Home Film: Come and See

Film: Come and See

‘Het is bij ons net een zomerkamp,’ zegt een partizaan in Wit-Rusland in 1943 half lachend tegen een 14-jarige jongen die wil meevechten tegen de Duitse vijand. De knul mag mee en komt er snel achter hoe dat ‘zomerkamp’ er in de Tweede Wereldoorlog uitziet. Met hem beleven we in de Russische oorlogsklassieker Come and See (1985), nu eindelijk op dvd, onvoorstelbare oorlogsgruwelen.

Film: Come and See

Jos van der Burg

Filmrecensent

Gepubliceerd op: 21 oktober 2019

Update 5 april 2023

De film is een mokerslag, die het bekende stramien van de Russische oorlogsfilm – onkreukbare Russische helden, Duitse schoften – ver overstijgt. Met bijna hallucinerende beelden sleept Come and See de kijker mee in een hellevaart, die het monster oorlog in al zijn gruwelijkheid toont. Kom en zie: dit is oorlog, schreeuwt de film uit. Op het afgrijselijke dieptepunt drijven SS’ers en Wehrmacht-soldaten, in een orgie van geweld, dorpsbewoners in een schuur en steken deze in brand. Dronken Duitsers en collaborateurs dansen van vreugde bij de verzengende brandhaard. Op de aftiteling lezen we dat 628 Wit-Russische dorpen dit lot ondergingen.

Als ik alles wat ik wist en de hele waarheid had laten zien, zou zelfs ik de film niet hebben kunnen aanzien.
–    Regisseur Elem Klimov over de oorlogsverschrikkingen in zijn meesterwerk Come and See.

Aan alles in Come and See is voelbaar dat regisseur Elem Klimov (1933-2003) weet waarover hij het heeft. Niet vreemd, want als jochie maakte hij de oorlog mee in Stalingrad. Die persoonlijke betrokkenheid én Klimovs geweldige filmtalent hebben geleid tot een meesterwerk. Het was er bijna niet gekomen, want de autoriteiten zagen in het script een ‘esthetiek van vuiligheid’ en hielden de verfilming acht jaar (!) tegen. In 1984 kon Klimov eindelijk zijn meesterwerk maken. In Rusland waaide toen een andere wind en Come and See won een jaar later op het filmfestival in Moskou de prijs voor beste film.

Filmposter van Come and See

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al vanaf €4,99 per maand.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2019

Dossier Tweede Wereldoorlog

Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Artikel

Anti-oorlogsactivisten probeerden de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen

De bekladding van het Nationaal Monument op de Dam door vermoedelijk pro-Palestijnse activisten in de vroege ochtend van 4 mei is geen primeur. In 1969 besmeurden activisten niet alleen het Verzetsmonument in Utrecht met rode verf, maar lieten zij ook twee rookbommen afgaan tijdens de Dodenherdenking. Destijds was het Amerikaanse oorlogsgeweld in Vietnam de aanleiding...

Lees meer
Adolf Hitler (links) met Jozef Tiso op het treinstation van de Wolfsschanze, zijn hoofdkwartier in Oost-Pruisen, oktober 1941.
Adolf Hitler (links) met Jozef Tiso op het treinstation van de Wolfsschanze, zijn hoofdkwartier in Oost-Pruisen, oktober 1941.
Artikel

Slowakije was voor Hitler en zijn trawanten een ‘modelstaat’

De Slowaakse Republiek gedroeg zich onder leiding van de geestelijke Jozef Tiso als trouwe vazal van de nazi’s. Tot tevredenheid van Adolf Hitler: ‘Interessant om te zien hoe dat katholieke priestertje ons de Joden aanlevert.’ De Conferentie van München in 1938 is een berucht staaltje internationale diplomatie. Tsjechoslowakije werd op de snijtafel gelegd: nazi-Duitsland mocht...

Lees meer
Engelsen geven zich over aan de Japanners. Singapore, 15 februari 1942.
Engelsen geven zich over aan de Japanners. Singapore, 15 februari 1942.
Artikel

De Britten bleken geen partij voor de Japanners

In februari 1942 veroverden de Japanners de stad Singapore, tot dan toe een Britse kolonie. Volgens premier Winston Churchill was deze nederlaag ‘de grootste ramp in de Britse militaire geschiedenis’. Het zou het einde betekenen van een wereldrijk. Ze staan er nog: de grote naar zee gerichte kanonnen van Fort Siloso op Sentosa, een eilandje...

Lees meer
De Duitse raketgeleerden Wernher von Braun (links) en Kurt Debus voor de Saturn 500F-raket, 26 mei 1966.
De Duitse raketgeleerden Wernher von Braun (links) en Kurt Debus voor de Saturn 500F-raket, 26 mei 1966.
Artikel

Operatie Paperclip: Hitlers geschenk aan de geallieerden

Duizenden wetenschappers uit nazi-Duitsland gingen in de jaren dertig en veertig aan de slag voor de geallieerden. De VS, Canada en het VK profiteerden van deze braindrain, die onder meer leidde tot de ontwikkeling van de atoombom. Op 17 oktober 1933 arriveerde Albert Einstein samen met zijn vrouw en enkele naaste medewerkers met een passagiersschip...

Lees meer
Loginmenu afsluiten