Jos van der Burg

Who killed Malcolm X?

Wie vermoordden op 21 februari 1965 Malcolm X? De radicale zwarte burgerrechtenactivist werd tijdens een toespraak in een zaal in Harlem door drie schutters met zestien kogels doorzeefd. Een van de vluchtende moordenaars, Talmadge Hayer, werd meteen buiten gearresteerd. De andere twee ontkwamen. Later werden twee verdachten opgepakt en met Hayer tot lange gevangenisstraffen veroordeeld....

Film – Beanpole

In Rusland is geen gebrek aan patriottische films over de Tweede Wereldoorlog. Zoals in alle landen gaan ze bijna altijd over mannen. Ze tonen heldhaftige soldaten, die onverschrokken de vijand te lijf gaan. Dat in de Tweede Wereldoorlog in de Sovjet-Unie 800.000 vrouwen in het leger zaten, komt in Russische films zelden aan bod. Dat...

Britse familieperikelen in The Crown

Geen volk met een obsessiever fascinatie voor het koningshuis dan het Engelse. Het heeft tientallen tv-series opgeleverd, maar The Crown spant de kroon.

Film – Ze noemen me baboe

Geweldig, die schat aan historisch beeldmateriaal in Eye Filmmuseum en het Nederlands Instituut Beeld en Geluid. De rijkdom ervan valt weer eens te constateren in de archieffilm Ze noemen me baboe van Sandra Beerends, die eerder over het Indische oorlogsverleden van haar moeder de korte film Arigato schreef en produceerde. In haar...

Film: Come and See

‘Het is bij ons net een zomerkamp,’ zegt een partizaan in Wit-Rusland in 1943 half lachend tegen een 14-jarige jongen die wil meevechten tegen de Duitse vijand. De knul mag mee en komt er snel achter hoe dat ‘zomerkamp’ er in de Tweede Wereldoorlog uitziet. Met hem beleven we in de Russische oorlogsklassieker Come and...

Film: The Trial

De perversiteit van Stalins showprocessen slaat je in het gezicht bij het bekijken van de archieffilm The Trial. De film van de Oekraïens-Russische Sergej Loznitsa gaat over het proces tegen acht vooraanstaande economen, ingenieurs en fabrieksdirecteuren in 1930. Zij werden ervan beschuldigd met hun ondergronds opererende ‘Industriële Partij’ de economie te ondermijnen, met als doel...

Film: The last Czars

De beroemde opmerking van een adellijk personage in Giuseppe Tomasi di Lampedusa’s historische roman De Tijgerkat dat ‘als we willen dat alles blijft zoals het is, alles moet veranderen’, was geen inzicht dat de Russische tsaar Nicolaas II ter harte nam. Zijn halsstarrige blindheid voor de werkelijkheid in zijn rijk, waarin onrust en onvrede explosieve...

Film – Apollo 11

Meeslepende beelden in Apollo 11. Er is een nieuw soort historische documentaire in opkomst: deze films draaien niet om kennisoverdracht, maar willen de kijker onderdompelen in een historische ervaring. Commentaarstemmen en interviews met deskundigen ontbreken. Een recent voorbeeld is Peter Jacksons They Will Not Grow Old, dat met een compilatie van...

Film: Tolkien

Biopics die een heel leven bestrijken, worden nauwelijks nog gemaakt. Terecht, want zulke films hebben een nogal hoog toen-en-toen-gehalte. Filmmakers kiezen steeds vaker voor een beperkte, maar veelzeggende periode in het leven van hun biografische onderwerp. In Tolkien zijn dat de jeugdjaren van de schrijver van De hobbit en In de ban van de ring. ...

Film: Ganz: How I lost my Beetle

De Volkswagen kever was toch een idee van Adolf Hitler, waarna Ferdinand Porsche de succesvolle ‘volksauto’ ontwierp? Zo hadden we het altijd begrepen, maar de documentaire Ganz: How I Lost My Beetle vertelt een ander verhaal. Niet Porsche, maar de Joodse ingenieur Josef Ganz bedacht het concept van Duitslands populairste auto: het ruggengraatchassis, de motor...

Film: They Shall not Grow Old

Nooit eerder kwamen de oorlogservaringen van soldaten zo dichtbij als in het verbijsterende en onbeschrijflijke They Shall not Grow Old.  Wie het verleden van archiefbeelden kent, zou denken dat de wereld er vroeger zwart-wit uitzag. Bioscoopjournaals waren tot in de jaren zestig zwart-wit en tot de komst van de kleurentelevisie in de...

Film: Vice

In hoeverre mogen filmmakers de geschiedenis naar hun hand zetten? Verbluffend ver, als het aan Hollywood ligt. Hoe anders te verklaren dat Vice acht Oscar-nominaties kreeg? De hippe en satirische biopic over Dick Cheney, vicepresident onder president George W. Bush, gaat verder dan speculatieve geschiedschrijving. Een basisregel in historisch drama is dat...