RUUSBROEC. LITERATUUR EN MYSTIEK IN DE VEERTIENDE EEUW
De moderne lezer moet heel wat overwinnen om de werken van de Brabantse mysticus Jan Ruusbroec (ca. 1293-1381) te kunnen waarderen. Wie geniet er nog van een feest van de geest waar geen geestverruimende middelen worden geserveerd en dat eindigt in een kuise, want geheel spirituele bruidsnacht met de Heer? Een schrale troost is dat...
In de tolerante Republiek werd weinig gemengd getrouwd
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was een religieus gemengde samenleving. Toch trouwden katholieken, calvinisten en mennonieten waarschijnlijk niet vaak met elkaar. Een interview met historicus Benjamin Kaplan. ‘Je hoeft elkaar niet lief te hebben om elkaar niet te doden.’ Toen de Engelsman Ellis Veryard in 1682 de Republiek bezocht, was hij verbaasd over wat...
VRIJ VISSEN IN HET VONDELPARK. KLEINE POLITIEKE PARTIJEN 1918-1940
De politieke geschiedenis van Nederland leek lange tijd in het verdomhoekje te zitten, maar de laatste jaren is er een stroom van publicaties op gang gekomen, voornamelijk naar aanleiding van grootschalige onderzoekprogramma’s zoals ‘De natiestaat’. Koen Vossens Vrij vissen in het Vondelpark is een van de dissertaties die als onderdeel van dit onderzoeksprogramma werden geschreven...
‘De hongerdood is in Nederland taboe’
Middeleeuwers hielpen arme plaatsgenoten uit religieus plichtsbesef, en in de Gouden Eeuw stond de Nederlandse armenzorg op eenzame hoogte. Maar het duurde tot eind negentiende eeuw voordat de Nederlandse staat met sociale wetgeving kwam. In 2003 wil kabinet-Balkende II 15 miljard euro bezuinigen – een ongekend bedrag in de naoorlogse geschiedenis. Loopt de Nederlandse verzorgingsstaat...
DE WORDING VAN EEN WERELDMACHT. DE GESCHIEDENIS VAN DE VERENIGDE STATEN TOT 1900
Jaap ter Haar is vooral bekend geworden als schrijver van hoorspelen, kinderboeken en historische jeugdromans. Maar hij had ook een diepgaande historische belangstelling, zoals blijkt uit zijn vaak herdrukte historische werken Het Romeinse Keizerrijk, De Franse Revolutie en de Geschiedenis van de Lage Landen. Ter Haars carrière als populaire geschiedschrijver begon in 1959, toen zijn...
ARTERY FLAPS
Alle menselijke activiteiten hebben hun geschiedenis, óók de plastische chirurgie. Voor wie zich niet dagelijks in deze discipline verdiept, is Artery Flaps een wonderlijk en leerzaam boek. Het is een eerbetoon aan de fameuze, maar volgens de auteurs vergeten Nederlandse chirurg J.F.S. Esser. Het boek bevat een korte inleiding met een biografische schets van Esser....
KATHOLIEKEN, KERK EN WERELD. ROERMOND EN HELMOND IN DE LANGE NEGENTIENDE EEUW
Als dit niet zo’n bedaard blad was, had u nu vast een stukje van bisschop J.M. Gijsen van Reykjavik onder ogen gekregen. Ik zal dat even uitleggen. Hans Verhages dissertatie Katholieken, kerk en wereld, over de verzuiling in Roermond en Helmond, is niet alleen een tale of two cities, maar ook het verhaal van twee...
HET PHILIPS-KOMMANDO IN KAMP VUGHT
Van februari 1943 tot de zomer van 1944 en van de zomer van 1945 tot maart 1948 had het elektronicaconcern Philips in het concentratiekamp Vught een werkplaats waar gevangenen scheerapparaten, knijpkatten en andere artikelen fabriceerden. Dat lijkt vreemd, maar voor de toevoer van grondstoffen, de afzet van hun producten en de beschikking over hun personeel...
MUIZENHOL. NEDERLAND VOLGENS WILLEM FREDERIK HERMANS
In 1981 verzuchtte de schrijver W.F. Hermans (1921-1995) in een vraaggesprek met Max Pam: ‘Ik ben een dominee met een lege kerk.’ Een mooie uitspraak, maar er klopte niets van. Bij leven had Hermans al een hele schare trouwe kerkgangers, bij wie zijn woorden erin gingen als Gods woord in een ouderling. Na zijn dood...
Nieuwe Wieken
Er rust nog maar één taboe op seks en dat is het niet bedrijven ervan, las ik van de week in de Volkskrant. Ik bedreef het nog maar net, en heel voorzichtig, toen ik in 1967 ging werken bij Uitgeverij Nieuwe Wieken in Uithoorn. De uitgeverij, voordien uitsluitend bestaand uit Jons Blazer (de broer van...
De Vooruitgang: Met de wichelroede op zoek naar de moordenaar
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Juliëtte van den Elsen onderzocht de rol van demonen, occulte krachten en monsters in het denken van de vroege Verlichting. De Verlichting wordt vaak voorgesteld als een periode van rationalisering, waarin tradities en bijgeloof plaatsmaakten voor wetenschappelijk onderzoek en rede. Maar historica Juliëtte...
Stille Getuigen: De plek waar IJje Wijkstra toesloeg
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de gedenksteen bij het Groningse gehucht Kornhorn, op de plek waar IJje Wijkstra (1895-1941) in 1929 vier veldwachters doodschoot. IJje Wijkstra en zijn minnares Aaltje Wobbes worden in de vroege ochtend van 18...