Jolande Withuis

Gedreven verzamelaarster

Kwam dat even mooi uit! Net toen ik Eva Rovers’ biografie van Helene Kröller-Müller uit had, raakte het Nationaal Park De Hoge Veluwe bedekt met een fraaie laag sneeuw. Nu is het altijd al een feest om dit cultureel erfgoed te bezoeken, maar in het wit gekleed zijn de heidevelden en bospaadjes nog romantischer. Het...

Jolande Withuis

Er is één troost in deze donkere dagen. De kerstperiode gaat altijd gepaard met de vertoning van eindeloos veel oude films, vooral door de BBC. Daaronder zal ongetwijfeld Casablanca zijn, gemaakt in 1942 en de meest op tv vertoonde film aller tijden. Casablanca is een aanrader. Toch trof me, toen ik de film pasgeleden weer...

Samen herdenken was lang onmogelijk door de Koude Oorlog

Een veelgehoorde uitspraak is dat na 1945 de Tweede Wereldoorlog lange tijd werd doodzwegen. In werkelijkheid was er wel degelijk aandacht voor. Maar de Koude Oorlog maakte gezamenlijk herdenken onmogelijk. De oorlog was in de eerste naoorlogse jaren nog alom aanwezig. Dat kon ook haast niet anders. De gevolgen van de bezettingstijd beheersten letterlijk het...

Jolande Withuis

Het is niet mijn stamcafé, maar in 2006 dronk ik thee in het Amsterdamse Amstelhotel in gezelschap van mijn NIOD-collega Hinke Piersma en prins Karel Hugo de Bourbon Parma. De thee was heerlijk, de bijgeleverde bonbons en petitsfours meer dan verrukkelijk, en de ex-gemaal van prinses Irene, die in het hotel over een aparte zithoek...

Jolande Withuis

In Nederland valt de ontdekking van het oorlogstrauma rond 1970. Al werd die late gezondheidsschade toen nog geen ‘oorlogstrauma’ genoemd, maar ‘postconcentratiekampsyndroom’. Rond 1970 merkten artsen dat nog veel patiënten nachtmerries hadden over de oorlog of paniekaanvallen kregen wanneer ze Duits hoorden praten. Of ze durfden de wc-deur niet dicht te doen, omdat ze zich...

Jolande Withuis

In Essen, midden in het Roergebied, staat het Folkwang Museum, dat in 1932 door een van de oprichters van het beroemde New Yorkse Museum for Modern Art (MoMa) werd betiteld als ‘het mooiste museum ter wereld’. Kort daarna ging het helemaal mis – met Duitsland en met het museum. Het Folkwang werd geopend in 1902....

Jolande Withuis

We horen het deze weken steeds weer: hoe prettig het is dat in de verkiezings¬campagne de ‘klassieke’ links-rechtstegenstelling eindelijk de toon weer zet. Met dat ‘klassieke’ wordt dan gedoeld op de verschillen in economisch beleid tussen, zeg, VVD en SP. Rechts is: handhaving van de hypotheekrenteaftrek en verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd; links is: ‘65...

Jolande Withuis

Een nieuwe lente, een nieuw geluid. Als de tekenen niet bedriegen loopt het tijdperk ‘grijs’ ten einde. Onderzoekers van de Tweede Wereldoorlog verheffen steeds nadruk¬kelijker hun stem tegen de vervaging van het verschil tussen daders en slachtoffers, en tegen het misantrope doormodderscenario dat het beeld van de Tweede Wereldoorlog de laatste jaren heeft gekleurd, een...

Jolande Withuis

Begin jaren zeventig ontvluchtte ik mijn studie sociologie. Ik had mijn kandidaats, dat toen aan de UvA tegelijk een kandidaats was in de culturele antropologie, gehaald. Maar in de sociologie overheerste het marxisme, antropologie draaide om imperialisme en revolutie in de derde wereld, en in mijn bijvakken politicologie en geschiedenis werd de geschiedenis van de...

Jolande Withuis

Het was een feestelijke bijeenkomst, de presentatie van het vernieuwde Historisch Nieuwsblad. Maar de treinreis op 17 december van Amsterdam terug naar mijn woonplaats kostte me vijf uur. Drieënhalf uur vertraging. Wat een opluchting als je na urenlang zenuwachtig rondhangen in de stationshallen van Utrecht, Amersfoort of Amsterdam ten slotte toch nog de sleutel in...

Jolande Withuis

Met de dood van Marcus Bakker, op 24 december 2009, is het Nederlandse communisme definitief verleden tijd. ‘Marcus’, zoals hij in de CPN door eenieder werd genoemd (in het tutoyeren van hun leiders waren de Nederlandse communisten voorlijk), was de laatste publiek bekende figuur van de echte communistische diehards, de generatie die na de oorlog...

Jolande Withuis

Liberaal, dat leek me wel wat toen ik midden jaren zeventig eindelijk van mijn communistische kindergeloof was gevallen. Voortaan stemde ik op D66 in plaats van op Marcus Bakker. Ik hield ermee op toen Thom de Graaf Anne Frank inzette om Pim Fortuyn de oren te wassen. Fortuyn had gewezen op de problematische relatie tussen...