Home Film: The Trial

Film: The Trial

  • Gepubliceerd op: 27 september 2019
  • Laatste update 25 mei 2023
  • Auteur:
    Jos van der Burg
  • 2 minuten leestijd
Film: The Trial

De perversiteit van Stalins showprocessen slaat je in het gezicht bij het bekijken van de archieffilm The Trial. De film van de Oekraïens-Russische Sergej Loznitsa gaat over het proces tegen acht vooraanstaande economen, ingenieurs en fabrieksdirecteuren in 1930. Zij werden ervan beschuldigd met hun ondergronds opererende ‘Industriële Partij’ de economie te ondermijnen, met als doel de Sovjet-Unie rijp te maken voor een inval door westerse landen. Daartoe zouden zij samenzweren met de Franse premier Raymond Poincaré.

De aantijgingen waren onzin: er bestond helemaal geen ‘Industriële Partij’ en de beschuldigden waren noch saboteurs, noch betrokken bij complotten. Hun ongeluk was dat Stalin zondebokken nodig had voor de economische stagnatie en chaos die zijn eigen vijfjarenplan veroorzaakte.

‘Het is een paradoxale situatie. We zien documentaire beelden, waarin niets van wat wordt gezegd waar is.’ –    Sergej Loznitsa over het stalinistische showproces in The Trial

Het showproces vond plaats in een schitterende grote zaal met kroonluchters in Moskou, voor duizend man publiek. Om het propagandistisch nog verder uit te buiten werd het ook gefilmd. De messcherpe, uitstekend belichte zwart-witbeelden tonen de verbijsterende enscenering van de rechtszaak, die oogt als een toneelstuk waarin iedereen zijn voorgeschreven rol speelt. Aanklager Nikolai Krylenko somt de gruwelijke misdaden op van de industriële criminelen, die deemoedig alles bekennen. Buiten schreeuwen opgetrommelde demonstranten: ‘Dood aan de saboteurs!’ Uiteraard is de rechter het met hen eens, maar in 1930 was Stalin nog niet zo meedogenloos als in latere showprocessen: in ruil voor hun bekentenis werd de doodstraf voor de acht zondebokken omgezet in lange gevangenisstraffen.  De wrede ironie wil dat aanklager Krylenko in 1938 bij Stalin uit de gratie raakte en geëxecuteerd werd.
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2019

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer