In zijn arme geboortedorp, waarin een lagere school ontbrak, werd de jongen, scherp van verstand en onverzadigbaar in zijn dorst naar kennis,...
Beeldgeheim september 2003
Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Voormalig leadzangers en dichters Thé Lau van de Scene en Rick de Leeuw van de Tröckener Keks doen een poging. ‘De foto is om twee redenen lichtelijk frustrerend,’ verzucht Thé Lau. ‘Ik kan de uniformen niet thuisbrengen, en ik zou graag iets meer van de auto willen...
Brieven
Beeldgeheim De foto van ‘Beeldgeheim’ (Historisch Nieuwsblad 2003/3) had ik gezien in Kijkend naar Holland… 1900-2000 van Jos van der Lans en Herman Vuijsje, op bladzijde 92. Het eerste voetbalradioverslag: ‘Elf maart 1928 is een gure dag.’ Wedstrijd: Holland-België Plaats: Olympisch Stadion Reporter: AVRO-Telegraafjournalist Han Hollander Uitslag: 1-1. W.F. Welagen, Beverwijk De foto dateert dus van 11...
Boeken top tien juni 2003
1. KONINGIN NOOR VAN JORDANIE door Koningin Noor Arena, Euro 22,50 2. HET 40-45 BOEK door Erik Somers en René Kok Waanders, Euro 14,50 3. OORLOG IN IRAK door Charles Groenhuijsen Balans, Euro 13,50 4. EUROPA’S KOLONIALE EEUW door Henk Wesseling Prometheus, Euro 24,95 5. KAMP AMERSFOORT door Geraldien von Frijtag Drabbe Kunzel Mets en Schilt, Euro 25,00 6....